Երևան, 14.Հունիս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Եթե մեկին գումարած մեկը տա ոչ թե երկու, այլ հինգ կամ վեց, դա էլ կլինի ոչստանդարտը

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ
Past.am-ի հյուրն է Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի ղեկավար Ստեփան Սաֆարյանը
 
 
– Պարոն Սաֆարյան, ինչպիսի՞ն է այսօր աշխարհը, եթե համառոտ, մի քանի նախադասությամբ ներկայացնեք:
 
– Աշխարհը շատ փոթորկոտ, քաոսային, անկանխատեսելի իրադարձություններով լի է այսօր: Եվ այս իրողությունը ցանկացած երկրից պահանջում է բավականին մեծ զգոնություն, չափազանց ճշգրիտ կանխատեսում և չափազանց էֆեկտիվ ու արագ արձագանքում: Ցավոք սրտի, Հայաստանը դեռևս չի կարող համարվել այն պետությունը, որը պատրաստ է փոթորկվող այս աշխարհում արագորեն կողմնորոշվել, խուսանավել ու արձագանքել դրական ու բացասական փոփոխություններին:
 
– Իսկ մեզ ուղղված հիմնական մարտահրավերները որո՞նք են:
 
– Բոլոր մարտահրավերները, որոնք կլինեն ծնվող թե՛ արտաքին կամ թե՛ ներքին միջավայրերում, ուղղակիորեն առնչվում են կառավարման մեր համակարգի որակին: Այս առումով մեզ համար առաջնային մարտահրավերը թերևս բանիմաց, պրոֆեսիոնալ կառավարիչներ ունենալն է: Այնպիսի համակարգ ապահովելն է, որի բոլոր մասնիկները սինխրոն գործեն և շատ արագ գործեն: Այնպես որ, մեր առջև դրված է ներքին վերակազմավորման լուրջ հրամայականը, որովհետև այսօրվա մեր ունեցածը կոշտ մի համակարգ է, որը ճռճռալով է տեղից շարժվում և որի թափանիվները շատ դանդաղ են պտտվում: Հայաստանի թիվ մեկ խնդիրը շարունակում է մնալ իր ներքին միջավայրի բարելավումը, ուր մարդը ազատ է բոլոր տեսակի սպառնալիքներից ու վտանգներից, լինեն դրանք աղքատություն, թե իրավունքի իրացման հետ կապված հարցեր: Իհարկե, այս ամենին պետք է ավելացնենք նաև էֆեկտիվ կառավարող դասը, որը ղեկը ճիշտ է պտտում:
 
– Մեր երկրում կառավարություն փոխվեց, համենայն դեպս նոր վարչապետ ունենք: Ի՞նչ եք կարծում` այդ ամենը արվո՞ւմ է, կամ դրանց հիմքերը դրվո՞ւմ են:
 
– Երևում է, որ վարչապետը գիտակցում է, որ ինքը պետք է աշխատի, պետք է գործ անի: Բայց չի երևում, թե ինչ պետք է անի: Մենք տեսնում ենք համակարգի օպտիմալ գործարկությանն ուղղված ինչ–որ քայլեր, տեսնում ենք, որ վարչապետն ու իր թիմն ամեն օր ինչ–որ ուղերձներ են ուզում տարածել այս կամ այն խնդրի հետ կապված: Բայց կառավարության ծրագիրը կարդալուց հետո, անկեղծ ասած, դեռևս չեմ հասկանում, թե այս փոթորկոտ աշխարհում Հայաստանի տեղի ու դերի վերասահմանման ուղղությամբ ի՞նչ է պատրաստվում անել այս կառավարությունը: Անգամ` գլոբալ մակարդակում, ուր կա ազգերի միջև դերերի, ֆունկցիաների բաժանում: Կոպիտ ասած` աշխատանքի բաժանում: Ինչո՞վ ենք մենք սարեր շուռ տալու, ինչպես որ վարչապետն է ասում, թե իրեն ծրագիր է պետք աշխարհը շուռ տալու համար: Ո՞րն է ճեղքում ապահովող մեր ֆունկցիան, որը համաշխարհային աշխատանքի բաժանման մեջ մեզ համար տեղ է հատկացնելու:
 
– Ինքնաբերաբա՞ր է ստացվելու, որպեսզի մենք մեր աշխատանքը գտնենք համաշխարհային շուկայում, թե դրան կնպաստի նաև համահայկական բնույթի այն Ռազմավարական նախաձեռնությունների կենտրոնի ստեղծումը, որը, վարչապետի ասելով, ստեղծվելու է ՀՀ կառավարությանը կից:
 
– Եթե մեր կառավարությունն ապացուցի, որ ինքն օգտվում է գիտելիքից, որ օգտվում է արդեն իսկ ստեղծված ու գործող հետազոտական կենտրոններից, ես կհավատամ, որ նոր կենտրոնի ստեղծման անհրաժեշտությունը կա: Ի վերջո, պետությունն ինքը հետազոտությունների մի շարք կենտրոններ ունի, որոնցից հանրությունն անգամ քիչ է տեղյակ: Էլ չեմ ասում, որ կան նաև մասնավոր ինստիտուտներ ու հետազոտական կենտրոններ, որոնք տարիներ շարունակ գործում են Հայաստանում: Ես, ճիշտն ասած, չգիտեմ, թե ինչ են ուզում ստանալ, որ չեն ստացել այս ինստիտուտներից, ինչ են պատվիրել վերջիններիս, որ մի հատ էլ ճռճռան անունով համահայկական նոր ռազմավարական կենտրոնի գաղափար են դնում: Գիտեք` շատ հաճախ այն տպավորությունն ես ստանում, որ Հայաստանում ձևն ամեն ինչ է, իսկ բովանդակությունը` ոչինչ:
 
– Վարչապետն ասում է, որ այսօր Հայաստանի տնտեսությունը ոտքի կանգնեցնելու, նաև դրսի աշխարհի մարտահրավերներին դիմակայելու համար հարկավոր են ոչ ստանդարտ քայլեր, ոչ ստանդարտ գործիքակազմ: Դուք մոտավորապես պատկերացնո՞ւմ եք, թե որոնք են այդ ոչստանդարտները:
 
– Ես համաձայն եմ վարչապետի կարծիքին: Այո, գոնե սկզբնական շրջանում այդպես պետք է վարվենք. սովորական քայլերով ու մոտեցումներով ոչնչի չենք հասնի: Նորից անդրադառնամ աշխարհի ներկա վիճակին` որպես ֆիզիկայից քաջատեղյակ մարդ, ասեմ, որ մենք ապրում ենք ոչ գծային ժամանակներում, որտեղ փոքր պատճառը կարող է մեծ հետևանքներ ունենալ, փոքր քայլը մեծ հաջողության բերել: Ոչ ստանդարտ քայլերն իմ պատկերացմամբ այն քայլերն են, որոց դեպքում փոքր ռեսուրսներով մեծ արդյունքների ես հասնում: Իսկ այս դեպքում պետք է համակարգի մեջ կոոպերացիայի տարրերը շատացվեն, որպեսզի այդ տարրերն իրար ուժեղացնեն, երբ մեկին գումարած մեկը ոչ թե երկուս կտա, այլ կտա հինգ, կտա վեց:
 
Երբ վերևում ասացի, որ մենք ներքին վերակազմակերպման խնդիր ունենք, դա նկատի ունեի, որ այս ոչ գծային աշխարհում մենք ինքներս էլ պետք է լինենք ոչ գծային: Որովհետև մենք փոքրաթիվ ենք, մենք չունենք մեծ ռեսուրսներ, բայց մենք ունենք շատ առավելություններ, որոնց օգտագործման դեպքում մեր համեստ ռեսուրսները կարող են շատ մեծ արդյունք ապահովել: Ինձ համար ոչստանդարտը դա է:
 
Գոհար Սարդարյան
 
 
Բացահայտվել է Գյումրու «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրի հուշարձաններից ոսկեգույն տառերը պոկելով վնաuելու դեպքը․ 41-ամյա տղամարդը ձերբակալվել էԲուրգերներ՝ սև խավիարի փոխարեն. ինչու են տեխնոլոգիական միլիարդատերերը զանգվածաբար հրաժարվում մասնավոր ինքնաթիռներում ուղեկցորդուհիներիցԲՀԿ-ն մնալու է Նիկոլ Փաշինյանի կոկորդին. Նիկոլ, դու ես կակա ասելու ազատությանը. Սուրեն ՍուրենյանցՖոն դեր Լայենը կարող էր բարեփոխում նախաձեռնել Կալասի հետ ունեցած հակամարտnւթյան պատճառով. EuronewsԳեղարքունիքում բшխվել են «Mercedes»-ը և «Կամազ»-ը․ կա 5 վիրшվոր Կան բազմաթիվ օրինակներ իշխանության կողմից «ընտրական պրոցեսի ջախջախման» մասին. Արման ԱբովյանՄենք հասկանում ենք, որ եթե փողոցային պայքարը սկսվի, ապա այն շատ անկանոն և զnհերnվ լի կլինի. Գոհար ՂումաշյանՀորոսկոպ. ամսվա գլխավոր իրադարձությունը՝ ամառային արևադարձ Կատարը Իրանին առաջարկել է 12 միլիարդ դոլարի ֆինանսական աջակցության փաթեթ Բողոքի ակցիա ԿԸՀ շենքի մոտ` ընտրության արդյունքները չեղարկելու պահանջով․ Ուժեղ ՀայաստանԱյն մասին, թե որն է այս ընտրությունների առավել կարևոր արդյունքը, և ինչպես պետք է օգտագործել այն մեր հետագա պայքարի մեջ. Ավետիք ՉալաբյանԻսպանիան և Արգենտինան այն երկու հավաքականներն են, որոնք այժմ լավագույն մարզավիճակում են․ ՌոդրիԻրական առաջնորդը պետք է ժողովրդին ասի ճշմարտությունը, նույնիսկ եթե լավ գիտի, որ այդ ճշմարտությունը տվյալ պահին ժողովրդին դուր չի գալու․ Մհեր Ավետիսյան Մարտունիում բшխվել են բեռնատար «Գազել»-ն ու «Opel»-ըՀերքման ու ներողության պահանջ. Գոհար ՄելոյանՍկանդալ, թե՞ տեխնիկական խոտան. ԱԱ-2026-ի առաջին 11-մետրանոցը նշանակվել է VAR-ի անսարքության պայմաններում Ռուսաստանը ողջունում է հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը. ՌԴ ԱԳՆ Դիվանագիտական խողովակներով ՀՀ կառավարիչները կխնդրեն, որպեսզի Փաշինյանին ընդունեն Մոսկվայում, որովհետև նա գիտակցում է, որ իր հակառուսականությամբ հեռու գնալ չի կարող. Արտակ Զաքարյան Բողոքի ակցիա ԿԸՀ շենքի մոտ` ընտրության արդյունքները չեղարկելու պահանջով Ե՞րբ կբարձրանա ջերմաստիճանը․ Սուրենյանը մանրամասներ է հայտնել ԵՄ-ն պատրաստ է մինչև վերջ աջակցել Ուկրաինային՝ նույնիսկ սեփական շահերի հաշվին. Սլովակիայի վարչապետ Սևանա լճի մակարդակը բարձրացել է 40սմ-ով Ակնկալում ենք Ձեր վարչակազմի հետ կնքել էլ ավելի շատ պատմական համաձայնագրեր. Փաշինյանը՝ Թրամփին ծննդյան առթիվ շնորհավորական ուղերձում Հայ- ռուսական հարաբերությունները գազի գնի կամ Ռուսաստանում «ծիրան» վաճառելու մասին չեն․ Մհեր Ավետիսյան Քո ձայնը գողացել են` դուրս արի պայքարի․ Համահայկական ճակատԱյսօր ուժեղ պտտահողմ է դիտվել Մարտունիում. Սուրենյանը տեսանյութ է հրապարակել Արարատի մարզում 40-ամյա վարորդը, ոչ uթափ վիճակում, «Opel Astra»-ով բшխվել է բաժանարար գոտու երկաթե արգելապատնեշներին Հավաքվում ենք ժամը 18:00-ին՝ ԿԸՀ-ի շենքի դիմաց. Շիրազ Մանուկյան «Քո ձայնը գողացել են, դուրս արի պայքարի» ստորագրահավաքն շարունակվում է «Ուժեղ Հայաստանը» այսօր բողոքի ակցիա կանցկացնի ԿԸՀ-ի մոտ Այսօր ժամը 18.00-ին լինելու եմ ԿԸՀ-ի դիմաց, որ ՀՀ քաղաքացու ձայնը չգողացվի. Հայկ ՄամիջանյանՎթարային ջրանջատում. ո՞ր հասցեներում ջուր չի լինի Կատարցի բանակցագնացները ժամանել են Իրան․ Reuters Արզական-Բջնի ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել քարաթափում Իսրայելը անընդnւնելի է համարում ԱՄՆ-ի և Իրանի ապագա համաձայնագիրը Իսրայելի նախագահը շնորհավորել է Թրամփին 80-ամյակի առթիվ՝ շնորհակալություն հայտնելով նրան «իրանական չարիքի կայսրությանը դիմակայելու» համար Երևանում 38-ամյա վարորդը, ոչ uթափ վիճակում, «Tesla»-ով մխրճվել է ՀՀ-ում ՌԴ դեսպանատան դիմաց կայանված դեսպանատան ավտոբուսի մեջ Շաբաթվա ֆինանսական հորոսկոպը. որ կենդանակերպի նշանները կշահեն հունիսի 15-21-ը Մոսկվայի ուղղությամբ թռչող չորս ԱԹՍ է խոցվել. օդանավակայաններում սահմանափակումներ են մտցվել Կարտոֆիլը կարող է հաջողությամբ աճեցվել արևային վահանակների ստվերումԿոտայքի մարզում «BMW»-ն հայտնվել է կայծակի հետևանքով վնաuված, ճանշինի կողմից փորված փոսում ԿԺԴՀ-ի ապամիջnւկայնացման հարցը վերջնականապես փակված է. ԱԳՆ Արման Ծառուկյանը RAF 10-րդ մրցաշարում հաղթել է Թոնի Ֆերգյուսոնին Վաշինգտոն նահանգում F/A-18 Hornet ռшզմական ինքնաթիռ է կnրծանվել Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 4-5 աստիճանով․ ի՞նչ եղանակ սպասել հունիսի 14-ից 18-ին ԱՄՆ-ը և Իրանը այսօր վիրտուալ ձևաչափով հուշագիր կստորագրեն. Axios Արսեն Հարությունյանի փայլուն նորամուտը RAF լիգայում. հայ ըմբիշը կամային հաղթանակ է տարել Երևանի և մարզերի որոշ հասցեներում լույս չի լինիԻրավապահները կանխել են թմրանյnւթերի ապօրինի շրջանառության հերթական դեպքը (տեսանյութ) Հունիսի 15-ին, 16-ին, 18-ին, 19-ին և 22-ին գազ չի լինելու