Գևորգ Մադոյան. Մանուկների թագավորը (Շաբաթօրյա ընթերցումներ «Փաստ» օրաթերթից)

«ՓԱՍՏ» ՕՐԱԹԵՐԹԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒՄ Է «ՇԱԲԱԹՕՐՅԱ ԸՆԹԵՐՑՈՒՄՆԵՐ» ՇԱՐՔԸ՝ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼՈՎ ՀԱՅ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՆՄՈՒՇՆԵՐԻՑ, ԱՅԴ ԹՎՈՒՄ՝ ՄԵՕՐՅԱ ԳՐՈՂՆԵՐԻ: ԱՅՍ ԳՈՐԾՈՒՄ ՄԵԶ ՄԵԾԱՊԵՍ ԱՋԱԿՑՈՒՄ Է ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԳՐՈՂՆԵՐԻ ՄԻՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ, ԳՐԱԿԱՆԱԳԵՏ ԱԲԳԱՐ ԱՓԻՆՅԱՆԸ, ԻՆՉԻ ՀԱՄԱՐ ՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԵՆՔ:

ՄԱ­ՆՈՒԿ­ՆԵ­ՐԻ ԹԱ­ԳԱ­ՎՈ­ՐԸ

ԳԵՎՈՐԳ ՄԱԴՈՅԱՆ

Այս պատմությունը վաղուց եմ լսել, երբ դեռ մանուկ էի ու սիրում էի զանազան պատմություններ լսել:

Հին, շատ հին ժամանակներում փոքրիկ մի երկիր կար: Այդ երկրում սովորական մարդիկ էին ապրում, այնքան սովորական, որ սովորում էին ամեն ինչի, ամեն ինչի հետ էլ հաշտվում: Բայց կյանքը չէր փոխվում` ամեն բան վատ էր, ինչպես իրենց պապերն էին պատմում ու պապերի պապերը: Եվ մի օր իմացան, որ ծեր թագավորին «քցել են»: 

Ու հիշեցին, որ ծեր ու հին թագավորը գող ու ավազակ մի մարդ էր, ու նրա բոլոր իշխաններն էլ ծեր գողեր էին ու ավազակներ, ու նրանց պատճառով էին վատ ապրում իրենք էլ, իրենց հայրերն էլ: 

Անցան տարիներ, բայց այդ երկրում կրկին ոչինչ չէր փոխվում: Աղքատները աղքատ էլ մնացին, քաղցածները` քաղցած, ու մուրացկանները` մուրացկան: 

Գնանք, ասացին մարդիկ, գնանք մեր նոր թագավորի մոտ, մի իմանանք՝ մենք խի՞ ենք սենց վատ ապրում ու ինչքա՞ն ենք դեռ վատ ապրելու: 

Հավաքվեցին ու գնացին: Թագավորի պալատը շատ էր փոխվել, շատ էր շքեղացել, ասում էին՝ երկրի կարողության կեսը նոր արքան ծախսել էր, որ պալատը վերանորոգի ու զարդարի ինչով կարող է: 

Այնքան էր պալատը ճոխացել, որ աղքատ ժողովրդին ներս չթողեցին, ասացին` հազիվ ենք նորոգել, դուք կփչացնեք: 

Բա, ու՞ր գնանք` հարցրեց ժողովուրդը: Գնացեք Իմաստունների պալատ` ասացին:

Էդ ո՞րն է` հարցրեցին շփոթված գյուղացիները: 

Էնտեղ, որտեղ առաջ Ծերակույտն էր նստում` ասացին նոր թագավորի ծառաներն ու դուռը շրխկացրին խեղճերի երեսին: 

Ծերերի պալատն էլ էր շքեղ, ամեն բան ոսկուց էր, փայլուն աթոռ ու սեղան, փայլուն տրեխ ու շորեր: 

Բայց ասացին` էլ Ծերակույտ չասեք, կասեք Իմաստունների պալատ: 

Ժողովուրդը ուրախացած ներս մտավ` յանի հմի կիմանանք մեր ուզած խնդրի պատասխանը` բա հմի խի՞ ենք վատ ապրում:

 

Սպասեցին, սպասեցին շատ թե քիչ, էդ իրանք կիմանան, վերջը եկավ Իմաստունների ընդունելության ժամը: Ներս մտան ու էլի սպասեցին` Իմաստունները դեռ չէին եկել, բայց պալատում շատ մանուկներ էին խաղում:

 Ժողովուրդը շատ ուրախացավ, ասացին, էս երեխեքով մի քիչ զբաղվենք , մինչև Իմաստունները գան: 

Անցավ մի ժամ , չեկան, անցավ երկար ժամանակ, չեկան: Վերջը բեզարած երեխեքի աղմուկից, գնացին նազիրվեզիրի մոտը` թե բա Իմաստունները ու՞ր են, ախր հեռու տեղիցն ենք եկել, տուն ու տեղ ենք թողել, գորձի տեր ենք, մեզ բաց թողեք ,գնանք:

Նազիր վեզիրն էլ թե` մենք Ծերակույտին քշել ենք, հիմա իշխանությունն Իմաստուններինն ա:

Սրա՞նք են Իմաստունները, էս երեխե՞քը...

Հա, սրանք են` ասաց Նազիր-վեզիրը:

Համա Իմաստունների հետ ոչ ոք չկարաց խոսի` իրար չհասկացան, չունքի ժողովուրդը ուրիշ լեզվով էր խոսում, իսկ իմաստունները` ուրիշ: 

Բա ի՞նչ անենք` ասաց խեղճացած ժողովուրդը: Ախր գալուց առաջ մի քանի ժամանակակից բառ սովորեիք գոնե, թե չէ ձեր լեզուն հնացել է, էլ էդ լեզվով ոչ ոք չի խոսում, սրանք սաղ նոր մարդիկ, դուք էլ նոր ոչ մի բառ չգիտեք, ըթենց ոնց կլնի:

 

Բա էս երկրումը իշխան չի մնացե՞լ` հարցրին:

Գնացեք ուրեմն Իշխանների պալատ` ասացին:

Իշխանների պալատում էլ մանուկներ էին, խոսում էին, վազում, խաղում, ինչ-որ բան էին ասում, որ ոչ ոք չէր հասկանում:

Բա ի՞նչ անենք` հարցրեց խեղճ ժողովուրդը, բա մենք ե՞րբ ենք լավ ապրելու, գնանք տնեցոնց ի՞նչ պատասխանենք:

Համբերեք, էլի, ասացին, սրանք դեռ երեխա են, թողեք մի քիչ խաղան, կմեծանան, բալքի ձեր լիզուն էլ կսովորեն, ձեզ հետ կխոսան: 

Գնացեք, էլ չգաք, մեղք ա մեր թագավորը, նա էլ սաղ օրը տանջվում ա սրանց ձեռը, բայց դե ինչ անի, իրա երեխեքն են, ինքը սրանց թագավորն ա...