Երևան, 20.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

«Ոչ միայն անհնար է, այլև չեն էլ հավակնում դառնալ ամբողջ Հայաստանի և բոլոր հայերի իշխանությունը». «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հաղթողները պետք է միավորեն, ոչ թե պառակտեն։ Սա մի տեսակ պարզ կանոն է բոլոր հարցերում։ Մեր քաղաքականության մեջ այն, կարծես, չի գործում։ Խորհրդարանական ընտրություններում իրեն հաղթող համարող Նիկոլ Փաշինյանը շարունակում է անթույլատրելի բառապաշարով թիրախավորել ընդդիմադիր գործիչներին, շարունակվում է ձերբակալություն-կալանավորումների շարքը, հասարակության ներսում հաշտության մասին ևս խոսք չկա։ Քաղաքագետ Արա Պողոսյանը ցավում է, որ այս իշխանությունն այդպես էլ չդարձավ բոլոր հայերի իշխանություն, այլ մնաց այն մարդկանց իշխանություն, ովքեր բացառապես իրենց համակիրներն են։ «Այս անջրպետը տարիների ընթացքում բավականին ընդգծվել է։ Եթե դիտարկենք միջազգային քաղաքականության մեջ տարբեր երկրների տարբեր իշխանությունների փորձը, կտեսնենք, որ լավագույն քաղաքական մշակույթ ունեցող պետություններում հետընտրական շրջանում, նույնիսկ նախընտրական շրջանում, այն ուժերը, որոնք դիրքավորվում են որպես հաղթողներ կամ կանգնած են ընտրությունների ավանգարդում, սովորաբար հայտարարում են, որ լինելու են բոլորի իշխանությունը։ Ավելին, բավականին ընդգծված է նաև այսպիսի վարքագիծ, որ որևէ ղեկավար պաշտոնում ընտրվելուց հետո՝ լինի վարչապետ կամ նախագահ, հայտարարվում են, որ լինելու են բոլորի իշխանությունը, բոլորի նախագահը, բոլորի վարչապետը։ Հայկական իրականության մեջ, որն ինչ-որ իմաստով տիպիկ է հետսովետական շրջանի իրականությանը, և ինչ-որ առումով քաղաքական մտքի և մշակույթի դեգրադացիա է, նմանեցնում է մեզ ավելի աֆրիկյան, հարավամերիկյան, ասիական բռնապետական պետություններին, որտեղ ընտրված կամ իշխանություն վերցրած կողմն ինքն իրեն համարում է որպես որևէ խմբի, կորպորացիայի ներկայացուցիչ, ոչ թե ամբողջ ժողովրդի։ Այս պառակտման առումով նաև տիպիկ է իրենց խոսքի և վարքագծի համադրությունը, երբ հայտարարվում է, որ իրենք ոչ թե բոլոր հայերի իշխանությունն են, այլ Հայաստանի Հանրապետության՝ տարանջատելով նաև Սփյուռքը։ Քաղաքական ժամանակակից տեսությունները պետության ուժի տեսանկյունից կարևոր բաղադրիչ են համարում նաև սփյուռքյան ազդեցությունը՝ որպես պետության ուժի կոնվերտացիոն գործակից ընդունելը։ Այսինքն՝ այն հնարավորությունների մսխումը, որոնք կարող են ստեղծել սփյուռք ունեցող պետությունները, պետության ուժի կամ ռեսուրսի մսխում է։ Ժամանակակից քաղաքական տեսությունը բավականին ապացուցողական բնորոշումներ ունի։ Հետևաբար, այս իմաստով, ցավոք, բախվում ենք տիպիկ հետսովետական, հետկոմունիստական մտածողության, որտեղ իշխանությունն իրեն համարում է զուտ իր խմբի, իր համակիրների իշխանություն։ Կարծում եմ, որ լրիվ տիպիկ կանխատեսելի վարքագիծ են այս օրերին ցուցադրում։ Ցավոք, այս իշխանությունը այդպես էլ չկարողացավ դառնալ ամբողջ Հայաստանի և բոլոր հայերի իշխանություն»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Պողոսյանը։

