«Հորդորում էր՝ երազանքները մի թողեք թղթե տնակում». պատերազմի բովով անցած Սիփան Հարությունյանի «Թղթե տնակը» գիրքն ընթերցողի համար մոտիվացիայի աղբյուր կդառնա. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

«Եղբայրս գիրքը գրել է ծառայության ժամանակ: Նա 44-օրյա պատերազմին է մասնակցել, եղել է հետախույզ: Պատերազմից հետո ավելի հաճախ էր կարողանում զանգել: Ու այդ զանգերից մեկի ժամանակ շատ մեծ ոգևորությամբ ասաց, որ գիրք է գրել: Վերնագիրն էլ չափազանց հետաքրքիր էր ու հենց իր ոճով՝ «Թղթե տնակ»: Եղբայրս արտասովոր մտածողության տեր մարդ էր»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Աշխենը՝ Սիփանի քույրիկը:

Նշում է՝ բոլորովին չի զարմացել, երբ եղբայրը տեղեկացրել է, որ գիրք է գրել: «Դա իր համար առանձնահատուկ մի բան չէր, նա կարող էր գիրք գրել: Այնքան ոգևորված էր: Արդեն իսկ առանձնացրել էր գրքի գլուխներն իրենց վերնագրերով: Այդ ժամանակ շարադրել էր գրքի երկու գլուխը, դրանք պատրաստ էին: Հետո սկսեց ինձ պատմել գրքի բովանդակության մասին: Իր ոգևորվածությունն ինձ ևս փոխանցվեց: Զորացրվելուց հետո իր հետ բերել էր նշումների տետրը, այնտեղ շարադրված էր գիրքը, վերջին էջին էլ վերնագրերն էին գրված: Անընդհատ խոսում էր գրքի մասին, ասում, թե ինչպիսի հեռանկար ունի այն, ինչպիսին է տեսնում գրքի բովանդակությունը»:

Արվեստ, սպորտ, Սիփանի կյանքում հետաքրքրությունները շատ էին: Աշխենն ասում է՝ եղբայրը սիրում էր երգել, նկարել, վերջինի հարցում ակնհայտ տաղանդ ուներ։ «Անտարբեր չէր սպորտի նկատմամբ, ավելին՝ փոքր տարիքից հաճախել է ձյուդոյի։ Ժամանակի ընթացքում մեծ հաջողություններ է ունեցել` դառնալով Հայաստանի կրկնակի չեմպիոն»:

Ծառայությունից տուն վերադառնալուց հետո Սիփանը մի փոքր դադար է վերցնում գիրքը գրելու համար: «Եղբայրս սովորում էր ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտում և հերթական անգամ, երբ ուղևորվում էր Երևան, վթար տեղի ունեցավ: Չհասցրեցին փրկել եղբորս կյանքը: Դժվար, շոկային ու բարդ ապրումների մեջ հիշեցի գրքի մասին, և այն հրատարակելն ինձ համար դարձավ թիվ մեկ նպատակ»:

Բայց նախքան գրքի մասին խոսելը մի փոքր պատմենք Սիփանի մասին: Նա ծնունդով Շիրակի մարզի Ձիթհանքով գյուղից է: 2008-2017 թթ. սովորել է Մարալիկի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում, 2018-2020 թթ.՝ Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջում։ Այն ավարտելուց հետո ընդունվել է Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական ինստիտուտ: 2020 թվականին զորակոչվել է պարտադիր ժամկետային զինծառայության։ Ծառայել է Արցախի Հանրապետության Բալուջա գյուղի զորամասում։ Եղել է հետախույզ։ Պատերազմն սկսվելու առաջին իսկ օրից եղել է առաջնագծում՝ կատարելով մարտական առաջադրանքներ: Պարգևատրվել է «Լավագույն մարզիկ», «Մարտական հերթապահություն» կրծքանշաններով և «Նելսոն Ստեփանյան» մեդալով։ 2023 թ. ապրիլի 24-ին Սիփանն, ավաղ, մահանում է ավտովթարի հետևանքով:

