Երևան, 29.Հուլիս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Եթե մեկին գումարած մեկը տա ոչ թե երկու, այլ հինգ կամ վեց, դա էլ կլինի ոչստանդարտը

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ
Past.am-ի հյուրն է Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի ղեկավար Ստեփան Սաֆարյանը
 
 
– Պարոն Սաֆարյան, ինչպիսի՞ն է այսօր աշխարհը, եթե համառոտ, մի քանի նախադասությամբ ներկայացնեք:
 
– Աշխարհը շատ փոթորկոտ, քաոսային, անկանխատեսելի իրադարձություններով լի է այսօր: Եվ այս իրողությունը ցանկացած երկրից պահանջում է բավականին մեծ զգոնություն, չափազանց ճշգրիտ կանխատեսում և չափազանց էֆեկտիվ ու արագ արձագանքում: Ցավոք սրտի, Հայաստանը դեռևս չի կարող համարվել այն պետությունը, որը պատրաստ է փոթորկվող այս աշխարհում արագորեն կողմնորոշվել, խուսանավել ու արձագանքել դրական ու բացասական փոփոխություններին:
 
– Իսկ մեզ ուղղված հիմնական մարտահրավերները որո՞նք են:
 
– Բոլոր մարտահրավերները, որոնք կլինեն ծնվող թե՛ արտաքին կամ թե՛ ներքին միջավայրերում, ուղղակիորեն առնչվում են կառավարման մեր համակարգի որակին: Այս առումով մեզ համար առաջնային մարտահրավերը թերևս բանիմաց, պրոֆեսիոնալ կառավարիչներ ունենալն է: Այնպիսի համակարգ ապահովելն է, որի բոլոր մասնիկները սինխրոն գործեն և շատ արագ գործեն: Այնպես որ, մեր առջև դրված է ներքին վերակազմավորման լուրջ հրամայականը, որովհետև այսօրվա մեր ունեցածը կոշտ մի համակարգ է, որը ճռճռալով է տեղից շարժվում և որի թափանիվները շատ դանդաղ են պտտվում: Հայաստանի թիվ մեկ խնդիրը շարունակում է մնալ իր ներքին միջավայրի բարելավումը, ուր մարդը ազատ է բոլոր տեսակի սպառնալիքներից ու վտանգներից, լինեն դրանք աղքատություն, թե իրավունքի իրացման հետ կապված հարցեր: Իհարկե, այս ամենին պետք է ավելացնենք նաև էֆեկտիվ կառավարող դասը, որը ղեկը ճիշտ է պտտում:
 
– Մեր երկրում կառավարություն փոխվեց, համենայն դեպս նոր վարչապետ ունենք: Ի՞նչ եք կարծում` այդ ամենը արվո՞ւմ է, կամ դրանց հիմքերը դրվո՞ւմ են:
 
– Երևում է, որ վարչապետը գիտակցում է, որ ինքը պետք է աշխատի, պետք է գործ անի: Բայց չի երևում, թե ինչ պետք է անի: Մենք տեսնում ենք համակարգի օպտիմալ գործարկությանն ուղղված ինչ–որ քայլեր, տեսնում ենք, որ վարչապետն ու իր թիմն ամեն օր ինչ–որ ուղերձներ են ուզում տարածել այս կամ այն խնդրի հետ կապված: Բայց կառավարության ծրագիրը կարդալուց հետո, անկեղծ ասած, դեռևս չեմ հասկանում, թե այս փոթորկոտ աշխարհում Հայաստանի տեղի ու դերի վերասահմանման ուղղությամբ ի՞նչ է պատրաստվում անել այս կառավարությունը: Անգամ` գլոբալ մակարդակում, ուր կա ազգերի միջև դերերի, ֆունկցիաների բաժանում: Կոպիտ ասած` աշխատանքի բաժանում: Ինչո՞վ ենք մենք սարեր շուռ տալու, ինչպես որ վարչապետն է ասում, թե իրեն ծրագիր է պետք աշխարհը շուռ տալու համար: Ո՞րն է ճեղքում ապահովող մեր ֆունկցիան, որը համաշխարհային աշխատանքի բաժանման մեջ մեզ համար տեղ է հատկացնելու:
 
– Ինքնաբերաբա՞ր է ստացվելու, որպեսզի մենք մեր աշխատանքը գտնենք համաշխարհային շուկայում, թե դրան կնպաստի նաև համահայկական բնույթի այն Ռազմավարական նախաձեռնությունների կենտրոնի ստեղծումը, որը, վարչապետի ասելով, ստեղծվելու է ՀՀ կառավարությանը կից:
 
– Եթե մեր կառավարությունն ապացուցի, որ ինքն օգտվում է գիտելիքից, որ օգտվում է արդեն իսկ ստեղծված ու գործող հետազոտական կենտրոններից, ես կհավատամ, որ նոր կենտրոնի ստեղծման անհրաժեշտությունը կա: Ի վերջո, պետությունն ինքը հետազոտությունների մի շարք կենտրոններ ունի, որոնցից հանրությունն անգամ քիչ է տեղյակ: Էլ չեմ ասում, որ կան նաև մասնավոր ինստիտուտներ ու հետազոտական կենտրոններ, որոնք տարիներ շարունակ գործում են Հայաստանում: Ես, ճիշտն ասած, չգիտեմ, թե ինչ են ուզում ստանալ, որ չեն ստացել այս ինստիտուտներից, ինչ են պատվիրել վերջիններիս, որ մի հատ էլ ճռճռան անունով համահայկական նոր ռազմավարական կենտրոնի գաղափար են դնում: Գիտեք` շատ հաճախ այն տպավորությունն ես ստանում, որ Հայաստանում ձևն ամեն ինչ է, իսկ բովանդակությունը` ոչինչ:
 
– Վարչապետն ասում է, որ այսօր Հայաստանի տնտեսությունը ոտքի կանգնեցնելու, նաև դրսի աշխարհի մարտահրավերներին դիմակայելու համար հարկավոր են ոչ ստանդարտ քայլեր, ոչ ստանդարտ գործիքակազմ: Դուք մոտավորապես պատկերացնո՞ւմ եք, թե որոնք են այդ ոչստանդարտները:
 
– Ես համաձայն եմ վարչապետի կարծիքին: Այո, գոնե սկզբնական շրջանում այդպես պետք է վարվենք. սովորական քայլերով ու մոտեցումներով ոչնչի չենք հասնի: Նորից անդրադառնամ աշխարհի ներկա վիճակին` որպես ֆիզիկայից քաջատեղյակ մարդ, ասեմ, որ մենք ապրում ենք ոչ գծային ժամանակներում, որտեղ փոքր պատճառը կարող է մեծ հետևանքներ ունենալ, փոքր քայլը մեծ հաջողության բերել: Ոչ ստանդարտ քայլերն իմ պատկերացմամբ այն քայլերն են, որոց դեպքում փոքր ռեսուրսներով մեծ արդյունքների ես հասնում: Իսկ այս դեպքում պետք է համակարգի մեջ կոոպերացիայի տարրերը շատացվեն, որպեսզի այդ տարրերն իրար ուժեղացնեն, երբ մեկին գումարած մեկը ոչ թե երկուս կտա, այլ կտա հինգ, կտա վեց:
 
Երբ վերևում ասացի, որ մենք ներքին վերակազմակերպման խնդիր ունենք, դա նկատի ունեի, որ այս ոչ գծային աշխարհում մենք ինքներս էլ պետք է լինենք ոչ գծային: Որովհետև մենք փոքրաթիվ ենք, մենք չունենք մեծ ռեսուրսներ, բայց մենք ունենք շատ առավելություններ, որոնց օգտագործման դեպքում մեր համեստ ռեսուրսները կարող են շատ մեծ արդյունք ապահովել: Ինձ համար ոչստանդարտը դա է:
 
