ՀՀ-ն բարդ կացության մեջ է. կարող է գալ մի պահ, երբ մանևրելու հնարավորություն չի լինի

Քաղտեխնոլոգ Վիգեն Հակոբյանը պատասխանել է Past.am-ի հարցերին:

-Պարոն Հակոբյան, ՌԴ Պետդումայի երկու ներկայացուցիչներ գրեթե նույն հայտարարությունն արեցին, ըստ որի՝ ՌԴ-ն հետևություններ է արել և նույն քանակի զենք չի վաճառում Ադրբեջանին: Սա մեսիջ է՝ ուղղված հակառուսական տրամադրությունները մեղմելո՞ւն, թե իսկապես ՌԴ-ի համար ՀՀ-ն կարևոր գործընկեր է:

-Այն, որ ՀՀ-ն ՌԴ-ի համար կարևորագույն գործընկեր է, փաստ է: Որքանով ՌԴ-ն է անհրաժեշտ ՀՀ-ին, ոչ պակաս ՀՀ-ն է անհրաժեշտ ՌԴ-ին: Խոսքը բոլոր՝ թե՛ քաղաքական, թե՛ անվտանգության, թե՛ տնտեսական հարցերի մասին է: ՀՀ-ն այն եզակի երկներից մեկն է, որն ունի ՌԴ ռազմաբազաներից մեկը: Սա ցույց է տալիս, որ ՀՀ-ն չի կարող ՌԴ-ի համար, թեկուզև միայն ռազմաքաղաքական ասպեկտից ելնելով, կարևոր նշանակություն ունեցող երկիր չլինել: Այլ հարց է, որ ՀՀ իշխանությունները կարևոր նշանակություն ունենալու գործոնը երբեք չեն կարողացել պատշաճ մակարդակով օգտագործել: Թերարժեքության զգացում է եղել. ՌԴ-ն մեզ անհրաժեշտ է, բայց մենք՝ գուցե ոչ այդքան: Բայց այս փաստը կարևոր է: Այն էլ՝ այն էլ նման փուլում, նման տարածաշրջանում: Հայաստանը շատ մոտ է այսօրվա կարևոր կռվախնձորին՝ Մերձավոր Արևելքին: Բացի այդ՝ կա նաև Կովկասի գործոնը:

Բնականաբար, հայտարարությունները մեսիջ են հասարակությանը: ՌԴ հատկապես ռազմաքաղաքական շրջանակները, որոնք առաջնորդվում են ոչ թե բիզնեսի, այլ ՌԴ-ի շահերով, հասկանում են, որ ՌԴ-ին որպես ռազմավարական դաշնակից ընկալելու մեջ որոշակի տրանսֆորմացիաներ են: Միգուցե այս պահին ՌԴ-ի համար դրանք կրիտիկական չեն, բայց բոլորը հասկանում են իրավիճակը: ՌԴ-ն այսօր աշխարհում այդքան շատ դաշնակիցներ չունի: Նշված շրջանակները սկսում են հասկանալ, այս պրոցեսը կարող է բավականին տհաճ անակնկալների բերել հենց ՌԴ-ի համար: Սրանով է պայմանավորված, որ ՌԴ-ում պրոհայկական լոբբինգային ուժերի ակտիվացումը, որոնք ՀՀ-ն են ուղարկվում հաղորդելու այդ մեսիջները: Բայց սա չի նշանակում, որ այն, ինչ ասվում է, լինելու է, թեպետ լուրջ մեսիջներ են:

-Նշեցիք, ՌԴ-ն քիչ դաշնակիցներ ունի այսօր: ՌԴ- Արևմուտք լարված հարաբերությունների ֆոնին կան կոչեր, համաձայն որոնց՝ ՀՀ-ն կողմերի միջև երկխոսության հարթակներից մեկը կարող է դառնալ: Կարո՞ղ ենք ասել, որ նման մեսիջները տեղավորվում են նաև այս տրամաբանության մեջ:

