Հայ-ռու­սա­կան հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը՝ «ծուռ հա­յե­լու» մեջ

 

Օրերս Հայաստան ժամանած ԵԱՏՄ անդամ վարչապետներից միայն Դմիտրի Մեդվեդևն արժանացավ Նիկոլ Փաշինյանի առանձնահատուկ ընդունելությանը։ Հայաստանի վարչապետը թերևս ցանկանում էր ցույց տալ, որ հայ-ռուսական հարաբերությունները գտնվում են բարձր մակարդակի վրա՝ ամրապնդված նաև երկու երկրների բարձրաստիճան պաշտոնյաների մտերիմ հարաբերություններով։ Իհարկե, Փաշինյանի այս մտադրությունն ակնհայտորեն «փչացրեց» սոցիալական ցանցերում ակտիվ տարածում գտած տեսագրությունը, որի հիմնական դրվագը Փաշինյանի խոսքն ու Մեդվեդևի ծիծաղն էին։ Սակայն ավելի ուշագրավ է, որ Փաշինյանին ավելի շատ վնասեցին նրա «դուխով» թիմակիցները, որոնք վարչապետից առաջ ընկնելով՝ Ռուսաստանի վարչապետին մեղադրեցին անտակտության մեջ։ Ընդհանրապես այս անիմաստ թեմայի շուրջ բոլոր կողմերի անիմաստ արձագանքները ի ցույց են դնում դիսկուրսիոն հարթակի մակերեսայնությունն ու խորքային խնդիրների անտեսումը:

 

ԵԱՏՄ վարչապետների հավաքն ու Փաշինյան-Մեդվեդև «տնավարի» զրույցն ամենևին էլ չեն վկայում հայ-ռուսական «փայլուն» հարաբերությունների մասին։ Այս կարևոր հարցում ևս իշխանությունը փորձում է էպատաժային քարոզչությամբ քողարկել տխուր իրականությունը։ Սակայն քարոզչությունը հասարակության վրա կարող է կարճաժամկետ ազդեցություն ներգործել, իսկ չոր փաստերն ավելի խոսուն են՝ հատկապես ինֆորմացիայի ազատության այսօրվա ժամանակներում, երբ քաղաքացին հնարավորություն ունի տեղեկացված լինել բազմաթիվ աղբյուրներից։

 

2019 թվականի առաջին եռամսյակի կտրվածքով Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում ունի արտահանման և ներկրման նվազում։ 2018-ի սկզբին ՌԴ–ի հետ ապրանքաշրջանառությունը կազմում էր 29 տոկոս, այս տարի արդեն կազմում է 11 տոկոս։ Վիճակագրական «հեղափոխության» սիրահար մեր վարչապետը ֆեյսբուքյան լայվերում ու գրառումներում, բնականաբար, շրջանցում է այս թվերը՝ չնայած դրանք ոչ մի տեղ չեն կորչում։

 

Հայաստանի ու Ռուսաստանի միջև ապրանքաշրջանառության կրճատման հիմքում միայն տնտեսական գործոնները չեն։ Չնայած՝ եթե անգամ այդ բաղադրիչը լիներ առաջնային, ապա դա փաստորեն անուղղակիորեն կարձանագրեր, որ հեղափոխությունից հետո Հայաստանում տնտեսական աճ գոյություն չունի։ Սակայն անդրադառնանք ավելի կարևոր մի խնդրի։

 

Գաղտնիք չէ, որ Ռուսաստանը տարբեր պետությունների հետ իր հարաբերությունների հիմքում դնում է աշխարհաքաղաքական գործոնը՝ նույնիսկ այն դեպքերում, երբ տնտեսությունը դրանից տուժում է։ Արդ, եթե Հայաստանի ու Ռուսաստանի միջև ապրանքաշրջանառությունը կրճատվում է, ապա Մոսկվայում ակնհայտ անվստահություն կա Հայաստանի իշխանության հանդեպ։ Այս հիմնական խնդիրն է, որ Նիկոլ Փաշինյանի թիմն առայժմ չի կարողանում լուծել, եթե անգամ «թանկագին հյուրերը» հյուընկալվում են վարչապետի տանը։ Ի վերջո, շատ կարևոր է, որ Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը կանխատեսելի դառնա, ինչը կնպաստի ոչ միայն հայ-ռուսական հարաբերությունների բնականոնությանը, այլ նաև Երևանի նկատմամբ պատշաճ վերաբերմունք կձևավորի Վաշինգտոնում ու Բրյուսելում։

 

Սակայն վերադառնանք հայ-ռուսական հարաբերությունների առանցքային մյուս խնդրին՝ գազի սակագնին։ Այս հարցում առկա է առնվազն անորոշություն, եթե անգամ գրեթե ամեն օր մեր իշխանության ներկայացուցիչները հայտարարում են, որ մոտ ապագայում գազի գնի թանկացում չի լինելու։ Ակնհայտ է, որ Մեդվեդևի երևանյան այցն այս հացում հստակություն չի մտցրել, հակառակ պարագայում՝ վարչապետի լայվը կամ գրառումը չէին ուշանա, իսկ հեղափոխական թիմի ներկայացուցիչները «դուխով» ելույթներ կունենային միանգամայն կոնկրետ թեմաներով։

 

Ի վերջո, անհասկանալի է, թե ինչ ասել է «մոտ ապագան», մանավանդ, որ «Գազպրոմ Արմենիան» որոնումների մեջ է՝ իր վրա վերցնի՞ այդ ծանրաբեռնվածությունը, թե՞ ոչ։ Կամ եթե վերցնի էլ, ապա ինչի՞ հաշվին: Ի վերջո, եթե անգամ «Գազպրոմ Արմենիան» իր վրա վերցնի այդ «ծանրությունը», դա ժամանակավոր բնույթ է կրելու։ Այլ խոսքով՝ եթե հաջորդ տարվա համար Ռուսաստանը որոշի սահմանի վրա կրկին բարձրացնել գազի սակագինը, ապա դրա համար արդեն վճարելու են Հայաստանի բյուջեն կամ քաղաքացիները։

 

Այս հարցում նույնպես անհրաժեշտ է քաղաքական լուծում, բայց այն տեղի կունենա, եթե Հայաստանի ու Ռուսաստանի իշխանությունների միջև ձևավորվեն իրապես գործընկերային հարաբերություններ, այլ խոսքով՝ Մոսկվայում ձևավորվի վստահության մթնոլորտ Նիկոլ Փաշինյանի թիմի հանդեպ։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