Նիկոլ Փաշինյանը, կարծես թե, շարունակում է առաջնորդվել «բաժանիր, որ տիրես» սկզբունքով՝ խորացնելով հակադրությունները հասարակության մեջ։ «Նախ պետք է հասկանանք՝ ինչո՞ւ է այս սկզբունքը գործում։ Իմ խորին համոզմամբ, ցանկացած մարդու համար լավագույն հենարանը կլիներ ներհասարակական համերաշխությունը։ Ժամանակակից քաղաքական տեսությունների առումով պետության ուժի չափորոշիչներից մեկը նաև ներքին համերաշխության ինդեքսն է, այսինքն՝ ներսում որքան մեծ է վստահությունը կառավարության նկատմամբ, այդքան պետության ինստիտուցիոնալ դիմադրողունակությունը բարձր է։ Խոսում էին, այսպես կոչված, հիբրիդային պատերազմների, հարձակումների մասին։ Եթե պետության ներսում կառավարության նկատմամբ վստահությունն ունի բարձր ինդեքս, ապա դրսից ինչքան ուզում են հիբրիդային պատերազմ վարեն տվյալ պետության դեմ, նրա ինստիտուցիոնալ դիմադրողունակությունը բավարար է, որպեսզի ազդեցություն չլինի։ Որպես օրինակ՝ Թայվանը, որը համարվում է աշխարհի միակ կղզին, որն աննախընթաց հիբրիդային հարձակումների է ենթարկվում։ Այն իր ներքին կառուցակարգերով, ժողովրդի ու իշխանության միջև եղած վստահության բարձր ինդեքս ունենալով՝ կարողանում է բավականին լավ դիմակայել իր նկատմամբ կիրառվող հիբրիդային հարձակումներին։ Եթե վերցնենք Հայաստանը, ապա տեսնում ենք, որ հասարակության և պետության միջև եղած անջրպետը բավականին ընկալունակ է դարձնում արտաքին ազդեցությունները հասարակության մեջ, որովհետև չկա վստահություն կառավարության նկատմամբ։ Հետևաբար՝ ցանկացած կառավարություն կցանկանար լինել ամբողջ ժողովրդի իշխանություն, բայց իրականությունն այն է, որ իշխանությունը հասկանում է՝ չունի այլևս այն հենարանը, որը կար 2018 թվականին, և գնալով իր հենարանը ներքին կյանքում նվազելու է, իսկ այդ պարագայում թույլ տալ հասարակական համերաշխություն՝ կնշանակի անընդհատ նվազեցնել իր հենարանը, դրա համար ի՞նչ են անում, ստեղծում են այնպիսի անջրպետ, որ իշխանության համակիրները և իշխանության դեմ մարդիկ միմյանց հետ չհարաբերվեն, միմյանց հետ չխոսեն, իրար նկատմամբ թշնամանքով լեցուն լինեն, և մի ճամբարից մյուսն անցումը գործնականում լինի քիչ հնարավոր։ Դա հնարավորություն կտա պահպանել եղած ընտրազանգվածը և հենվել դրա վրա։ Կարծում եմ՝ սա է նաև օբյեկտիվ պատճառներից մեկը, որ իրենք իրենց ասոցացնում են կոնկրետ խմբի իշխանություն լինելու հետ, և արդեն չեն էլ հավակնում, ինչը գրեթե անհնար է, լինել ամբողջ Հայաստանի և բոլոր հայերի իշխանությունը»,-նկատում է մեր զրուցակիցը։

Ադրբեջանի հետ խաղաղության թեզով Փաշինյանն սկսեց իր քարոզարշավը։ Սա նրա հիմնական խաղաթուղթն էր։ Այս օրերին Ադրբեջանը շարունակում է առաջ մղել ադրբեջանցիներով Հայաստանը վերաբնակեցնելու թեզը, իսկ Հայաստանի իշխանություններն այն անգամ կատակի թեմա են դարձնում կամ էլ զուգահեռներ տանում Ղարաբաղյան հակամարտության թեմայի հետ, այն է՝ Հայաստանում Արցախի հարցն ենք առաջ տանում, իրենք էլ «Արևմտյան Ադրբեջան» թեզն են զարգացնում։ «Մի շատ գեղեցիկ բնորոշում կա պատերազմ-խաղաղություն վիճակին։ Ասում են՝ խաղաղությունը երկու պատերազմի միջև ընկած ժամանակահատվածն է, և սա հատկապես բնորոշում է մեր տարածաշրջանին։ Եթե եվրոպական, ամերիկյան միջավայրում, նկատի ունեմ հատկապես հյուսիս-ամերիկյան միջավայրը, կարելի է խոսել մի քիչ երկարատև խաղաղության մասին, ապա մեր պայմաններում կամ, ինչպես դասականներն էին ասում, «Եվրասիական հարթլենդում» հնարավոր չէ խոսել հարատև խաղաղության մասին։ Սա այն տարածաշրջանն է, որտեղ տերությունների միջև պայքարը ամենասաստիկն է և միշտ է այդպես լինելու։ Ընդհանրապես, պետությունների ուժի և