Ընդդիմության քվեները գրեթե կրկնապատկվել են․ իշխանության համար սա ի՞նչ ազդանշան է

Հայաստանի քաղաքական կյանքում ընտրություններից հետո, որպես կանոն, սկսվում է արդյունքների ու թվային ցուցանիշների ակտիվ քննարկման փուլը։ Քաղաքական ուժերը փորձում են տարբեր դիտանկյուններից գնահատել ստացված արդյունքները, ներկայացնել իրենց ձեռքբերումները և բացահայտել ընտրողների վարքագծում տեղի ունեցած փոփոխությունները։

2021 և 2026 թվականների ընտրական արդյունքների համադրությունը ցույց է տալիս, որ վերջին ընտրություններում ընդդիմադիր ուժերի ստացած ձայների ընդհանուր ծավալը նկատելիորեն աճել է։ Եթե 2021 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում ընդդիմության հիմնական ուժերը՝ մասնավորապես «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» դաշինքները, միասին ստացել էին մոտ 330 հազար քվե, ապա 2026 թվականի ընտրություններում առաջատար ընդդիմադիր 4 ուժերի հավաքած ձայների հանրագումարը զգալիորեն ավելի բարձր է եղել՝ մոտենալով կրկնակի ցուցանիշին։

Այս թվային փոփոխությանն անդրադարձել է նաև Ազգային ժողովի «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը։ Նրա հրապարակային գրառման համաձայն՝ 2026 թվականի ընտրություններում ընդդիմադիր չորս ուժերը միասին ստացել են շուրջ 80 տոկոսով ավելի շատ ձայն, քան 2021 թվականին։ Այս տվյալների համադրությամբ՝ ընդդիմադիր ընտրազանգվածի տված քվեների ծավալը վերջին ընտրություններում գրեթե կրկնապատկվել է։

Ինչպես ցույց է տալիս միջազգային քաղաքագիտական փորձը, երկարատև իշխանավարման պայմաններում հասարակության շրջանում կարող են աճել քաղաքական հոգնածությունն ու իշխանությանը դժգոհություն արտահայտող՝ այսպես կոչված բողոքական քվեարկության միտումները։ Հայաստանի պարագայում ընդդիմադիր ձայների ավելացման վրա կարող էին ազդել մի քանի գործոններ։

Մասնակցության մակարդակի աճը հնարավորություն է տվել ընտրական գործընթացում ներգրավել նաև նախկինում ավելի պասիվ ընտրողների մի հատվածի, որի ձայների զգալի մասը, ըստ ներկայացված վերլուծության, ուղղվել է ընդդիմադիր ուժերին։ Միաժամանակ, չորս տարբեր ընդդիմադիր ուժերի առանձին մասնակցությունը հնարավորություն է տվել քաղաքական դաշտում ներկայացնել ընտրողների ավելի լայն շրջանակներ։

Նմանատիպ գործընթացներ տարբեր ժամանակներում արձանագրվել են նաև այլ երկրներում։ Օրինակ՝ Լեհաստանում 2023 թվականին և Թուրքիայում 2024 թվականին ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի բազմազանությունը, առանձին մասնակցությամբ հանդերձ, հանգեցրել է ընդդիմադիր ձայների ընդհանուր ծավալի աճի։

Past.am-ի դիտարկմամբ՝ 2026 թվականի ընտրությունների արդյունքները քաղաքական դաշտում արձանագրել են նկատելի փոփոխություն։ Թեև իշխող ուժը պահպանել է առաջատար դիրքը, ընդդիմադիր ուժերի հավաքած քվեների շուրջ 80 տոկոսանոց աճը փոխում է խորհրդարանական ներկայացվածության ընդհանուր պատկերը։

Այս պայմաններում նոր ձևավորվող Ազգային ժողովում ընդդիմությունն ունենալու է ավելի մեծ ներկայացվածություն և քաղաքական կշիռ, ինչը կարող է ազդեցություն ունենալ խորհրդարանական վերահսկողության, զսպումների և հակակշիռների մեխանիզմների աշխատանքի վրա։

Միևնույն ժամանակ, ընտրությունների ավարտը ինքնին չի նշանակում քաղաքական գործընթացների ավարտ։ Ընդդիմադիր ուժերի հավաքած ձայների զգալի աճը մատնանշում է ընտրական վարքագծում տեղի ունեցած փոփոխություն և ձևավորում նոր քաղաքական իրավիճակ։

Past.am-ի փոխանցմամբ՝ առաջիկա քաղաքական փուլում հետևողական աշխատանքի, համակարգված գործունեության և ընդդիմադիր ուժերի միջև հնարավոր ավելի լայն համագործակցության դեպքում ընտրություններից հետո ձևավորված իրավիճակը կարող է ունենալ նոր զարգացումներ։ Այս տեսանկյունից քաղաքական պայքարի հետագա ընթացքը մեծապես կախված կլինի նրանից, թե ինչպես կօգտագործվեն ընդդիմության ստացած նոր մանդատներն ու քաղաքական հնարավորությունները։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում