«Առաջնային եք դարձրել ոչ թե բնակչության, այլ ձեր անձնական եկամուտների կայուն աճը»

Պետական կառավարման արդյունավետությունը մեզ համար խնդիր է դեռ անկախացումից ի վեր, իսկ արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված ցանկացած գործողություն հասկանալի է, ըմբռնելի: 

Այս կարծիքին է ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող Թադևոս Ավետիսյանը:

 

«Բայց ի՞նչ եղավ, երբ 2018թ.-ին իշխանությունը փոխվեց: Խոստումների ֆոնին, բարձր էյֆորիայի պայմաններում, ունենալով նաև լայն հանրային վստահություն, փորձեցին գնալ իրենց համար հասկանալի, ընկալելի ու ձեռնտու տարբերակով, ինչը, լայն իմաստով, կապ չուներ արդյունավետության բարձրացման և օպտիմալացման հետ: 

Արդյունքում մենք ունեցանք պետական կառավարման մի կառուցվածք, որը օբյեկտիվ իրավիճակից ու անհրաժեշտությունից բխող որևէ հիմնավորում չունի: 

Երկրորդ փուլում որոշեցին, որ հաստիքներ պետք է կրճատեն, ու վերջում պարզվեց, որ ավելի շատ անցանկալի աշխատողներից ազատվելու խնդիր էր դրված: 

Թեպետ լայնամասշտաբ նպատակ դրվեց, որ կրճատմանը զուգահեռ պետք է աշխատավարձերը համընդհանուր բարձրացվեն, այդուհանդերձ, առաջացավ օբյեկտիվ դժգոհություն: 

Եվ քանի որ կար նաև ամբողջական վերլուծության խնդիր, իշխանությունը հետ կանգնեց այդ քայլից՝ զգալով հնարավոր քաղաքական վտանգներն ու խնդիրները: Իրականում աչքաչափով, առանց խորքային վերլուծություններ անելու միացումներ, կրճատումներ անելն անհնար է»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Թ. Ավետիսյանը՝ նշելով, որ, այդուհանդերձ, իշխանությունը դեռ մեկ խնդիր ուներ:

«Կար իրենց թիմակիցներին պետական կառավարման համակարգում տեղավորելու անհրաժեշտությունը, իսկ եղած աշխատավարձերը չէին բավարարում: Պետք էր գոնե քաղաքական թիմի աշխատավարձերը բարձրացնել, ու կիրառվեց պարգևատրումների արատավոր երևույթը, որը գնալով ավելի բացասական դրսևորումներ է ստանում: 

Արդեն այսօր հանրությանը պարզ դարձավ, որ բարձրաստիճան թիմակիցները իրենց ղեկավարի գլխավորությամբ քննարկել ու որոշել են, որ իրենք արժանի են իրենց ամսվա աշխատավարձի չափով պարգևատրում ստանալ:

 Եվ այս ամենն իրականացվել է գաղտնի: 

Պետք է նախ փաստել, որ խախտվել են պետական կառավարման համակարգի վարձատրության հիմնական սկզբունքները, որոնք ամրագրված են օրենքով: Այսօր գործում է օրենքի տրամաբանությունից ու կարգավորումներից դուրս պարգևատրումների համակարգ: 

Համոզված եմ՝ այդ պրակտիկան իրենց օգտին հետագայում ավելի «կզարգացնեն» ու կլուծեն իրենց սոցիալական խնդիրները, ինչի հետևանքով հնարավոր չի լինի աշխատավարձերի համընդհանուր բարձրացում»,-ասաց տնտեսագետը՝ նշելով, որ պարգևատրման համակարգը չի բխում սոցիալական արդարության սկզբունքից:

«Պարգևատրումը որակյալ աշխատանքի համար պետք է լինի: 

Եթե պարգևատրումը լինում է պարբերաբար, առանց գնահատման և ի սկզբանե որոշված, ապա այն կորցնում է իր հիմնական՝ աշխատանքի խթանման ֆունկցիան: Երկրորդ՝ առաջացնում է նաև խտրականություն հենց նույն պետական կառավարման համակարգի ներսում, ինչն ուղղակի անարդյունավետության տանող շատ կարճ ու էֆեկտիվ ճանապարհ է: 

Այս ամենի հետևանքները մենք դեռ տեսնելու ենք. պետական համակարգի ներսում չի կարող դժգոհություն չլինել: 

Ես չեմ հավատում այն հայտարարությանը, թե այս լուծումները ժամանակավոր են, որովհետև 2020թ. բյուջեի նախագծով ևս պետական ծառայողների վարձատրության հիմնական աշխատավարձի որոշման համար հիմք հանդիսացող բազային աշխատավարձի բարձրացում նախատեսված չէ: Մինչդեռ պետական ծառայողներն են տանում պետական կառավարման բեռը, առավել ևս հիմա, երբ բարձրաստիճան պաշտոնյաները շատ դեպքերում ուղղակի կապ չունեն իրենց ոլորտների հետ, և իրենց փոփոխություններն ավելի շատ խնդիրներ, քան լուծումներ են բերում: 

Պարգևատրման այդ մոդելն ու այս պրակտիկան չի բխում նաև մեր երկրի սոցիալ-տնտեսական միտումներից, որովհետև, մեծ հաշվով, լայն հանրության համար եկամուտները չեն աճում, սոցիալական խնդիրները շարունակում են խորանալ»,ընդգծեց Թ. Ավետիսյանը:

Նա մի քանի հարցադրումներ արեց՝ շեշտելով, որ դրանք օր օրի առարկայական են դառնալու, իսկ հարց տվողները շատանալու են. «Կրկնակի աշխատավարձ ստանալուց հետո կոնկրետ նախարարների, փոխնախարարների աշխատանքի արդյունավետությունը գոնե 1 տոկոսով ավելացե՞լ է: 

Դուք եկաք իշխանության այն խոստումներով, թե նվիրյալներ եք, երկիրը պետք է դուրս բերեք ճգնաժամային վիճակից, տանեք արագընթաց հեղափոխական զարգացման: Բայց պարզվում է, որ առաջնային եք դարձրել ոչ թե բնակչության, այլ ձեր անձնական եկամուտների կայուն աճը: 

Մյուս հարցադրումն այն է, թե ինչո՞ւ է խախտվում գործող օրենքը, որը վերաբերում է պետական կառավարման մարմինների գործունեությանը: 

Ինչո՞ւ են կայացվում որոշումներ, որոնք ի շահ համակարգի չեն: Իհարկե, ցանկացած հարցի կարելի է պոպուլիզմով, մանիպուլ յացիաներով ու դեմքի տարբեր արտահայտությամբ անդրադառնալ, բայց իրական պատասխան չկա, որովհետև իրականությունն այլ է»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