Երևան, 21.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Հեպատոցելուլյար կարցինոմա․ վաղ հայտնաբերումը բուժման գրավականն է

ԼԱՅՖ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Սեպտեմբերը՝ լյարդի քաղցկեղի կամ հեպատոցելուլյար կարցինոմայի (ՀՑԿ) իրազեկման ամիսն է։ Այդ առիթով NEWS.am Medicine-ը ներկայացնում է այդ հիվանդության մասին հիմնական ամենակարևոր տեղեկությունները՝ ո՞րն է հիմնական վտանգը և ինչպես կանխարգելել։ Ըստ այդմ՝ ամենակարևորը, ինչպես և բոլոր քաղցկեղային հիվանդությունների դեպքում՝ վաղ հայտնաբերումն է։

Ի՞նչ է լյարդի քաղցկեղը  և ինչու է այն առաջանում:

Լյարդի քաղցկեղը չարորակ ուռուցք է, որը զարգանում է լյարդի բջիջներից: Աշխարհում այն ըստ հիվանդացության 6-րդ տեղում է, իսկ մահացությամբ՝ 4-րդ։1 Լյարդի քաղցկեղի 75-85% կազմում է հեպատոցելուլյար կարցինոման (ՀՑԿ)1։ Հաստատվել է, որ տղամարդիկ ավելի հաճախ են հիվանդանում, քան կանայք2։ ՀՑԿ–ն հիմնականում զարգանում է այն մարդկանց մոտ,  որոնք արդեն ունեն լյարդի լուրջ հիվանդություն:

ՀՑԿ-ի ռիսկի գործոններն են

  • Լյարդի ցիռոզը
  • В և С քրոնիկական վիրուսային հեպատիտները
  • Աուտոիմուն հեպատիտը
  • Հեմոխրոմոցիտոզը
  • Լյարդի ոչ ալկոհոլային ճարպակալումը
  • Լյարդի տոքսիկ ախտահարումը
  • Ալֆա 1 անտիտրիպսինի դեֆիցիտը
  • Ալկոհոլի և նարկոտիկների չարաշահումը
  • Ստերոիդներով բուժումը
  • Մետաբոլիկ սինդրոմը (ճարպակալումը, շաքարային դիաբետը, զարկերակային հիպերտոնիան)

Միայն 10% դեպքերում է լյարդի քաղցկեղը զարգանում առողջ օրգանում։

Որո՞նք են լյարդի քաղցկեղի դժվար հայտնաբերման պատճառները:

Հիվանդությունը վաղ փուլում չունի հստակ ախտանշաններ․ այն գանգատները, որոնք մարդը ունենում է, հեշտությամբ կարելի է վերագրել լյարդի նախկինում առկա խնդիրներին: Արդյունքում ճշգրիտ ախտորոշումը տեղի է ունենում ուշ, երբ ​​բուժումն այլևս հնարավոր չէ։ Ուշ ախտորոշումը լյարդի քաղցկեղից բարձր մահացության պատճառն է4:

Մինչդեռ շատ վաղ փուլում հայտնաբերման դեպքում, երբ ուռուցքը կարող է ամբողջությամբ հեռացվել, հնգամյա ապրելիությունը հասնում է 80-90% 5:

Լյարդի քաղցկեղի սկրինինգ

Առաջին փուլը, որը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել ուռուցքը ռիսկային խմբի մոտ  նույնիսկ գանգատների իսպառ բացակայության դեպքում, սկրինինգն է։

Լյարդի քաղցկեղի հայտնաբերման համար խորհուրդ է տրվում 6 ամիսը մեկ կատարել հետևյալ հետազոտությունները.

  • լյարդի և ռետրոպերիտոնեումի ուլտրաձայնային հետազոտություն;
  • արյան ստուգում ուռուցքային մարկեր ալֆա-ֆետոպրոտեինի (AFP) համար 6.

Ալֆա-ֆետոպրոտեինի անալիզը համարվում է դրական, եթե ցուցանիշը բարձր է 100 նգ/մլ կամ ամսեկան ավելացումը կազմում է 7նգ/մլ ավելի (ըստ երեք իրար հաջորդող ամիսների հետազոտության)։

Պետք է հիշել, որ ալֆա-ֆետոպրոտեինի ցուցանիշը կարող է բարձրանալ նաև այլ հիվանդությունների և վիճակների ժամանակ։ Այդ պատճառով ալֆա-ֆետոպրոտեինի մակարդակը պետք է գնահատել ի լրումն մյուս ցուցանիշների։

