ԱՄՆ–ը կզղջա, եթե վշտացնի Իրանին

ԱՄՆ առանձին, այդ թվում՝ հանրապետական շրջանակներում տեսակետ կա, թե Իրանի հետ կնքված միջուկային համաձայնագիրը դեմոկրատ Օբամայի ամենամեծ սխալն էր, և որ դրա իրագործման համար իսթեբլիշմենթի կարևոր ինսայդերների հետ խիստ ազդեցիկ իրանյան գործակալներ են աշխատել: Երեկ այս տեսակետը Նյու Յորքում քննադատել է ԱՄՆ նախկին պետքարտուղար Հենրի Քիսինջերը և հավելել, թե համաձայնագրի չեղարկումը ոչ թե ԱՄՆ–ի շահերից է բխում, ինչպես ոմանք պնդում են, այլ միայն ու միայն՝ Իրանի: Քիսինջերն այս կարևոր հայտարարությունն արել է Ամերիկա–հրեական լիգայի տարեկան համաժողովի ընթացքում և, ամենայն հավանականությամբ, իր խոսքն ուղղել է նախ և առաջ հրեական լոբբիի այն հատվածին, որ նույնպես համոզված է, թե Իրանի հետ կնքված միջուկային համաձայնագիրը ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության մեծագույն սխալն էր:

 

Ի դեպ, համաձայնագիրը, որ նաև հատնի է «Համատեղ գործողությունների համակարգված պլան» անունով՝ JCPOA, սոսկ իրանա–ամերիկյան փաստաթուղթ չէ՝ բացատրել է Քիսինջերը: Այն նախ և առաջ միջազգային պայմանագիր է, որ կնքվել է 2015 թ.–ին, «5+1» ֆորմատով, և դրա տակ ԱՄՆ–ի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Չինաստանի, Ռուսաստանի ու Գերմանիայի ղեկավարների ստորագրությունները կան: Մի բան, որ հատկապես վերջին տարիների տարատեսակ շահերի ու ազգային կառավարությունների խնդրահարույց համագործակցության պայմաններում հազիվ հնարավոր եղավ իրագործել: Ուստի, լավ կլինի, եթե հրեական շրջանակները նույնպես չտարվեն դեմագոգիայով, նաև՝ Թրամփի խոստումներով, որը նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում աղետ էր: Հատկապես, որ նախագահ ընտրվելուց հետո Թրամփն ի՛նքն է փափկել հարցի առնչությամբ և մեղմել հռետորաբանությունը:

Հավանաբար, Թրամփի այս փոփոխությունը պայմանավորված էր բոլոր կողմերից հնչող քննադատությամբ: Գուցե իր ազդեցությունն ունեցավ նաև եվրոպական դիվանագիտության ղեկավար Ֆեդերիկա Մոգերինիի հայտարարությունը, ըստ որի՝ ԱՄՆ–ն իրավունք չունի հրաժարվել Իրանի հետ կնքած միջուկային համաձայնագրից, որովհետև այն երկկողմանի կամ ազգային խնդիր չէ, իսկ փաստաթուղթն էլ կնքվել է ՄԱԿ–ի Անվտանգության խորհրդի շրջանակներում:

 

Ինչ վերաբերում է Իրանին՝ այստեղ հանգիստ են և հարկ չեն համարել անգամ նախագահի մակարդակով խնդիրը դիտարկել: Երեկ միայն Իրանի պաշտպանության նախարար, գեներալ Հոսեյն Դեհղանը զգուշացրեց ԱՄՆ–ին՝ միջուկային համաձայնագրի չեղարկման, դրա որևէ կետի շեղման կամ հետաձգման անթույլատրելիության մասին և հավելեց, թե Վաշինգտոնը շատ մեծ գին կվճարի, եթե հանկարծ նման սխալ թույլ տա իրեն:

Վերադառնալով Քիսինջերին՝ հարկ է նկատել, որ անգամ այս տարիքում ծերուկն առողջ բանականությամբ կարող է շատ երիտասարդների տապալել: Եվ նրա մտահոգությունը, թե Իրանի նկատմամբ նախկին կոշտ արձագանքն ու ճնշումները միայն ավելի կռադիկալացնեն այդ երկիրը, բացարձակ տեղին է: Արդեն իսկ Թրամփի և առանձին շրջանակների դիրքորոշումը զգուշանալու տեղիք էր տվել երկրի հոգևոր առաջնորդ այաթոլլա Խոմեյնիին, որը նոյեմբերի 2–ին, ուսանողների հետ հանդիպման ընթացքում, ուշադրություն էր դարձրել պայմանագրից հրաժարվելու վերաբերյալ հռետորաբանությանը և մեղադրել իրանական այն շրջանակներին, որոնք մշտապես վստահել են այդ երկրին ու համոզում ունեն, թե համաձայնագրից ու ԱՄՆ–ի հետ հարաբերությունները կարգավորելուց հետո բոլոր խնդիրները երկրում վերանալու են…