«Երկրի հարցն» այսուհետ կհնչեցնի Դավիթ Սարգսյանը. լրագրող-հաղորդավարը վերադառնում է եթեր

Այսուհետ «Երկիր Մեդիա» հեռուստաընկերության «Երկրի հարցը» ծրագիրը կունենա նոր հաղորդավար: Սեպտեմբերի 19-ից ծրագիրը կվարի լրագրող Դավիթ Սարգսյանը: Այս և այլ հարցրերի շուրջ Past.am-ը զրուցել է Դավիթ Սարգսյանի հետ:

- Ինչո՞վ էր պայմանավորված Հանրայինից տեղափոխումը «Երկիր Մեդիա» հեռուստաընկերություն:

-Ինձ համար չափազանց դժվար էր նման որոշում կայացնելը՝ հաշվի առնելով այն, որ վերջին վեց տարում աշխատելով Առաջին ալիքի լրատվական ծառայությունում՝ հասցրել էի բավականաչափ սիրել գործս: Վերլուծական թողարկման պրոդյուսերն էի և միջազգային լուրերի ավագ մեկնաբան-թարգմանիչը: «Հարցազրույց» հաղորդման պրոդյուսինգով զբաղվելն ինձ տվեց գիտելիքի, աշխարհայացքի, մտահորիզոնի և անձնական շփումների աննկարագրելի մեծ պաշար, որը կիրացնեմ արդեն սեփական հաղորդումս պատրաստելիս: Հարցազրույցն ամենաանկանխատեսելի, հետաքրքրական և ստեղծագործական մեծ ճիգեր պահանջող լրագրային ժանրն ու մեթոդն է, ու ինձ ֆանտաստիկ հետաքրքիր է աշխատելն այս ժանրում:

Դե, իսկ միջազգային լուրերը մշտապես իմ հետաքրքրության կիզակետում են՝ աշխարհից հետ չմնալու և նրան համահունչ քայլելու համար: Սակայն լրագրողի կյանքը յուրօրինակ է հենց նման շրջադարձերով, և ինձ ընձեռված այս հիանալի հնարավորությունը կփորձեմ լավագույնս օգտագործել:

- Ըստ Ձեզ՝ որքանո՞վ են այսօրվա քաղաքական հաղորդումները անաչառ: Ի՞նչ եք անելու՝ անաչառությունն ապահովելու համար:

-Անաչառություն, անկողմնակալություն, օբյեկտիվություն. լրագրության արևմտյան տեսաբանները վաղուց նման բառեզրերը բնորոշում են որպես «ուտոպիստական»՝ փոխարենն առաջարկելով շատ ավելի կիրառական և միանգամայն իրականանալի «հավասարակշռված լուսաբանումը»: Սա է այն նշաձողը, որը հայաստանյան սահմանափակ լրատվադաշտի պայմաններում կարող է էթիկապես ցանկալի լինել: Խոսքը ոչ միայն և ոչ այնքան քաղաքական տարբեր ուժերին հավասարապես ներկայացնելու (դա անիրագործելի է անգամ Արևմուտքում՝ կապված դրանց ժողովրդականության տարբեր աստիճանների հետ), այլ անկանխակալության, սեփական կարծիքը հնարավորինս չպարտադրելու, մենթորի դեր չստանձնելու, հանրությանը քաղաքականապես չկողմնորոշելու մասին է: Մեր լսարանը գերքաղաքականացված է, հետևաբար, ինքնուրույն կարող է որոշել՝ ո՞ւմ համակրել, ո՞ւմ քվեարկել և ո՞ւմ ընդդիմանալ:

- Լրատվամիջոցներում արծարծվող հիմնական թեմաները որքանո՞վ աղերս ունեն հանրության իրական մտահոգությունների հետ: Շա՞տ են կեղծ օրակարգերը: Իսկ ո՞րն է երկրի հարցը:

-Հայաստանյան մեդիաիրականությունը խայտաբղետ է, բազմատարր: Դրանում ներկայացված են հանրային ամենատարբեր կողմնորոշումների, արժեքների, ուղղվածությունների շահերն ու հետաքրքրությունները: Անգամ ամենաանհավանական օրակարգ առաջադրող ուժն այսօր կարող է սեփական առցանց լրատվամիջոցը հիմնել: Խնդիրը հնարավորինս շատ չեզոք, քաղաքականապես հավասարակշռված լրատվամիջոցներ ունենալն է, ընդ որում, դրանք պետք է լինեն լայն ընդգրկման:

Հայաստանում այդպիսին է հեռարձակող մեդիան, մասնավորապես հեռուստատեսությունը, որը, չնայած համացանցի անկասելի ընթացքին, շարունակում է մնալ տեղեկատվության հիմնական աղբյուրը հանրության լայն զանգվածների համար: Բայց արհեստավարժ, էթիկապես գրագետ և անխոցելի կապույտ էկրանը Հայաստանում, ինչպես և ամենուր, երազանք է:

- Ո՞ր թեմաները կուզեք ավելի հաճախ տեսնել հեռուստատեսությունում և մյուս ԶԼՄ-ներում:

- Մեր հեռուստատեսությունում ՄԱՐԴՈւ սարսափելի պակաս կա, փոխարենն էկրանը լիքն է «խոսող գլուխներով»՝ փողկապ կապած, դեմքի լուրջ արտահայտությամբ և գեղեցիկ (հաճախ էլ՝ անտանելի) խոսքով: Մեդիան, ի թիվս մի շարք գործառույթների, ունի նաև կազմակերպչականը, այն է՝ դրդել, մղել անհրաժեշտ գործողության, բարիք ստեղծելու (օրինակ՝ բնապահպանական թեմաների մշտական լուսաբանմամբ նպաստել կանաչ տարածքների ավելացմանը, կանխել ծառահատումները, կազմակերպել ծառատունկեր, շաբաթօրյակներ և այլն): Բայց մեր լրատվամիջոցների բացարձակ մեծամասնությունն այսօր դեպրեսիվ թեմաների տիրույթում է. դրանք, բացի լսարանի հոգեկան կայունությունը վտանգելուց, այլ բան չեն անում: Ինքնասպանությունների, սպանությունների, դժբախտ պատահարների, վթարների և այլ ճգնաժամային իրավիճակների լուսաբանումը պահանջում է իրավական, էթիկական, բարոյական ու մասնագիտական մեծ պրոֆեսիոնալիզմ:

- ՊՊԾ գնդի գրավումը և դրան հաջորդող իրադարձությունները հեռուստաընկերություններն օպերատի՞վ լուսաբանեցին:

- Վերջին շրջանում աշխարհում նկատվող միտումն առկա է նաև Հայաստանում, այն է՝ ճգնաժամային իրավիճակներում լսարանի սոցիալապես ակտիվ, երիտասարդ մասը տեղեկատվության առաջնային աղբյուր է դարձնում համացանցը, Հայաստանում՝ «Ֆեյսբուքը»: Այս դեպքում հեռուստատեսությանը մնում է լոկ մրցել առցանց մեդիայի հետ, որոշ դեպքերում անգամ տեղեկատվությունը փոխանցել «երկրորդ ձեռքից», ուշացած: Սա օբյեկտիվ իրողություն է: Թերևս, համացանց տեղափոխվող հեռուստատեսությունը մի օր կլուծի նաև այս երկվությունը, և ինչպես շատ այլ դեպքերում՝ այս երկու լրատվատեսակները ևս կմիաձուլվեն և կգործեն մեկը մյուսի մեջ (հեռուստաընկերությունների կայքէջերում եթերի առցանց հեռարձակումները դրա վառ ապացույցն են):

- Դուք մասնակցում եք տարբեր վերապատրաստման ծրագրերի Հայաստանից դուրս: Ի՞նչ եք փորձում բերել այդ ծրագրերից հայկական մեդիաիրականություն: Որքանո՞վ է ստացվում:

- Վերջին մի քանի տարում ավելի քան տասը միջազգային լրագրողական և քաղաքագիտական դասընթացների մասնակցեցի, եղա եվրոպական լրատվամիջոցների խմբագրասենյակներում, ուսումնասիրեցի նրանց փորձառությունը: Իհարկե, երկրից երկիր՝ լրագրողների հիմնախնդիրներն էլ փոխվում են: Սակայն մեր մասնագիտության առջև ծառացած հիմնախնդիրներն առավելապես ընդհանուր են՝ քաղաքական ճնշումներ, ներքին գրաքննություն, ֆինանսական անկախության բացակայություն: Դասական լրագրությունը մահանում է, մի շարք հեղինակավոր թերթեր (օրինակ՝ բրիտանական «Ինդեփենդենթը») դադարեցնում են տպագրությունն ու անցնում համացանց: Իրենց լրագրող են կոչում անգամ ֆեյսբուքյան ակտիվ օգտատերերը: Եվ այս միտումների հաշվառմամբ մեր մասնագիտությունը կանգնում է շրջադարձային, սկզբունքային փոփոխությունների առջև:

- Վերջերս դարձաք գիտությունների թեկնածու, նաև դասավանդում եք: Այն ամենը, ինչ գրված է լրագրության դասագրքերում, այն տեսությունը, որը պետք է սերտեն ուսանողները, կապ ունի՞ գործնական լրագրության հետ:

-Լրագրողական կրթությունն առանձնահատուկ մոտեցում է ենթադրում: Ինքս այսպես կոչված կոլումբիական մոդելի կողմնակիցն եմ, երբ որոշակի մասնագիտություն ունեցող մեկը, օրինակ՝ տնտեսագետ, մագիստրոսական ծրագրով վերապատրաստվում է որպես լրագրող և դառնում տնտեսական մեկնաբան: Մեր օրերում լրագրողը, թեև պիտի լինի ունիվերսալ, մուլտիմեդիոն, համակողմանիորեն տեղեկացված, սակայն նախասիրած ոլորտ ունենալն ու դրանում մասնագիտանալը շահեկանորեն կտարբերի նրան ամեն ինչ լուսաբանող լրագրողից: ԵՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետում, որտեղ դասավանդում եմ, ուսանողներից շատերն աշխատում են կամ առնվազն պրակտիկա են անցնում արդեն երկրորդ կուրսից: Մասնագիտության առանձնահատկությունն է, իրենք էլ հասկանում են, որ հետո շատ ավելի դժվար կլինի տեսականը համապատասխանեցնել գործնականին:

- Պատրաստվում ենք հաջորդ տարվա Ազգային ժողովի ընտրություններին: Ըստ Ձեզ՝ ԶԼՄ-ներն արդեն սկսե՞լ են թաքնված կամ բացահայտ քարոզչությունը: Ինչո՞վ կտարբերվի այս քարոզարշավը մյուսներից:

-Առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններում բացառիկ մեծ է լինելու առցանց մեդիայի դերը: 2007-ից ի վեր նկատվող այս միտումը քանի գնում, ուժեղանում է, և այս անգամ օնլայն լրատվամիջոցները բազմահազարանոց լսարան կհավաքեն: Հատկապես ուղիղ հեռարձակումները տեղամասային կենտրոններից կենդանի ժամանակում լրագրողական լավ աշխատանքի հնարավորություն են ստեղծում: Սա այն դեպքն է, երբ ցանկալի է հնարավորինս շատ լրատվամիջոցների ներկայությունը՝ միջադեպերը և կեղծիքները կանխելու նպատակով: ՏԻՄ ընտրություններին արդեն իսկ սկսված գզվռտոցը շատ ավելի մասշտաբային կլիներ, եթե մամուլն այդ մասին աչալրջորեն չտեղեկացներ հանրությանը: Այնպես որ, առաջիկայում լրագրողներս կարևոր քննություն ունենք հանձնելու:

Հարցազրույցը՝ Լևոն Փանոսյանի