Եթե ​​սկրինինգը ցույց է տալիս փոփոխություններ, հետագա հետազոտությունը ներառում է տարբեր պրոֆիլների մասնագետների՝ հեպատոլոգ, ուռուցքաբան, ռադիոլոգ, մորֆոլոգ խորհրդատվություն։

Եթե ​​ուլտրաձայնային հետազոտության ժամանակ լյարդում հայտնաբերվում է որևէ գոյացություն, իսկ արյան մեջ ՝ բարձր մակարդակի AFP, ապա պացիենտը ուղարկվում է ախտորոշման հաջորդ փուլ: Դա լյարդի և որովայնի ճառագայթային հետազոտություններն են․ համակարգչային շերտագրում (CT-ՀՇ)՝ կոնտրաստով և/կամ մագնիսական ռեզոնանսային շերտագրում (MRI-ՄՌՇ)՝ կոնտրաստով։ Կոնտրաստային նյութը օգնում է ավելի լավ տեսնել լյարդի կառուցվածքը և հայտնաբերել նույնիսկ չափերով 2 սմ-ից պակաս ուռուցքները:

Երբեմն միայն ՀՇ/ՄՌՇ-ն բավական է ՀՑԿ ախտորոշելու համար. երբ ցիռոտիկ լյարդում հայտնաբերվում են քաղցկեղին բնորոշ նշաններով հանգույցներ4։ Այս առումով, ռադիոլոգի դերը հիվանդության ախտորոշման հարցում դժվար է գերագնահատել:

Այնուամենայնիվ, կան դեպքեր, երբ ախտորոշումը անհասկանալի է, օրինակ.
ՀՇ/ՄՌՇ-ն ցույց է տալիս կասկածելի զանգված լյարդում՝ առանց ցիռոզի, հայտնաբերված հանգույցը չունի քաղցկեղին բոլոր բնորոշ ռադիոլոգիական նշանները4: Նման դեպքերում ուռուցքաբանը կատարում է բիոպսիա՝ ուլտրաձայնային հսկողության ներքո ասեղով վերցնում է լյարդի հյուսվածքի կտոր և ուղարկում հետազոտության։

Մորֆոլոգը մանրադիտակով ուսումնասիրում է ստացված նյութը և տալիս է եզրակացություն ՝ արդյոք հյուսվածքը չարորակ է։ Բացի այդ մորֆոլոգներն կարող են կատարել իմունոհիստոքիմիական հետազոտություններ: Դա թույլ է տալիս ճշգրիտ որոշել ուռուցքի տեսակը և նույնիսկ գնահատել բուժման կանխատեսումը։

Մետաստազների առկայությունը որոշելու համար կատարվում է կրծքավանդակի, որովայնի և կոնքի ՀՇ։ Կարող է պահանջվել նաև գլխուղեղի ՀՇ սկան կամ ՄՌՇ4:

Քանի որ լյարդի քաղցկեղն առավել հաճախ զարգանում է քրոնիկ հիվանդության ֆոնի վրա, շատ կարևոր է ոչ միայն գնահատել ուռուցքի չափը, այլ նաև՝ լյարդի ընդհանուր վիճակը և ֆունկցիան, հիմքում ընկած հիվանդության ծանրությունը (ցիռոզ, հեպատիտ, լյարդի ոչ ալկոհոլային ճարպային դիստրոֆիա):

Հեպատոլոգը հետազոտում է լյարդի ֆունկցիան և նշանակում է հետազոտություն վիրուսային հեպատիտ B-ի և C-ի համար, եթե նման ախտորոշում ավելի վաղ չի արվել: Շատ կարևոր է ուղեկցող հիվանդությունների բուժումը: Օրինակ, քաղցկեղով հիվանդների մոտ հեպատիտ B-ի հակավիրուսային բուժումը կարող է հանգեցնել լյարդի ֆունկցիայի և կանխատեսման զգալի բարելավմանը4:

Հեպատոլոգները գնահատում են լյարդի ֆունկցիան Child-Pugh սանդղակով, որը ներառում է արյան լաբորատոր ցուցանիշները և նյարդային համակարգի ախտանիշները, ինչպես նաև որովայնի խոռոչում հեղուկի կուտակման նշանները: Այս գնահատումն անհրաժեշտ է, որպեսզի հնարավոր լինի ընտրել բուժման օպտիմալ մոտեցումը, կանխատեսել, թե պացիենտը ինչպես կտանի թերապիան և ինչ միջոցներ կպահանջվեն լյարդի ֆունկցիան պահպանելու համար4:

