Ինչո՞ւ իշխանությունը շատ արագ կտրվեց հասարակությունից, կամ՝ բռնապետության վտանգները

Հասարակություն-իշխանություն կապը, նախկինից տարբերվող վարքագիծն ու նոր դրսևորումները վերլուծելու ճանապարհը քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանին ավելի վաղ ժամանակահատված տարավ, երբ Նիկոլ Փաշինյանը ոչ թե վարչապետ, այլ ընդդիմադիր գործիչ էր: «Երբ պարոն Փաշինյանն ընդդիմադիր քաղաքական գործիչ էր, մշտապես քննադատության էր ենթարկում իշխանություններին հասարակությունից կտրված լինելու համար:

Քննադատում էր հատկապես Սերժ Սարգսյանին: Ասում էր, որ նախկին իշխանությունները բացարձակ չեն տիրապետում իրավիճակին, չգիտեն, թե հասարակության տրամադրություններն ինչպիսին են: Քննադատում էր, որ շրջում էին բազմաթիվ թիկնապահներով ու ժողովրդի հանդեպ իրենց կոպիտ պահում: Ժողովուրդն իր հերթին ուրախությամբ էր ընդունում Ն. Փաշինյանի այդ ելույթները: Այսպես կոչված՝ թավշյա հեղափոխության ժամանակ հասարակության մի ստվար զանգված կանգնեց Ն. Փաշինյանի կողքին հենց նրա համար, որ նաև վերոնշյալ խնդիրները չլինեն, որ դրանք արագ լուծում ստանան»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը՝ շեշտելով, որ նախորդ իշխանություններն ապրում էին իրենց ստեղծած աշխարհում:

«Չէին պատկերացնում, թե հասարակության մեջ ի՞նչ տրամադրություններ կան իրենց նկատմամբ, թե հասարակությունն ինչպե՞ս է գնահատում իրենց կողմից իրականացվող կառավարումը: 

Այդուհանդերձ, եթե նախկին իշխանություններին հասարակությունից կտրվելու համար բավականին երկար ժամանակ «պահանջվեց», ապա ներկայիս իշխանություններին դրա համար շատ ավելի քիչ ժամանակ էր պետք: Այն, ինչը տեղի ունեցավ ՀՀԿ-ի հետ տարիների ընթացքում, այս իշխանության պարագայում շատ ավելի արագ տեղի ունեցավ: Այդ համատեքստում կարող ենք արձանագրել հենց այն փաստը, որ պարոն Փաշինյանը շատ արագ մոռացավ իր խոստումները, և շատ արագ սկսեց կրկնօրինակել Սերժ Սարգսյանի վարքագիծը, ինչը գոնե Գյումրիում տեսանելի էր: Մարդիկ կհիշեն, երբ Սերժ Սարգսյանը Եռաբլուրում մի կնոջ ասել էր, որ «եկել ու իրենց տոնը փչացնում է»:

Սերժ Սարգսյանն այդ խոսքի համար խիստ քննադատության ենթարկվեց: 

Պարոն Փաշինյանը գրեթե նույն բանն արեց Գյումրիում. արձագանքելով մի կնոջ հարցի՝ ասաց, որ դրա համար չեն հավաքվել: Խնդիրն այն է, որ իշխանությունը շատ արագ կտրվեց հասարակությունից: Այս քայլերով Նիկոլ Փաշինյանն ուղղակիորեն «թագավորացնում» է Սերժ Սրագսյանի վարքագիծը: Այդ վարքագծի տրամաբանությամբ՝ հասարակության հետ այլ կերպ վարվել հնարավոր չէ: Մեծ հաշվով՝ վարքագիծը նույն է: Այսինքն, իրենք նյարդայնանում են հասարակության մի ստվար հատվածի վարքագծից՝ հասկանալով, որ, այո, շատ դեպքերում, հաշվի առնելով մարդկանց ծայրահեղ, սարսափելի վատ սոցիալական վիճակը, նրանք կարող են նաև թեմայից շեղվող հարց տալ:

Այդուհանդերձ, առավել ևս երկրի ղեկավարը պետք է հասկանա մարդկանց վիճակը և մարդկանց դժգոհությունները մինչև վերջ լսելու համար ունենա զսպվածություն»,-նկատում է մեր զրուցակիցը:

Շարունակելով՝ Գագիկ Համբարյանը շեշտեց ավելի խորը պատճառների մասին, որոնց հետևանքն այսօր առկա դրսևորումներն են: «Փոխակերպումը անճարության հետևանք էր. Նիկոլ Փաշինյանը չի կարող լուծում տալ այն բոլոր խնդիրներին, որոնք ծառացած են հասարակության առաջ: Խոսքը հատկապես այն խնդիրների մասին է, որոնց վերաբերյալ ինքը խոստումներ է տվել:

«Թավշյա հեղափոխությունից» ավելի քան մեկ տարի է անցել, բայց հասարակության սոցիալական վիճակը գրեթե չի փոխվել: Օրինակ՝ Գյումրիում Փաշինյանը ընդամենը հայտարարեց, որ միկրոտնտեսվարող սուբյեկտների համար հատուկ օրենք են ընդունելու: Սրա մասին խոսվում է հեղափոխությունից ավելի քան 1 տարի անց, այն էլ միայն հայտարարության տեսքով: Կարելի էր, չէ՞, ընթացքում ավելի արագ գործել և հասարակությանը հույս տալ: Այնուամենայնիվ, այսօր հասարակության մոտ հույսն արդեն կամաց-կամաց մարում է: Ճիշտ է, այն դեռ կա, կա նաև ևս մի փոքր ժամանակ տալու ցանկություն, բայց, միևնույն ժամանակ, պետք է արձանագրել, որ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությանը գրեթե ոչինչ չի հաջողվել իրականացնել սոցիալ-տնտեսական վիճակի բարելավման ուղղությամբ»,-ասաց նա՝ աշխատավարձերի բարձրացումն ու նախատեսվող մյուս նախաձեռնությունները որակելով «կիսաբլեֆային»:

Հասարակությունից և իրականությունից կտրվելու ճանապարհը, ըստ Գագիկ Համբարյանի, վտանգավոր է. «Նախ՝ Հայաստանում ստեղծվել է յուրօրինակ իրավիճակ, երբ յուրաքանչյուր ոք անում է այն, ինչ ինքն է ցանկանում: Այսինքն, տեղերում անիշխանություն է: Այս երևույթի հետևանքներից մեկը կարող է լինել հետևյալը. նկատելով, որ կորցնում են իրավիճակը վերահսկելու հնարավորությունները, իշխանությունները կփորձեն ուժային մեթոդների դիմել, որը տանում է բռնապետության: Սա շատ մեծ վտանգ է պարունակում: Այդ վտանգից խուսափելու համար կառավարման համակարգը, որը կառուցվում է ներքևից վերև, պետք է ամուր գործի: Բացի այդ, պետք է լինի ոչ թե ամենաթողություն, այլ իրական ժողովրդավարություն, իսկ Հայաստանում այսօր ամենաթողություն է»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