-ՌԴ-ի որոշակի ակտիվության վրա, բնականաբար, մեծ ազդեցություն ունեն ՌԴ-ի հարաբերություններն այլ կենտրոնների հետ, առաջին հերթին՝ հենց Արևմուտքի: Այս պայմաններում ՌԴ-ում պրոռուսական ուժերը հասկանում են, որ պետք է հնարավորինս ամրացնել կապերն այն երկրների հետ, որոնք գոնե նոմինալ առումով հակառակ ճամբարում չեն: Այսինքն՝ թեև այդ երկրները կարող են լուրջ պայմանագրեր ստորագրել ԵՄ-ի հետ, բայց առայժմ չեն փորձում լքել ՌԴ-ի հետ հարաբերությունների նավը: Պարզ է, որ խնդիր կա կոնսոլիդացնելու բոլոր՝ այդ թվում արտաքին ռեսուրսները, որ կարողանան լուրջ աշխարհաքաղաքական կենտրոն մնալ:

-Իսկ մեր շահերից բխո՞ւմ է երկխոսության հարթակ դառնալու հանգամանքը:

-Այս տեսակետից, ՀՀ-ի համար, իհարկե, բարդ է: ՀՀ-ն բազմիցս է հայտարարել նշվածի մասին: Տեսական առումով սա գեղեցիկ է հնչում, բայց չեմ կարծում, որ թե՛ ՌԴ-ի, թե՛ Արևմուտքի հույսը հենց Հայաստանն է: Թե Արևմուտքը, թե՛ ՌԴ-ն, շատ լավ ըմբռնելով Հայաստանի իրավիճակի նրբությունը, մինչ օրս ՀՀ-ի առջև հստակ պահանջ ու երկընտրանքի խնդիր չեն դրել՝ վերջիվերջո, ո՞ւմ հետ ես: Այս պարագայում ՀՀ-ն փորձում է մանևրել: Ռազմաքաղաքական առումով «կրենը» դեպի Ռուսաստանն է, բայց մեր իշխանությունները փորձում են կոնպենսացնել իրավիճակը՝ հումանիտար ու տնտեսական «կրենը» որոշակիորեն ուղղել դեպի Արևմուտք:

-Ո՞րն է Հայաստանի նրբությունը, նկատի ունե՞ք Ղարաբաղյան խնդիրը:

-Ես նկատի ունեմ այն իրավիճակը, որը կա Հայաստանի շուրջ: Դա թե՛ քաղաքական, թե՛ տնտեսական շրջափակումն է: Խնդիրը կապված չէ միայն Ղարաբաղի հետ: Տեսե՛ք, ԱՄՆ միշտ էլ ըմբռնումով է մոտեցել, օրինակ՝ ՀՀ հարաբերություններին Իրանի հետ: Նույնիսկ Իրանի նկատմամբ ամենալուրջ սանկցիաների դեպքում ՀՀ-ի վարած որոշակի քաղաքականության հանդեպ միշտ բավականին բարեհաճ է գտնվել: Ես գոնե հույս ունեմ, որ նույն դիրքորոշումը կլինի, օրինակ՝ ՌԴ-ից զենք գնելու խնդրի դեպքում: Թեպետ ԱՄՆ պատկան մարմինները զգուշացրել են, որ կարող է դրան էլ գործը հասնի, բայց ԱՄՆ-ում հասկանում են, որ դա իմիջային շատ լուրջ հարված կարող է հասցնել ԱՄՆ-ին: Նույնը ՌԴ-ի պարագայում է: Մենք տեսանք, որ ռուսական պաշտոնական շրջանակները բավականին մեղմ վերաբերվեցին ՀՀ-ի՝ դեպի ԵՄ մանևրներին: ԱՄՆ-ն Իրանի դեպքում մեղմ է վերաբերվում ՀՀ-ին, որովհետև հասկանում է, որ այլ ճանապարհ չկա՝ հաշվի առնելով Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից շրջափակումը: Իսկ թե որքան կշարունակվի աշխարհաքաղաքական ուժային կենտրոնների այս մոտեցում, բարդ է ասել: Միշտ կախված է այն վտանգը, որ կողմերից մեկը կարող է «свой чужой»-ի հարց դնել, այսինքն՝ հիմա դու իմ հե՞տ ես, թե ոչ: Այս համատեքստում ԱՄՆ-ի կողմից ՀՀ-ին ֆինանսական օգնություն չցուցաբերելու վերջին որոշումը կարելի է որպես նախազգուշացում կամ կոշտացում համարել: Ամեն դեպքում, ռուս-արևմտյան հարաբերությունների գերլարումը բավականին բարդ կացության մեջ է դնում ՀՀ-ին: Կարող է գալ մի պահ, երբ մանևրելու հնարավորություն այլևս չի լինի:

 

Աննա Բադալյան