ՀՑԿ-ի և լյարդի ցիռոզի հնարավոր բարդություններից մեկը պորտալ հիպերտենզիան է: Դա դռներակի համակարգում ճնշման բարձրացման համախտանիշ է, որն առաջանում է պորտալ անոթներում, լյարդային երակներում և ստորին սիներակում արյան հոսքի խախտման պատճառով։ Պորտալ երակում ճնշման բարձրացումը հանգեցնում է կերակրափողի և ստամոքսի երակների վարիկոզ լայնացման և արյունահոսության վտանգի։ Այս վիճակը ժամանակին բացահայտելու և միջոցներ ձեռնարկելու համար լյարդի քաղցկեղի ախտորոշումը լրացվում է էզոֆագոգաստրոդուոդենոսկոպիայով։ Սա էնդոսկոպիկ հետազոտություն է, որը օպտիկայի միջոցով թույլ է տալիս հետազոտել կերակրափողի, ստամոքսի և աղիների լորձաթաղանթները4։

Այսպիսով՝

Մի անտեսեք լյարդի սկրինինգը, եթե դուք ունեք որևէ ռիսկի գործոն՝ հատկապես լայն տարածում ունեցող վիրուսային հեպատիտ կամ մետաբոլիկ սինդրոմ՝ լյարդի ախտահարումով։

Ըստ միջազգային ուղեցույցների լյարդի սկրինինգը (լյարդի ուլտրաձայնային հետազոտություն ալֆա-ֆետոպրոտեինի մակարդակի հետազոտությամբ կամ առանց դրա) պետք է անցնել վեց ամիսը մեկ։

Սկրինինգը օգնում է հայտնաբերել լյարդի քաղցկեղը վաղ փուլում և նշանակել համապատասխան բուժում։

Վաղ հայտնաբերումը ՝ արդյունավետ բուժման գրավականն է։

Առաջին կուրսեցիների ուսման վարձը կփոխհատուցվի 100%-ով, ուսանողները կստանան նաև կեցության աջակցություն․ նոր նախագիծԵրկուշաբթի լույս չի լինելու․ հասցեներՄխիթարյա՞ն, թե՞ Սուչիչ. Կիվուն ընտրության առաջ է Ատալանտայի հետ խաղից առաջՀզոր փոթորիկը գրեթե ամբողջությամբ ավերել է Բրազիլիայի Տուպանսիրետան քաղաքըԱդրբեջանցիները փորձում են յուրացնել նաև Սպենդիարյանի «Ալմաստ» օպերանՏեղումները կլինեն ինտենսիվ․ ի՞նչ եղանակ սպասել նոյեմբերի 21-ից 25-ինԵրբ ամբողջ Հայաստանը մի թիմ էր․ Նիկիտա Սիմոնյանն ու «Արարատ-73»-ըԳազից մինչև գույքահարկ. սահմանամերձ բնակիչների արտոնությունները կերկարաձգվենՏափերականի դպրոցի առաջին դասարանի ուսուցչուհին սկոտչով փակել է աշակերտների բերաններըՀայաստանի 3 ծանրորդ կմասնակցի օլիմպիական վարկանիշային մրցաշարինԱրցախցիները կարո՞ղ են ընտրել՝ անձնագրում նշվի Հայաստան, թե՞ Ադրբեջան Մի՛ սրտնեղեք «կիսատ» բառից, ձեր ամեն ինչն է կիսատ՝ խոստացված սահմանազատումը, խոստացված խաղաղությունը, հիմա էլ ուզում եք կիսատ դարձնել մեր Սահմանադրությունը. Մարիաննա ՂահրամանյանՎարդենյաց լեռնանցքում անձրև է տեղում․ հանրապետության բոլոր ավտոճանապարհները բաց ենՄայր Աթոռում տեղի ունեցավ շքանշանների հանձնման արարողությունԼեհաստանի իշխանությունները հայտնել են երկրի տարածքում ռուսական 2 հրթիռի և մեկ ԱԹՍ-ի ընկնելու մասինՍուտ N3․ ԵՊՀ ռեկտորի հաջորդ մանիպուլյացիան. Մենուա Սողոմոնյան«Առանց իր առաջարկի էլ իրեն կհեռացնենք» Կարապետյանի արձագանքը Փաշինյանի առաջարկինԱՄՆ-ն և Իսրայելը կարող են նոր հարձակում իրականացնել Իրանի վրաՎանաձորում բեռնատարը 15-ից ավելի մեքենաներ է ջարդել, վիրավորներից 2-ն անչափահաս ենՀՊԼ․ «Արարատ-Արմենիա»-ն հաղթել է «Վան»-ին Այն մասին, թե ով է Հայաստանում փորձում շարունակ ահաբեկել մեր ժողովրդին, և ինչու է դա մինչև հիմա մասամբ ստացվել․ ՉալաբյանՕդի ջերմաստիճանը նոյեմբերի 20-21-ի ցերեկային ժամերին աստիճանաբար կբարձրանա 3-5 աստիճանով, 22-ին նույնքան կնվազի Բառախաղի մի՛ դիմեք, ես խոսել եմ ԶՈւ-երում ոչ մարտական պայմաններում մահացության դեպքերից` ներկայացնելով պաշտոն, աղբյուր, դատախազությանը հղում արված տվյալներ. Մարիաննա ՂահրամանյանԻ գիտություն ՀԷՑ ՓԲ ընկերության կառավարչի աթոռը զավթած սուբյեկտիԱյսքան պատերազմներ բերած քաղաքական ուժը չի կարող խոսել խաղաղությունից․ տեսանյութՌուսական հրթիռներ են ընկել Լեհաստանի տարածքում․ կործանիչները բարձրացվել են օդ «Նոր Յալթա՞», թե՞ քաղաքական շոու. ի՞նչ է գրում համաշխարհային մամուլը Թրամփ–Սի–Պուտին պատմական հանդիպման մասինՌուսական գազի գնորդները կբախվեն առավելագույն գնաճի հետԱրման Աբովյանը հանդիպել է Շտեֆան Կոտրեի հետ. հանդիպման առանցքային թեման Գագիկ Ծառուկյանի ապօրինի կալանավորումն էր Ավանդական ծիրանից մինչև արքայանարինջ և էկզոտիկ լայմ․ տեսանյութ Ucom-ը և Իմփաքթ Հաբ Երևանն ամփոփել են կանաչ ձեռներեցության ծրագրի երրորդ փուլը Հայաստանում առանց դատավճռի կալանավորների թիվն աննախադեպ և անթույլատրելի բարձր է. Ավետիք ՉալաբյանՀարգում ենք Բաքվի և Երևանի ուղիղ երկխոսություն վարելը. կարգավորման ներկայիս փուլը մեկնարկել է հենց ռուսական կողմի նախաձեռնությամբ. Զախարովա Ողբերգական պայթյուն Թբիլիսիում․ Հայաստանը ցավակցություն է հայտնել Վրաստանին ՌԴ-ի հետ սահմանն ամբողջությամբ կփակվի․ հայտնի է այդ երկրի որոշման պատճառը Ռոմանոս Պետրոսյանի հետ բանավեճին պետք է Դավիթ Ղազինյանը մասնակցի․ «Ուժեղ Հայաստան»-ի խոսնակ Հայաստանում ճանապարհային վթարների հետ կապված նոր փոփոխություններ են նախատեսվում Պուտինը պшտերազմ է մղում ամբողջ Եվրոպայի դեմ. Մերց Ի՞նչ է սպասվում ռուբլու փոխարժեքին 2027 թվականին«Պալաչի» եղբայրը՝ ազատազրկված թմրամիջոցների իրացման գործով Ինչ եղանակ սպասել դեկտեմբերին․ ձմեռը կսկսվի՞ խիստ ցրտերովԱնկախության հռչակագիրը մեր ժողովրդի ծննդականն է. դրանից հրաժարվելն անթույլատրելի է. Արմեն ՄանվելյանՍոֆթԿոնստրակտն ու Հայաստանի ֆրանսիական համալսարանը նոր հուշագիր են ստորագրելԱմիօ բանկն ու «Փարվանյան քոնսալթինգը» միավորում են հնարավորությունները՝ նպաստելու միջազգային բրենդների մուտքին ՀայաստանՍամվել Կարապետյանը, որը մեծ ներդրում է ունեցել հայ ժողովրդի կյանքում, այսօր գտնվում է բանտում միայն այն պատճառով, որ խոչընդոտում է ներկայիս իշխանություններին. տեսանյութ Փարիզի արվարձանում գտնվող 18-հարկանի բնակելի շենքում hրդեհ է բռնկվել. կա զnh և վիրավnրներ Դավիթ Բեկի փողոցում բшխվել են «SHACMAN»-ը և «Mitsubishi»-ին. մի քանի րոպե անց կրկին բшխվել են մեկ այլ բեռնատարն ու մարդատարը Միասնական ընդդիմությունը վստահ է իր դիրքորոշման և ընդունած որոշումների մեջ. Ցոլակ ԱկոպյանԵրկուշաբթի կհրապարակվի Սահմանադրության նախագիծը. ՓաշինյանՌԴ-ի դեմ նոր պատժամիջnցներ սահմանելու ուղղությամբ ԵՄ-ի գործողություններն առանց պատշաճ պատասխանի չեն մնա. Զախարովա