«Տնտեսական ցնցումների ալիքները շարունակվելու են, իսկ կառավարությունը հակաճգնաժամային փաթեթ չունի». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ռուս-ուկրաինական հակամարտությունը մեծ ցնցումներ է առաջացրել ֆինանսատնտեսական շուկայում: Ստեղծված իրավիճակի պայմաններում համաշխարհային տնտեսության աճը դանդաղելու է: Այդ ճգնաժամից Հայաստանը ևս անմասն չի մնալու: Այս մասին «Փաստի» հետ զրույցում նշել է տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը:

Ընդգծելով Հայաստանի և Ռուսաստանի նաև տնտեսական մեծ կապերի մասին՝ նա շեշտեց. «Ռուբլու արժեզրկումը, ՌԴ տնտեսության՝ այս տարի 5-10 տոկոս հնարավոր անկումն ուղղակի ազդեցություն են թողնելու մեր տնտեսության, նաև ազգաբնակչության կենսամակարդակի վրա: Հենց հակամարտության առաջին օրը խուճապային տրամադրություններ ստեղծվեցին հատկապես ՀՀ բանկային ու ֆինանսական շուկաներում:Մտավախություն ունենալով, որ ռուսական բանկերում իրենց հաշիվները պատժամիջոցների պատճառով կարող էին սառեցվել, մի մասը փորձում էր գումարները կանխիկացնել, այլ ճշտումներ անել: Առաջին 5 օրվա ընթացքում ՀՀ ԿԲ-ից, նաև կառավարությունից հանրությանը բավարար չափով իրազեկում չեղավ, ինչը թույլ կտար խուճապային տրամադրությունները կանխել: Տեղի ունեցավ նաև որոշակի սպեկուլ յացիա արտարժույթի շուկայում: ՌԴ քաղաքացիները ռուսական «Мир» քարտերով Հայաստանի բանկոմատներից կարողանում էին մեծ քանակությամբ գումարներ հանել, Ռուսաստանից ռուբլին բերում ու դոլար էին դարձնում»:

Նրա խոսքով, առաջին 5-6 օրերին արտարժույթի շուկան պարզապես բարձիթողի վիճակում էր. «ԿԲ-ի դիմացի այգում ՌԴ-ից եկածները, իրենց հետ բերելով մեծ քանակությամբ ռուբլի, դոլարի առուվաճառք էին անում, ինչի հետևանքով դրամը կտրուկ արժեզրկվեց, դոլարն արժևորվեց: Արտարժույթի շուկան մեզ մոտ փլուզվեց: Հետո ԿԲ-ն որոշում կայացրեց սահմանափակել ռուսական քարտերով կանխիկացումը, Բանկերի միության կողմից ևս քայլեր ձեռնարկվեցին: Արդյունքում շուկան որոշակիորեն կայունացավ, բայց դրամը կտրուկ արժեզրկվել էր: ԿԲ-ն որոշում կայացրեց կտրուկ բարձրացնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը՝ 8-ից դարձնելով 9,25 տոկոս: Արդյունքում արտարժույթի շուկայում դարձյալ փլուզում եղավ. և՛ կտրուկ բարձրացման՝ և՛ կտրուկ իջեցման արդյունքում մարդիկ շատ տուժեցին, որովհետև նրանց մի մասը շտապում էր դոլար գնել, հետո ստացվեց այնպես, որ իրենց կողմից թանկով գնված դոլարն էժանացավ»:

Տնտեսագետը շեշտեց, որ ճգնաժամային իրավիճակ էր նաև ապրանքային շուկայում՝ պայմանավորված խուճապով. «Իրականում մեր հանրությանը ճիշտ չներկայացվեց Ռուսաստանի տնտեսական քաղաքականությունը: ՌԴ-ն որոշ ապրանքների արտահանումը սահմանափակելու որոշում է կայացրել, բայց դա չի վերաբերում Հայաստանին, ԵԱՏՄ մյուս գործընկերներին: ՀՀ-ն կարող է բերել այնքան սննդամթերք, ցորեն, եգիպտացորեն, բուսական յուղ, որքան Հայաստանում սպառվում է: Ռուսական կողմն արգելելու է արտահանել ավելին, որ Հայաստանը տարանցիկ երկիր չդառնա դեպի Եվրոպա պարենի արտահանման համար: Այս վիճակը ճիշտ չներկայացնելու պատճառով խուճապ ստեղծվեց, ինչի հետևանքով խանութներում դեֆիցիտ առաջացավ, գները կտրուկ բարձրացան, տնտեսվարողներն օգտվեցին իրավիճակից ու ապրանքները թանկ գներով վաճառեցին»:

Սուրեն Պարսյանը շեշտեց, որ, ընդհանուր առմամբ, կարող ենք արձանագրել, որ տնտեսական ցնցումների առաջին ալիքին շատ վատ ենք արձագանքել: «Ցավոք, այս ալիքները դեռ շարունակվելու են, իսկ ՀՀ կառավարությունը չունի հակաճգնաժամային փաթեթ, ինչը թույլ կտա ճիշտ ժամանակին արձագանքել հաջորդ ալիքներին: Իրականում հաջորդ խնդիրը, որն ունենալու ենք, գյուղմթերքի արտահանումն է: ՀՀ-ից նախորդ տարի 210 հազար տոննա գյուղմթերք է արտահանվել, մեծ մասը՝ Ռուսաստան: Հիմա արդեն ապրիլ, մայիս, հունիս, հուլիս ամիսներին գյուղմթերք պետք է արտահանվի, բայց ռուբլի-դրամ այս փոխարժեքով արտահանումն ուղղակի կասկածի տակ է: Այս պահին սառեցված են արտահանման հիմնական ուղղությունները՝ պահածո, կոնյակ, ծխախոտ և այլն: Մեր արտահանողները կա՛մ պետք է գինը բարձրացնեն ռուսական շուկայում, կա՛մ նույն գնով վաճառեն ու վնասներ կրեն: 3-րդ տարբերակը արտահանումը դադարեցնելն է մինչև հասկանալը, թե ինչպիսի փոխարժեք կլինի: Ակնհայտ է, տնտեսական պատժամիջոցներով պայմանավորված՝ տնտեսական պատերազմը մեկերկու ամսից չի ավարտվելու. ավելի երկար պետք է պատրաստվել ու ուշադրություն դարձնել նաև պարենային անվտանգությանը»,-ասաց տնտեսագետը՝ նշելով, որ պետք է այլընտրանքային արտահանման շուկաներ գտնել, պետք է աջակցել արտահանողներին՝ նաև սուբսիդիաների տեսքով:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում