Լուսային աղտոտումը Երկրի բնակիչների մեկ երրորդին զրկել է Ծիր Կաթինը տեսնելու հնարավորությունից
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
ԱՄՆ բնակչության մոտ 80 տոկոսը ու Եվրոպայի բնակչության շուրջ կեսը ըստ էության չի կարող գիշերային երկնքում տեսնել Ծիր Կաթինը «լուսային աղտոտման» չափազանց բարձր մակարդակի պատճառով, ասվում է Science Advances ամսագրում հրապարակված հոդվածում:
«ԱՄՆ-ում մեծացել է մի սերունդ, որը երբեք երկնքում չի տեսել Ծիր Կաթինը: Դա տիեզերքի մեծ մասն է, որը մենք հիմա աստիճանաբար կորցնում ենք»,- ասել է Քրիոստոֆեր Էլվիջը Կոլորադո նահանգի համալսարանից:
Լուսային աղտոտումը տեղանքի բնական լուսավորվածության խախտումն է լույսի արհեստական աղբյուրների գործողության հետեւանքով, որը կարող է անոմալիաների պատճառ դառնալ բույսերի ու կենդանիների կյանքում: Լուսային աղտոտման հիմնական աղբյուրները խոշոր քաղաքներն են ու արդյունաբերական համալիրները: Լուսային աղտոտումը ստեղծվում է փողոցային լուսավորությամբ, լուսարձակող գովազդային վահանակներով կամ պրոժեկտորներով: Եվրոպայում շատ դիսկոտեկներ հզոր լույսի ճառագայքներ են ուղղում գիշերային երկինք:
Էլդվիջը ու նրա գործընկերները պարզել են, որ աղտոտման նման ձեւը մոլորակի բնակիչների 30 տոկոսին արդեն զրկել է գիշերային երկնքում Ծիր Կաթինի «ժապավենին» նայելու հնարավորությունից:
Նրանց հաշվարկները ցույց են տալիս, որ մարդկանց 80 տոկոսը ապրում է այնպիսի տարածքներում, որտեղ նկատվում է լուսային աղտոտման բարձր մակարդակ: Եվրոպացիների կեսից շատը ու 5 ամերիկացիներից 4-ը չեն կարող տեսնել Ծիր Կաթինը, որը գիշերային երկնքում ամենավառ օբյեկտներից մեկն է:
Այս առումով Երկրի ամենաաղտոտված վայրը Կահիրեն է, Եգիպտոսի մայրաքաղաքի շրջակայքում նույնիսկ տեսողությունը լարելու դեպքում գրեթե անհնար է երկնքում տեսնել Ծիր Կաթինը ու նույնիսկ մի շարք աղոտ աստղեր: Լուսային աղտոտման բարձր մակարդակ է նաեւ Լոնդոնում, Բոսթոնում, Հոնկոնգում, Պեկինում ու այլ խոշոր քաղաքներում:
Գիշերային երկնքի ամենալավ տեսանելիությունը Աֆրիկայի զարգացող երկրներում է, նաեւ Ավստրալիայոմ ու Գրենլանդիա կղզու տարածքում:
Գիտնականների խոսքով լուսային աղտոտման վիճակը առաջիկա տարիներին կարող է շատ ավելի վատանալ, քանի որ զարգացած ու զարգացող երկրների մեծ մասը հալոգենային ու լյումինեսցենտային լամպերից կանցնեն լուսադիոդային լուսարձակների: Այս քայլը Էրդվիջի խոսքով եռակի կբարձրացնի լուսային աղտոտման մակարդակը, քանի որ լուսադիոդները ավելի շատ լույս են արձակում սպեկտրի կապույտ մասում, որում մեր աչքերը հատկապես զգայուն են:
Ի՞նչ փաստաթուղթ է անհրաժեշտ անհետ կորած անձի ընտանիքի անդամներին կենսաթոշակ կամ նպաստ նշանակելու համար. նախագիծ. «Փաստ»
2,5 միլիարդ դոլարի կորուստ․ ի՞նչ է սպասվում հայկական ապրանքներին` ռուսական արգելքից հետո. Հրայր Կամենդատյան
Տիրակա՛լ, փառքիդ օրերը վերջանալու են, մի՛ գնա բռնապետության. Ավետիք Չալաբյան
«Քաղաքացու քվեն ոտնահարվեց. գործ ունենք հակաքաղաքագիտական, անտրամաբանական և ապալեգիտիմ մի գործընթացի հետ». «Փաստ»
Հուժկու սլացք... դեպի վնասարարություն ու քաոս. «Փաստ»
ԿԸՀ-ի որոշումը և դրա քաղաքական հետևանքները․ ինչ է փոխվել ընտրությունների արդյունքներում
Վենսը մանրամասներ է հայտնել ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև ստորագրված փաստաթղթից
Հունիսի 16-ին, 18-ին, 19-ին և 23-ին գազ չի լինելու․ հասցեներ
Չեղարկված տեղամասեր և «կորած» ձայներ. որտե՞ղ է ընտրական արդարությունը. «Փաստ»
Արման Ծառուկյանը շանս չի տա ոչ Գեյջիին, ոչ էլ Թոփուրիային․ Դմիտրի Բիկրև
Բոլոր ինստիտուտների կազմալուծում ու վարկաբեկում. «Փաստ»
Ինչպես ակտիվ քաղաքացին տապալեց իշխանության ընտրական հաշվարկների պլանը. «Փաստ»
Խոստումների «բերքահավաքը». ինչպես է իշխանությունը հերթական անգամ լքում գյուղացուն տնտեսական քաոսի նախաշեմին. «Փաստ»
ԿԸՀ-ն ջնջում է ընտրության իրավունքը. մանդատագողություն բացահայտ ցինիզմով. «Փաստ»
Ադրբեջանի տարածքով Հայաստան է առաքվել 490 տոննա ռուսական ցորեն
Արման Ծառուկյանը շանս չի տա ոչ Գեյջիին, ոչ էլ Թոփուրիային․ Դմիտրի Բիկրև
«Jazzical Komitas». Կոմիտասի երաժշտության և ջազի բացառիկ երկխոսություն
Փեզեշքիանը Իրանի և ԱՄՆ-ի հուշագիրը Թեհրանի համար պատվաբեր փաստաթուղթ է համարել
Հունիսի 16-ին, 18-ին, 19-ին և 23-ին գազ չի լինելու․ հասցեներ
Իրանական բանակը խոստացել է պահպանել բարձր մարտական պատրաստվածությունը համաձայնագրի խախտման դեպքում
«Հնչող պատկերներ» ցուցահանդեսը Ազգային պատկերասրահում` հին Երևանի կոլորիտային տեսարաններով
Սերժ Թանկյանը, Արտո Թունջբոյաջյանը, Ինգա և Անուշ Արշակյանները և այլ հայտնիներ՝ մեկ բեմում. «Նախնիների կանչը» վերադառնում է նոր ծրագրով
Տեսահոլովակի պրեմիերա. yellowheart. և Մավ՝ «Իմ Երևան»
Հայ շախմատիստները մեկնել են Իտալիա՝ մասնակցելու աշխարհի պատանեկան առաջնությանը
Utair-ի ուղևորուհին փորձել է բացել ինքնաթիռի դուռը՝ այն շփոթելով զուգարանի դռան հետ
Հունիսի 16-ին, 17-ին, 18-ին, 19-ին, 23-ին, 24-ին, 25-ին լույս չի լինելու
Ի՞նչ եղանակ սպասել հունիսի 16-ից 20-ին
12-ամյա աշակերտին թմրանյութ տալու գործով ձերբակալված անձի նկատմամբ կիրառվել է բացակայելու արգելք
Փամբակ գետում որոնվող երկու հարազատ քույրեր դեռևս չեն հայտնաբերվել
Ռուսաստանում մեկնաբանել են հայկական կոնյակի հնարավոր փոխարինումը
Նորահայտ հնավայրի տարածքում հնագետները շինությունների հետքեր են հայտնաբերել
Իրանը 60 օրվա ընթացքում չի գանձի Հորմուզի նեղուցով անցման համար վճար
Արարատ Միրզոյանը Շվեդիայի ԱԳ նախարարի հետ քննարկել է ՀՀ-ԵՄ գործընկերության խորացման հեռանկարները
Իրանի շուրջ հրադադարը պետք է տարածվի նաև Լիբանանի վրա. Կալաս
Իսրայելը չի ցանկանում, որ Ռուսաստանը միջնորդի դեր ստանձնի Գազայի հատվածում
Դպրոցական տղան զբոսանքի ժամանակ գտել է 2 միլիոն տարեկան մաստոդոնտի ատամ
Սերիալների 35-ամյա աստղը մահացել է սրտի կաթվածից
Հայաստանի եւ Նիդեռլանդների ԱԳ նախարարները կարեւորել են երկկողմ առևտրի ծավալների ավելացումը
Քրեական ոստիկանները բացահայտել են համակարգչային հափշտակություններ կատարող հանցավոր խմբի գործունեությունը
Թրամփը հաստատել է Վենսի մասնակցությունը հունիսի 19-ին Իրանի հետ պայմանավորվածությունների ստորագրմանը
Դաժան ծեծի հետևանքով 24-ամյա զինծառայողի 2 աչքն էլ կուրացել է․ կա մեկ կալանավորված
Սևանա լիճը բարձրանում է ռեկորդային տեմպերով․ 11 սմ ընդամենը 15 օրում
Հայտարարություն քաղացիական պահանջի և ստորագրահավաքի վերաբեերյալ․ ՀՃԿ
Ձայների գողը, "Русалка" մուլտֆիլմի Ուրսուլան ու Նիկոլի 60.000 հոշոտած ձայները․ ՔՊ-ին անակնկալներ են սպասվում․ Գառնիկ Դավթյան
Հայաստանում իրենց իշխանություն հռչակած մարդկանց խումբը ադրբեջանական կլանի մի մասն է
ԵՄ-ն Ուկրաինայի և Մոլդովայի հետ սկսել է անդամակցության շուրջ բանակցությունները
Մտքեր են փոխանակվել ԵՄ հարթակում փոխգործակցության մեխանիզմների շուրջ
Վանաձորում բախվել են «ՎԱԶ 2107»-ը և «Լադա»-ն
Հայտնի է դարձել Ռուսաստանում կործանված Ту-22М3-ի անձնակազմի ճակատագիրը
«Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ի Վանաձորի անտառտնտեսության անտառապահը 2021-2022 թվականներին չի հաճախել աշխատանքի