ազդեցության տեսանկյունից կարևոր է մեր տարածաշրջանը, հատկապես՝ Եվրասիան։ Եվ պատահական չէ, որ դասականները ասում են՝ ով տիրի Եվրասիային, նա կտիրի աշխարհին։ Այդ գիտակցումը պետք է միշտ լինի մեր մեջ, որ աշխարհագրությունն է որոշում՝ կլինի՞ խաղաղություն, թե՞ ոչ։ Հիմա մեր տարածաշրջանն այնպիսին է, որ խաղաղությունը երկու պատերազմի միջև ընկած ժամանակահատվածն է։ Սա հասկանում են բոլորը, հավանաբար՝ մեզանից բացի։ Սա հասկանում են Թուրքիայում, սա հասկանում են Ադրբեջանում, և պատահական չէ, որ Ադրբեջանն անընդհատ նոր թեզեր է ստեղծում ապագայում Հայաստանի նկատմամբ զավթողական գործողություններ կիրառելու համար։ Պատահական չէ, որ հայերի նկատմամբ ատելությունը շարունակվում է ադրբեջանական կրթության մեջ։ Պատահական չէ, որ, այսպես կոչված, «Խաղաղության պայմանագրի» ստորագրումը կապվել է բազմաթիվ նախապայմանների հետ, և այն, ինչ գիտենք, մակերեսային մակարդակն է։ Հետևաբար, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունները հարաբերություններ են հաղթողի և պարտվողի միջև։ Ինչո՞ւ են թե՛ Ադրբեջանում, թե՛ Թուրքիայում ձգտում պահպանել Հայաստանում այն ստատուս-քվոն, որը ձևավորվել է 2020 թվականից հետո, նկատի ունեմ այն իշխանությունը, որը եղել է 2020 թվականին և շարունակում է մնալ։ Դա հնարավորություն է պահպանել հաղթողի և պարտվողի բանակցությունների տրամաբանությունը, հակառակ պարագայում՝ տեսականորեն նոր գործողությունների կարիք կունենան, որպեսզի վերադարձնեն նույն փոխհարաբերությունները, որոնք կան այսօր։ Այսօրվա իշխանությունը լրիվ հարմարվել է պարտվողի տրամաբանության հետ և առաջնորդվում է հետևյալ սկզբունքով՝ այն, ինչ պահանջում է թշնամին, ներկայացնել այնպես, որ դա մեր շահն է, և մենք ենք պահանջում։ Ինձ թվում է՝ շատ պարզ բանաձև են կիրառում և փորձում դրանով արդարացնել ցանկացած զիջման կամ թշնամու ցանկացած պահանջի բավարարում։ Հիպոթետիկ՝ եթե թշնամին պահանջում է Սահմանադրության փոփոխություն, ներկայացնենք, որ մենք ենք դա ուզում։ Եթե թշնամին պահանջում է հայ ժողովրդի մտածողության փոփոխություն, ցույց տանք, որ դա մեզ է անհրաժեշտ, ոչ թե իրենց»,-եզրափակում է Արա Պողոսյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Կենսաչափական փաստաթղթում «ծննդյան վայրը» նշման դաշտը կարգավորվում է ISO 3166 ստանդարտով․ ՆԳՆ պարզաբանում էԵրևանի և մարզերի բազմաթիվ հասցեներում սպասվում են էլեկտրաէներգիայի անջատումներՇենքի պայթյունի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է հինգի, ևս երկուսը դեռևս փլատակների տակ են․ ԹբիլիսիԹրամփը հասկանում է Ղրիմի կամրջի վրա հարձակումներից Պուտինի զայրույթըAxios․ Իսրայելը կարող է միանալ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությանը«Հաղթանակ» զբոսայգում Ալբերտ Հովհաննիսյանի և մյուս զոհվածների հիշատակին նվիրված անկյուն կստեղծվիԻնչ եղանակ է սպասվում նոյեմբերի 20-ից 24-ինԴուք՝ մեր կողքին, մենք՝ ձեր կողքին. Էդուարդ Բաբայան (տեսանյութ)Ֆրանսիայում թոշակառուները դուրս են եկել փողոց՝ բողոքելու ցածր թոշակների դեմՆոյեմբերի 19/20 ջուր չի լինելու․ հասցեներՀանրապետությունում ձյուն է տեղում․ իրավիճակը՝ ավտոճանապարհներինՔուշներ․ Թրամփը Պուտինին և Ծինփինին հայտնել է խաղաղության հասնելու պատրաստակամության մասինԱԺ Ուժեղ Հայաստան խմբակցության պատգամավոր Մարիաննա Ղահրամանյանի պատասխանը ՊՆ հայտարարությանըՀանրապետության նախագահի նստավայրում տեղի է ունեցել դատավորի երդման արարողությունԵրևանի Մյասնիկյան պողոտայում բախվել է 4 ավտոմեքենաՀՀ-ում կանցկացվի սպորտային մարմնամարզության մեծահասակների Եվրոպայի առաջնությունՍիսիանի, Աշոցքի տարածաշրջաններում և Վարդենյաց լեռնանցքում ձյուն է տեղումՍամվել Կարապետյանին կալանավորեցին, որովհետև Հեյդարի որդուն թույլ չի տալիս ալիևյան սահմանադրությունը թելադրել հայ ժողովրդին. Անուշ ՄիրզոյանԿասեցվել է «Սիթի» ընկերության հացի արտադրամասի արտադրական գործունեությունըԼևոն Արոնյանը հաղթանակ է տարել ադրբեջանցի Շահրիյար Մամեդյարովի նկատմամբՊուտինն ավարտել է իր երկօրյա այցը ՉինաստանԱՄՆ-ը նոր պատժամիջոցներ է սահմանել «Հեզբոլլահի» ֆինանսավորման հետ կապված կազմակերպությունների և անձանց նկատմամբ Քուվեյթում ամերիկյան ավիաբազայի 15 հանգար է վնասվել Իրանի հարվածների հետևանքով. AP 44-օրյա պատերազմի զոհերի նույնականացման վերաբերյալ նոր տվյալներ են հրապարակվել ԶՈՒ-ում մեկնարկել է ատեստավորման նոր փուլ․ արդյունքները վճռորոշ կլինեն Հայտնի է աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող ֆուտբոլիստը․ The Touchline-ը ներկայացրել է տասնյակը Մեր բոլորի խնդիրն է ամեն գնով պաշտպանել Անկախության հռչակագիրը. Ավետիք ՉալաբյանԼսում ենք` պետք է պատրաստվել 2030 թվականին. Պուտին 33-ամյա տղան սպանել է հորըՍամվել Կարապետյանն անազատության մեջ է գտնվում Հայաստանի Սահմանադրությունը պաշտպանելու համար․ Տիգրան ԱբրահամյանՆկարահանել ու հաղորդել. վարորդների խախտումների վերահսկողությունը կընդլայնվի Դուք հասկանու՞մ եք, որ իշխանությունը հավերժ չի, մի օր հատիկ առ հատիկ բոլոր էս այլասերումների ու անիրավությունների համար պատասխան եք տալու․ Աննա ԿոստանյանԱրմավիրի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրական շչակներ Ադրբեջանի նախապայմանները վերջ չունեն, իսկ հայ ժողովուրդը մեզ զիջումներ անելու մանդատ չի’տվել. Հայկ ՖարմանյանՂրիմի կամրջի վրա hարձակումներին ՌԴ պատասխան գործողությունները շատ ավելի ցավnտ կլինեն. Պուտին ՌԴ-ի, ՉԺՀ-ի և ԱՄՆ-ի առաջնորդների Շենժենում կայացած առաջին եռակողմ հանդիպման արդյունքները նշանակալի պտուղներ կտան ապագայում. Սի Ծինփին Գեոպոլիտիկ պայքարը ոչ միայն կանգ չի առնում, այլ ավելի լուրջ և վտանգավոր փուլ է մտնում․ Մհեր Ավետիսյան«Nissan»-ը Երևանի Սեբաստիա փողոցում վրшերթի է ենթարկել հետիոտնին Նախօրեին բանակում մահացած զինծառայողը 19 տարեկան էր, ապրում էր մեծ եղբոր ու մոր հետՌուսական գազն այս տարածաշրջանում ամենամատչելին է և չունի մրցակից. Արմեն ՄանվելյանԼիտվան և Լեհաստանը կամրապնդեն Բալթիկ ծովի տարածաշրջանում գազային ենթակառուցվածքների պաշտպանությունը Մավրը արեց իր գործը, Մավրը փորձում է հեռանալ․ Հրայր ԿամենդատյանԱրոնյանը հաղթել է Մամեդյարովին․ Total Chess World Championship Tour Pilot 2026 Սի Ծինփինը կոչ է արել ամբողջությամբ վերացնել միջուկային զենքը Ի՞նչ փոփոխություններ են սպասվում դեկտեմբերին ՀայաստանումԽաղաղության խոստումը դեռ խաղաղություն չէ․ Մհեր ԱվետիսյանՕդի ջերմաստիճանն առաջիկա օրերին կբարձրանա Ամուլսարի վերաբերյալ շատ ռիսկեր կան, որոնք իշխանությունն աչքաթող է անում. Արեգ ՍավգուլյանՊուտինը, Թրամփը և Սի Ծինփինը խաղաղության մասին հռչակագիր են ընդունել Անվճար դեղեր, վիրահատություններ և նոր ծրագրեր․ ինչ է փոխվել առողջապահության ոլորտում