Հայաստանը պետք է սպասի. միջպետական հարաբերություններում PR–ն երբեմն վնասում է

Հղում անելով իր աղբյուրներին՝ օրերս «Комерсант»–ը հայտնել էր, թե Ռուսաստանի և Վրաստանի իշխանությունները համաձայնության են եկել 2011 թ. ստորագրված համաձայնագիրն ուժի մեջ մտցնելու ու դրա հիման վրա Հարավային Օսիայում և Աբխազիայում մաքսային անցակետեր բացելու, տարանցման հնարավորություն ստեղծելու հարցում։ Ռուսական մամուլը շեշտել էր նաև այս հարցում Հայաստանի շահագրգռվածության մասին՝ Լարսին այլընտրանք ունենալու համատեքստում: Վրացագետ Ջոնի Մելիքյանը մեզ հետ զրույցում նախ ընդգծեց՝ համաձայնագրի շուրջ գործընթացը երկար էր:

«2011թ. դեկտեմբերին շվեյցարական կողմի աջակցությամբ այն ստորագրվեց, և պարզ էր, որ իրենք այն ժամանակ համաձայնագիրն իրականացնելու պատրաստակամություն էին հայտնել: Բայց, ի վերջո, գործընթացը բարդացավ և նախապատրաստական այդ աշխատանքը տևեց մինչև 2017թ. կեսերը: Այդ ժամանակ գործընթացն ակտիվացավ»,–ասաց վրացագետը՝ շեշտելով, որ այդ ընթացքում կողմերի և շվեյցարական ընկերության միջև պայմանագրեր ստորագրվեցին, նոր ստեղծված հիմնադրամին ֆինանսական միջոցներ փոխանցվեցին:

«Բայց հիմա հարցն այն է, որ նախապատրաստական աշխատանքն է միայն կատարվել: Փետրվարի 6–ին տեղի ունեցավ եռակողմ հանձնաժողովի առաջին նիստը, և այս փաստը նշանակում է, որ այդ նիստից սկսած փորձելու են համաձայնագիրը կետ առ կետ իրականացնելու ճանապարհային քարտեզ պատրաստել: Այսինքն՝ սկսվում է հերթական փուլը, որը ևս կարող է երկարաժամկետ լինել, ինչպիսին ստորագրումից մինչև նախապատրաստական փուլն էր, որը տևեց 2011–2019թթ.: Այս փուլում կարող են և՛ սկսել համաձայնագրի իրականացումը, կարող են ևս տասը տարի բանակցել: Հարցն այն է, որ կողմերը պետք է մոտիվացիա ունենան: Այս փուլում քայլերը ցույց են տալիս, որ ինչ–որ շահագրգռվածություն կա»,–ասաց նա՝ շեշտելով, որ, այդուհանդերձ, կան հանգամանքներ, որոնք բավականին բարդացնում են գործընթացը: 

Վրացագետը շեշտեց, որ վերջին մեկ տարվա ընթացքում թե՛ ռուսական մամուլում և թե՛ որոշ պաշտոնյաների կողմից հայտարարություններ են հնչում. «Օրինակներից մեկը «Комерсант»–ի խայտառակ հոդվածն է, որտեղ անանուն հղում էր տրված ինչ–որ մի պաշտոնյայի և ասված էր, թե «Վրաստանը զիջման է գնում, ճանաչում է Աբխազիան, Հարավային Օսիան, որ բացի այդ միջանցքը»: Չէի ասի, որ Վրաստանին շատ է օգուտ տալու այդ միջանցքի բացումը: Վրաստանի համար տարածքային ամբողջականության խնդիրն առաջնային է»:

Նա շեշտեց՝ պատահական չէ, որ Վենեսուելայում կատարվող իրադարձությունների ֆոնին նրանք ակտիվ աջակցություն ցուցաբերեցին ընդդիմադիր գործչին, քանի որ նա խոսք է տվել, որ Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի ճանաչումը հետ է կանչելու (Վենեսուելան ևս ճանաչում է Աբխազիան և Հարավային Օսիան որպես անկախ պետություններ): 

Վրացագետն ընդգծեց, որ թեև որևէ պաշտոնական հայտարարություն չկա, բայց Վրաստանում կասկածներ կան, թե իբրև իշխանությունները կարող են գնալ ինչ–որ զիջումների: 

Նա այս ամենն անհեթեթ որակեց ու հավելեց, որ նման հայտարարությունները նշված գործընթացը կանգնեցնելուն և բարդացնելուն են ուղղված:

Այստեղ կարևորեց Հայաստանի դիրքավորումը. «Երբ հայտարարություն եղավ գործընթացը վերջացնելու վերաբերյալ, այսպես կոչված, որոշ փորձագետներ, որոնք Պակիստանից սկսած Վենեսուելայից վերջացրած բոլոր հարցերին պատասխանում են, ասացին՝ ողջունում ենք, շատ կարևոր է: Այո, մենք գիտենք, որ ՀՀ–ի ազգային շահերի, տնտեսության զարգացման համար կարևոր է, բայց պետք չէ այդ հարցն անընդհատ բարձրաձայնել, քանի որ Վրաստանում կա հետևյալ դիսկուրսը՝ «ինչո՞ւ մենք պետք է որոշ զիջումների գնանք հայերի համար»: Որքանով ես եմ տեղյակ, թե՛ նախկին, թե՛ ներկայիս իշխանությունները դիվանագիտական լծակներով աշխատում են Թբիլիսիի և Մոսկվայի հետ: Փորձում են իրենց միջնորդությունն առաջարկել, և ամեն կերպ աջակցում են այդ գործընթացին: Բայց, ի վերջո, այս հարցը պետք է ռուս– վրացական ֆորմատի մեջ լուծվի: Մենք չպետք է վնասենք այդ գործընթացին՝ Հայաստանը երրորդ կողմ է և պետք է սպասի»:

Նա ընդգծեց, որ գործ ունենք անկանխատեսելի գործընթացի հետ: «ԱՄՆ–ի և ՌԴ–ի միջև հարաբերությունները սրված են: Ռուսաստանի հետ ունենալով տարածքային խնդիր՝ Վրաստանը ՌԴ–ի հետ չունի նաև դիվանագիտական հարաբերություններ: Աշխարհաքաղաքական այս բարդ իրավիճակում մի քիչ դժվար է պատկերացնել, որ կարճ ժամկետում ինչ–որ հարց կարող է լուծվել: Ի վերջո, պետք է ռեալիստ լինենք: Լավ կլինի, որ վերոնշյալ հնարավորությունը ստեղծվի մեզ համար, բայց եթե համաձայնագիրն արդեն սկսեն կիրառել, տրանզիտի հնարավորությունը ամենավերջին կետն է, որին կարող են հասնել»,– ասաց նա՝ նշելով, որ Հայաստանն ավելի իրատեսական ուղղություններ պետք է դիտարկի, ինչպիսին լաստանավային բեռնափոխադրումների հնարավորություն ստեղծելն է:

Վերադառնալով գործընթացի շուրջ քննարկումներին՝ վրացագետը շեշտեց, որ պետք է հաշվի առնել Հայաստանի և Վրաստանի միջև ակտիվ երկխոսության առկայությունը, և պատահական չէր վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջին այցը Վրաստան, որը նա կատարեց իր նշանակումից հետո:

«Չնայած ոչ ֆորմալ հանդիպում էր, պարզ է, որ շատ լայն հարցեր քննարկված կլինեն: Միջպետական երկխոսությունը կա և ակտիվ պահվում է, բայց այս պարագայում որոշ քաղաքական գործիչների հայտարարությունները, թե ինչ–որ մի քաղաքական ուժի շնորհիվ է այս ամենը, բավականին կոռեկտ չէ: Այն սուբյեկտիվ է, և այստեղ PR–ի հետևից պետք չէ ընկնել: Միջպետական հարաբերություններում PR–ն երբեմն վնասում է: Իհարկե, ներքին դաշտում և գործընթացից անտեղյակների շրջանակներում այդպես հնարավոր է դիվիդենտներ քաղել, բայց արտաքին քաղաքականության մեջ դա բավականին բարդ իրավիճակ է ստեղծում: Օրինակ՝ Ադրբեջանը բավականին ակտիվ հետևում է այդ գործընթացներին և, օգտագործելով իր լծակները, փորձում է հակահայկական ալիքներ բարձրացնել :

«Комерсант»–ում առկա ապատեղեկատվությունն ակտիվ օգտագործվում է և հակահայկական տրամադրություններ է բարձրացնում Վրաստանում»,–եզրափակեց Ջ. Մելիքյանը:

 

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