Գոհար Սարդարյան
 
 
Եկեղեցու շուրջ պայքարը տեղափոխվում է քաղաքական նոր հարթություն․ Արմեն ՀովասափյանՊահեստազորի զինվորականները՝ Հայաստանի ծառայության մեջ են միշտ․ Աննա ՂուկասյանՀանրային քննարկման են ներկայացվել նախադպրոցական կրթական ծրագրերի նախագծերն ըստ տարիքային խմբերիՎաղը Փաշինյանը կարող է է՛լ վարչապետ չլինել՝ Ադրբեջանը ռոզիսկ տա. Էդմոն ՄարուքյանՕկուպացված Արցախում խոշոր հրդեհներ ենՃապոնիայում տեղի է ունեցել 5.4 մագնիտուդով երկրաշարժ20 տարի Հայաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիան ղեկավարելուց հետո այսօր հրաժեշտ եմ տալիս այս պաշտոնին. Հրաչյա ՌոստոմյանՋրափրկարարները քաղաքացիներին անվնաս դուրս են բերել ափՍտեփանավանի և հարակից համայնքների դաշտերում նոր կոմբայնից բացի կաշխատի ևս մեկ կոմբայն. Ուժեղ ՀայաստանՍիրելի հայրենակիցներ, տեղեկացնում ենք, որ «Ուժեղ Հայաստան» դաշինքի այցը Նոյեմբերյանի շրջան տեղափոխվում է մյուս շաբաթ․ Անդրանիկ ԳևորգյանԲելգիայի Դաշնային խորհրդարանում կրկին բարձրացվել է Ավետիք Չալաբյանի քաղաքական հետապնդման հարցը. Աննա ԿոստանյանԱնզորության գինը. երբ պետությունը կորցնում է իր գյուղացուն. Հրայր ԿամենդատյանՀայտնվել ենք անվերջ զիջումների մղձավանջում․ Ավետիք ՉալաբյանԵթե Փաշինյանը հաստատի, որ Հայաստանում կան քաղբանտարկյալներ, դա կլինի իր քաղաքական վախճանը. Աննա ԿոստանյանԻնչ կլինի, եթե մեկ ամսով ամբողջ աշխարհում ինտերնետն անջատվիՈրքան է եղել Մովսիսյանի առաջին աշխատավարձը․ ֆուտբոլիստի անկեղծ խոստովանությունը «Մերձավոր Արևելքում սա կոչվում է «հրադադար»»․ Արտակ Զաքարյան Ռուս-ուկրաինական և իրանա-ամերիկյան դիմակայության ֆոնին՝ ՀՀ իշխանությանը հանձնարարվել է լավագույնս կատարել խամաճիկի դերը. Աբրահամյան Մեր երկրում անձնիշխանություն է տիրում, որը գնալով վերածվում է բռնապետության. Մենուա ՍողոմոնյանԱՄՆ-ը հզnր hարվածներ կհասցնի Իրանին՝ որպես Հորդանանում զինծառայողների գնդակnծnւթյան պատասխան միջոց. Թրամփ Հրդեհ Հաղթանակ թաղամասում, կանխել են կրակի տարածումը դեպի բնակելի տուն Իրանը դատապարտում է ԱՄՆ-ի և Սաուդյան Արաբիայի hարվածները Իրաքի տարածքին. Իրանի ԱԳՆ Երիտասարդների կարիերան, Հայաստանի աշխատաշուկան և ուսուցչի մասնագիտության հեռանկարներըՈտքի´ կանգնիր և պայքարի´ր, զանգերը ղողանջում են քե´զ համար. Ավետիք Չալաբյանի ուղերձըՖասթ Բանկը Սևան ստարտափ սամմիթ 2026-ի ռազմավարական գործընկերն է 9-րդ գումարման ԱԺ-ն ոչ լեգիտիմ է, և մենք պետք է ստեղծենք հանրային կառույց՝ որպես այդ ամենի զսպաշապիկ. Արեգ ՍավգուլյանՈրտե՞ղ է Հայաստանի վարդագույն կիրճը, որի մասին քչերը գիտենԿլիմայի փոփոխությունը նվազեցնում է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի սննդարար արժեքը՝ մեծացնելով «թաքնված սովի» վտանգը. Լևոն Ազիզյան Նեթանյահուն հրաժարվել է Վաշինգտոնում հանդիպել Զելենսկու հետ Ինչո՞ւ են մոծակները որոշ մարդկանց ավելի հաճախ խայթում, քան մյուսներինԻրանը շաբաթների ընթացքում կստանա չինական hրթիռային համակարգեր. Reuters Զելենսկին Թրամփից խնդրել է Patriot-ի «ձմեռային փաթեթ»՝ էներգետիկ шղետ թույլ չտալու համար Դավթաշեն 1-ին թաղամասում այրվում է խոտածածկույթ․ դեպքի վայր է մեկնել 4 մարտական հաշվարկ Իսրայելի ԶՈւ-ն հարվածել է Գազայի մզկիթի շենքում գտնվող ՀԱՄԱՍ-ի զենքի պահեստին IDBank-ի աջակցությամբ բացվեց Khachaturian Rooftop-ըՕգոստոսին Հայաստանում սպասվում է անսովոր եղանակ․ ինչ են կանխատեսում մասնագետներըՌԴ ՀՕՊ միջոցները խnցել են Ուկրաինայի ԶՈւ 619 ԱԹՍ. ՌԴ ՊՆ Կինը պատահմամբ կրակել է ամուսնու վրաԴիմացի´ր, կվերադառնանք. Ավետիք Չալաբյանը` գերված Արցախի մասինԱրմանը վերադառնում է Երևան. Ծառուկյանի գոտեմարտի օրն ու ինտրիգային մրցակիցը Ժողովուրդը պետք է գիտակցի, որ իշխանություններն իրենց ձայները «գցում են աղբարկղը», և դրա դեմ պետք է պայքարել օրենքով. Աննա ԿոստանյանՀայաստանում ընդգծված դիկտատուրա է․ ազդեցիկ ընդդիմախոսներին բանտարկում են. տեսանյութ Երբ մանևրելու տեղ այլևս չի մնացել. Տիգրան Դումիկյան ԱՄՆ Սենատը ընթացակարգային քվեարկությամբ պաշտպանել է ՌԴ-ի նկատմամբ պատժամիջnցների մասին օրինագիծը Պաշտոնական Մոսկվան այլևս ավելի բաց և հասցեական ձևով Հայաստանից պահանջում է հստակեցնել արտաքին քաղաքական դիրքորոշումը․ վերլուծաբան Ֆեյսբուքում խnւլիգանություն կատարելու վերաբերյալ քրեական վարույթի նախաքննությունն ավարտվել է Սևանա լճում 2 քաղաքացի հեծանվանավակով հեռացել են ափից. փրկարարները նրանց անվտանգ մոտեցրել են ափ «Արարատ-Արմենիան» ցանկանում է իր խոսքն ասել Եվրոպայում․ գլխավոր մարզիչ Ճապոնիայում երկրաշարժի զnh է դարձել առնվազն 13 մարդ Կապանում «Chevrolet Volt»-ը բախվել է երկաթե արգելապատնեշներին, կոտրել դրանք և հայտնվել Ողջի գետում․ կա վիրավnր