Սամվել Մարտիրոսյան. «Գործընթացներն ավելի շատ «օֆլայնային» են, քան սոցցանցային»

Երևանում ու մարզերում շարունակվում են բողոքի ակցիաները: Արդեն մի քանի օր է, ինչ Սերժ Սարգսյանի վարչապետության դեմ ձևավորված «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնության և «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության գործողությունների շրջանակներում փակվում են փողոցներ, տեղի են ունենում հանրահավաքներ:

Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանի հետ զրույցում փորձեցինք հասկանալ, թե այս օրերին ինչ է արձանագրվել վիրտուալ տիրույթում: Մասնավորապես՝ համադրելով նախորդ իրադարձությունները, («Էլեկտրիկ Երևան», ՊՊԾ գնդի գրավմանը հաջորդած հանրահավաքներ) սոցցանցերն այս անգամ որպես գործիք ինչպե՞ս են օգտագործվում:

Ի պատասխան, փորձագետը նախ նշեց. «Իրականում այս գործընթացներն ավելի շատ «օֆլայնային» են, քան սոցցանցային: Ընդհանուր առմամբ, եթե դիտարկենք տեսանյութերի ուղիղ եթերների դիտումները, ապա «Էլեկտրիկ Երևանի» ժամանակ լինում էր այնպես, երբ դիտումների թիվը միաժամանակ հասնում էր մոտ 400 հազարի: Հիմա դիտումների քանակը մեկ կարգով ավելի ցածր է: Ենթադրաբար սա պայմանավորված է նրանով, որ ակցիաներն այս օրերին ամբողջ քաղաքով են տարածված, և, փաստորեն, բոլորն ինչ-որ չափով մասնակից են դրանց: Այսինքն՝ ավելի շուտ ռեալ, քան վիրտուալ տիրույթում են: Մյուս հանգամանքն այն է, որ վիրտուալ տիրույթում, օրինակ՝ հեշթեգերը բավականին ուշ սկսեցին ձևավորվել: Սա այն դեպքն է, երբ ավելի ուշացումով է այդ ամենը ձևավորվում: Երևի թե այդ ամենը պայմանավորված է նաև կոնկրետ ակցիաների ղեկավարման հետ. փաստացի Նիկոլ Փաշինյանն է հիմնական դերակատարը, այլ աջակիցներ չկան, այսինքն՝ այսօրվա դրությամբ իրենք բոլորն իր կողքին են: Այդ առումով այս իրադարձությունները բավականին տարբերվում են նախորդներից՝ մասնակիցներն ավելի շատ «օֆլայնում են», քան «օնլայնում»»:

Նրա խոսքով՝ ակցիաների մասնակցության առումով մի գործոն կա. «Եթե մարդիկ ակցիաներն ավելի շատ օնլայն են դիտում, ցուցանիշ է նրա, որ քիչ են փողոց դուրս գալիս: Այսինքն՝ այդ դիտումը շատ հաճախ փոխարինում է մասնակցությանը»:

Սամվել Մարտիրոսյանը մեկ այլ համեմատական էլ անցկացրեց. «Հայաստանում չապրող հայերը նախորդ դեպքերի ժամանակ միանգամից էին ներգրավվում այդ ամենի մեջ: Բայց հիմա նոր-նոր են ներգրավվում: Պատճառն այն է նաև, որ արտասահմանյան մամուլը երեկ նոր սկսեց անդրադառնալ Հայաստանում կատարվող իրադարձություններին»:

Ինչ վերաբերում է արգելափակումներին և խափանումներին՝ կապված թե՛ ինտերնետային, թե՛ բջջային կապի ծառայությունների հետ, Սամվել Մարտիրոսյանն ասաց, որ հիմնական պատճառը ծանրաբեռնվածությունն է:

«Ընդհանրապես որտեղ մարդկային կուտակում կա, բջջային կապի բազային կայանները, այսպես ասած, չեն դիմանում, քանի որ միանգամից այդքան մարդ է օգտվում: Առավել ևս՝ հիմա, երբ ի տարբերություն «ՊՊԾ» կամ «Էլեկտրիկ Երևանի» ժամանակահատվածի, իրավիճակը փոխվել է. հիմա գրեթե բոլորը «Live» (ուղիղ եթեր) են մտնում: Իսկ նախորդ դեպքերի ժամանակ այդպես չէր, որովհետև մոբայլ ինտերնետն ավելի թանկ էր: Հիմա միանգամից բոլորը «Live» են մտնում, հատկապես, երբ Facebook-ն արդեն այդ հնարավորությունն ունի: Այս ամենը գերծանրաբեռնվածության է բերում, ինչը շատ տրամաբանական է. մի քանի հազար հոգի միանգամից փորձում են հեռախոսով ինչ-որ բաներ անել, տարօրինակ կլիներ, որ ծանրաբեռնվածություն չլիներ: Ես նույնիսկ զարմանում եմ, հեռուստաալիքների յութուբյան եթերներն են քիչ թե շատ նորմալ աշխատում: Եվ, ընդհանուր առմամբ, որքանով հասկանում եմ, պրովայդերների գծերը լուրջ ծանրաբեռնված են տեսանյութերի սպառման աճի պատճառով: Այնպես որ՝ խափանումներն ակնհայտ կարող են տեխնիկական բնույթ ունենալ: Այն, որ այդ ամենի տակ ինչ-որ ուրիշ բան կարող է լինել, այս պահին դժվար ապացուցելի բան է, քանի որ չկան կապի բացարձակ ակնհայտ հատվածային սահմանափակումներ: Իսկ օրինակ՝ «ՊՊԾ» գնդի գրավման դեպքերի ժամանակ Facebook-ը մոտ մեկ ժամով արգելափակվել էր: Facebook-ը չէր բացվում, մինչդեռ այլ կայքեր հասանելի էին: Այսինքն՝ ֆիքսվել էր, որ կա արգելափակում: Այս օրերին տեղի ունեցող իրադարձությունների առնչությամբ նման դեպքի դեռ չեմ հանդիպել: Այս պարագայում, կարծում եմ, խնդիրները դեռ տեխնիկական բնույթի են և կապված են ծանրաբեռնվածության հետ»,-ընդգծեց նա՝ հավելելով, որ խոսքը թե՛ հեռախոսային, թե՛ ինտերնետային կապի մասին է:

Սամվել Մարտիրոսյանը հայտնեց նաև, որ մի պրովայդերից ներքին տեղեկատվություն ունի, ըստ որի՝ ծանրաբեռնված է, որովհետև մարդիկ «Live» են մտնում:

Աննա Բադալյան