Վերադառնանք «Թղթե տնակին»: Աշխենն ասում է՝ թղթե տնակը մեր նվիրական երազանքների վայրն է, այնտեղ, որտեղ ծնունդ են առնում մեր ամենակարևոր երազանքները: «Դրանց մասին հիշելիս մեզ անչափ երջանիկ ենք զգում: Հեղինակը՝ եղբայրս, ցանկանում էր իր գրքով հորդորել՝ երազանքները մի թողեք թղթե տնակում: Երբ մեծանում ենք, ժամանակի հետ տարվելով հոգսերով, առօրյա խնդիրներով, մանկական խանդավառությունը մեր մեջ, կարծես, մարում է: Նպատակն էլ արդեն իսկ վերանում է, և սկսում ենք անհույս աչքերով նայել՝ մտածելով, որ այդ ամենը հեռու է իրականություն դառնալուց: Այս գիրքը շատերի համար կարող է խթան դառնալ, որ, անկախ տարիքից, անկախ պայմաններից, չթողնեն երազանքները թղթե տնակում: Ես էլ չցանկացա, որ եղբորս երազանքը թղթի վրա մնա: Ավարտեցի այն: Դա ինձ համար սուբլիմացիա դարձավ, հոգեբանական պաշտպանական մեխանիզմ է: Դժվար ապրումները վերածեցի ստեղծագործական գործունեության: Մասնագիտությամբ հոգեբան եմ, գրքին նայեցի իմ մասնագիտության տեսանկյունից: Եղբայրս սովորում էր մարզչականդաստիարակչական ֆակուլտետում, ուներ մեծ պոտենցիալ, գիտեր այն, ինչը սովորել եմ հոգեբանության բաժնում: Նա մեծ երազող է: Նման մարդիկ չեն մահանում, իրենք միշտ մեզ հետ են: Ես նպատակասլաց անձնավորություն եմ, ինձ համար գերագույն նպատակ դարձավ իմ երազանքների ու նպատակների հետ զուգահեռ իրականացնել Սիփանի երազանքները և դրանով ապրեցնել եղբորս»:

«Թղթե տնակը» մոտիվացիոն հոգեբանական ժանրի ստեղծագործություն է: «Հոգեբանական մի շարք բարդ հասկացություններ բացատրում է պարզ ու հանրամատչելի կերպով: Նաև նշում է, թե ինչպես կարելի է հասնել երազանքներին, որոնք են այդ ճանապարհին հանդիպող խոչընդոտները»: Աշխենը կարծում է՝ եղբայրն այս գիրքը գրել է հետևյալ մտքերով ներշնչված՝ գուցե շատերը չհավատան քո ուժերին, չհավատան, որ կարող ես դա անել, բայց պետք է անես: «Ընդ որում՝ ոչ թե ուրիշներին, այլ ինքդ քեզ ապացուցելու, քո պոտենցիալն ու հնարավորություններն ամբողջովին բացահայտելու համար: Դա ինքնաճանաչման և ինքնաիրացման ուղին է, որովհետև երբ մեր նպատակն ենք իրագործում, դա կամային մեծ ջանքեր է պահանջում: Այդ ճանապարհին սկսում ենք ինքներս մեզ բացահայտել: Մեր իրականության մեջ, երբ երեխան գալիս ու մեծահասակների հետ կիսվում է իր նպատակներով, շատ հաճախ իրեն ասում են՝ դա հիմա քո խելքի բանը չէ, անհնար է և այլն: Սա սխալ ծնողավարման տեսակ է: Գրքում դրա մասին ևս Սիփանը խոսում է: Նա ուզում էր կոչ անել՝ որքան էլ մարդիկ ձեզ քննադատեն, ասեն՝ դուք չեք կարող, միևնույնն է, դուք կարող եք: Կարծում եմ, որ այս մոտիվացիան, գաղափարները նա ցանկանում էր հաղորդել իր ընթերցողին»:

«Թղթե տնակ» գրքի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2024 թ. օգոստոսի 7-ին Գյումրու մարզային գրադարանում: Գիրքը կարելի է գտնել մարզային և Ազգային գրադարաններում: Այն նաև վաճառվում է: Սիփան Հարությունյանի գրքի համահեղինակը նրա քույրն է՝ Աշխեն Հարությունյանը, սա արվել է հետագայում հեղինակային իրավունքի հետ կապված տարաբնույթ խնդիրների չբախվելու համար:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում