Խնդիրն այն չէ, որ ռու­սա­կան ԶԼՄ-նե­րը հա­կա­հայ­կա­կան են, այլ այն, որ նրանք քննա­դա­տում են նոր իշ­խա­նու­թյուն­նե­րին

eurasianet.org-ը «Հայաստան. իշխանությունները քննարկում են երկրում ռուսական հեռուստաընկերությունների հեռարձակման դադարեցման հնարավորությունը» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանում օրենսդիրները և պաշտոնյաները պնդում են, որ ռուսական որոշ հեռուստահաղորդումներ ունեն «հակահայկական» բնույթ: Հիշեցնենք, որ 2018 թվականին Հայաստանի նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը հարցազրույց էր տվել «Sputnik-Армения»-ին: Նոր իշխանությունների կողմից Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործի լուսաբանումը ռուսական ԶԼՄ-ների կողմից Երևանում առաջացնում է դժգոհություն: Հայաստանի կառավարության պաշտոնյաները և խորհրդարանականները հանդես են եկել հրապարակային առաջարկությամբ՝ երկրում հեռարձակվող հեռուստաալիքների ցուցակից հանել ռուսաստանյան հեռուստաալիքները՝ պնդելով, որ դրանց հեռարձակումը «հակահայկական» բնույթ է կրում: Հայաստանի պետական հեռարձակողը վերահեռարձակում է մի շարք օտարերկրյա հեռուստաալիքներ, այդ թվում՝ ռուսական «Առաջին ալիք», «RTR-Planeta» և «Россия K» հեռուստաալիքները, ինչպես նաև «Мир» և «CNN» միջազգային հեռուստաալիքները, որոնք հասանելի են երկրի ցանկացած հեռուստադիտողի: Երբ հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի նախագահ Տիգրան Հակոբյանը ապրիլի 10-ին խորհրդարանում ելույթներ ունեցավ, մի շարք պատգամավորներ նրան հարցրեցին, թե ինչպես կարելի է դադարեցնել ռուսական ալիքների վերահեռարձակումը: Խորհրդարանում մեծամասնություն կազմող «Իմ քայլը» դաշինքի պատգամավոր Նարինե Թուխիկյանը դժգոհեց, որ մասնավորապես «Россия» հեռուստաալիքը պարբերաբար «թշնամանք է հրահրում հայերի նկատմամբ»: Այդ դիտարկմանը Հակոբյանը պատասխանեց, որ ինքը համաձայն է դրա հետ, և «ռուսական հեռուստաալիքները հաճախ տարածում են նացիոնալիստական տեղեկատվություն և սերմանում են կրոնական ատելություն»: Ռուսաստանից սփռվող տեղեկատվության սահմանափակման փորձերը հետխորհրդային երկրներում հազվադեպ չեն, քանի որ շատերը վախենում են Մոսկվայի ազդեցությունից: Սակայն Հայաստանում այս հարցը հատկապես սուր է դրված: Բանն այն է, որ երկիրը մեծապես կախված է ռուսական աջակցությունից անվտանգության հարցերով, ինչպես նաև էներգակիրներից: Միևնույն ժամանակ, Հակոբյանը մատնանշել է որոշ այլ երկրների փորձը` ասելով, որ դա ստեղծում է որոշակի սպառնալիք Հայաստանի տեղեկատվական անվտանգության համար, և շատ երկրներ, ինչպիսիք են Ուկրաինան, Վրաստանը, Մոլդովան, արդեն իսկ իրականացրել են այդ գաղափարը, սակայն դրա համար շատ բարձր գին են վճարել, նրանք կորցրել են իրենց տարածքները: Ընդդիմադիր «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունից պատգամավոր Արման Բաբաջանյանը նույնպես արգելքի գաղափարին կողմ է: Ըստ նրա, «ռուսական հեռուստատեսությունը պարբերաբար Հայաստանին, նրա իշխանություններին և երկրում տեղի ունեցող իրադարձություններին անդրադառնալիս տարածում է ատելություն»: Այնուամենայնիվ, կա կարծիք, որ խնդիրը, թերևս, այն չէ, որ ռուսական ԶԼՄ-ները հակահայկական են, այլ այն, որ նրանք քննադատում են նոր իշխանություններին: Օրինակ, ռուսական հեռուստաալիքները նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի դեմ հարուցված քրեական գործը պարբերաբար ներկայացնում են որպես քաղաքական հակառակորդի հանդեպ հետապնդում և հաշվեհարդար: Անցյալ տարի Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գալուց և նոր թիմ ձևավորելուց հետո, որը իր մեջ ներառում է բազմաթիվ արևմտամետ գործիչներ, Հայաստանի նոր կառավարության հարաբերությունները Մոսկվայի հետ այնքան էլ հարթ չեն, չնայած երկու կողմն էլ խուսափում է բաց առճակատումից: Ուղղակի նշենք, որ հատկանշական է այն, որ ռուսաստանյան ԶԼՄ-ները նույնիսկ նախկին, ավելի ռուսամետ իշխանությունների օրոք երբեմն «կպնում» էին Երևանին: Երևանում Ռուսաստանի դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինը ապրիլի 23-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, որ ռուսական հեռուստատեսության հաղորդումները հակահայկական բնույթի չեն: Ըստ նրա, «հնարավոր է՝ լինեն որոշ մարդկանց որոշակի գնահատականներ, սակայն ռուսական ԶԼՄ-ներում հայաստանյան խնդիրների լուսաբանման առումով ինքը կարծում է, որ դա չի կարելի անվանել հակահայկական: Դա, ընդհանուր առմամբ, կարող է և չհամապատասխանել Ռուսաստանի բնակչության և հեռուստադիտողների կարծիքին»: Ապրիլի 24-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ռուսական «РБК» լրատվական կայքին հայտնել է, որ «Հայաստանում ընդհանրապես գրաքննություն չկա»: Ըստ նրա, «ինքը երբեմն նկատում է, որ ռուսական հեռուստատեսության՝ հակահայկական քաղաքականություն ունենալու հարցով սոցիալական ցանցերում երբեմն նման քննարկումներ լինում են, և եթե նրանք (ռուսական հեռուստաալիքները) վարում են հակահայկական քաղաքականություն, ապա պետք է ինչ-որ բան անել այդ իրավիճակի հետ»: Միևնույն ժամանակ ներկայումս պարզ չէ, թե ինչպիսի շոշափելի ազդեցություն ունի ռուսական հեռուստատեսությունը հասարակական կարծիք ձևավորելու հարցում: Eurasianet.org- ի ստացած տվյալների համաձայն, վերոհիշյալ ռուսաստանյան հեռուստաալիքների շարքում «Առաջին ալիքը» Հայաստանում ամենամեծ լսարանն ունի, բայց նույնիսկ այդ դեպքում այն հայաստանյան հեռուստադիտողների դիտումների թվով ընդամենը 10-րդ տեղում է:

Կամո Խաչիկյան