«Հայ­կա­կան դրա­մը կա­յուն է, բան­կա­յին հա­մա­կար­գը ցու­ցա­բե­րում է բարձր հու­սա­լի­ու­թյուն». տնտեսագետ

Թուրքիայի և Ադրբեջանի սանձազերծած այս պատերազմը մենք պետք է հաղթենք, և այդ հաղթանակի համար պետք է աշխատեն բոլորը: Տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանի դիտարկումն է, որն այս փուլի համար տնտեսությանն առնչվող մի շարք կարևոր հանգամանքներ է առանձնացնում: «Տնտեսությունը պետք է գործի ամեն ինչ ճակատի համար սկզբունքով: Սա վերաբերում է նաև ողջ երկրին, այդ թվում՝ պետական ու սոցիալական համակարգերին: Տնտեսությունն այս ընթացքում պետք է որոշակի վերանայումներ անի՝ ընդգծելով, ճշգրտելով ու հաշվի առնելով ճակատի առաջին անհրաժեշտության կարիքները:

Այս պահին մեր բանակը բավականին լուրջ մարտերի մեջ է, որի ժամանակ, բնականաբար, օգտագործվում են մեծ քանակությամբ զինամթերք, առաջին անհրաժեշտության տարբեր պարագաներ, հագուստ և այլն: Նշվածների ապահովումը մեծամասամբ հենց թիկունքի վրա է դրված: Տնտեսությունը և հատկապես բանակին մատակարարող ընկերությունները պետք է անխափան աշխատեն, իսկ պետությունն իր հերթին պետք է հնարավորինս օժանդակի նրանց: Եվ եթե արտադրության ընթացքում խնդիրներ են առաջանում, նրանք պետք է դիմեն պետությանը, որը պետք է տեղյակ լինի այդ խնդիրների մասին և արագ արձագանքի:

Սա մի ամբողջական լոգիստիկ շղթա է, որը պատերազմի ժամանակ պետք է անխափան գործի: Այս ընթացքում կարող են տարբեր խնդիրներ ի հայտ գալ՝ հաշվի առնելով, որ բազմաթիվ աշխատողներ ռազմաճակատ են մեկնում, բայց այդ ամենը շատ արդյունավետ ու արագ պետք է լուծվի: Կարևոր եմ համարում նաև այս իրավիճակում պետության կողմից վարվող ճիշտ քաղաքականությունը հասարակության հետ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց տնտեսագետը: Շեշտելով, որ բավականին մեծ ոգևորություն կա հասարակության շրջանում, և նրանք տարբեր տեղերում պարեն ու անհրաժեշտ այլ տնտեսական իրեր են հավաքում, տնտեսագետը նշեց, որ այդ գործընթացն, ամեն դեպքում, համակարգվածության խնդիր ունի:

«Առանձին դեպքերում խնդիր կա հասկանալու, թե այս կամ այն գործողությունը պետական ո՞ր մարմնի հետ է համաձայնեցված: Ըստ էության, այդ միջոցների համակարգումը կանոնակարգվում է ՊՆ-ի հետ: Հայտարարված են հեռախոսահամարներ, բայց այս պահին դա միակ միջոցը չպետք է լինի: Կարծում եմ՝ նաև հասարակությանը կամ առանձին խմբերին պետք է հստակ պահանջներ ներկայացնել այս կամ այն անհրաժեշտ ապրանքների մասին: Մարդիկ բավականին ակտիվ են աշխատում, բայց միգուցե առանձին դեպքերում, օրինակ՝ ոչ թե ապրանքի, այլ գումարի կարիք լինի: Այսինքն, այս պատերազմական իրավիճակում մեր ռեսուրսները պետք է ճիշտ հավաքագրենք, բաշխենք ու վերաբաշխենք:

Սա առաջնահերթություն պետք է դառնա: Մենք այդքան մեծ հնարավորություններ, ռեսուրսներ չունենք, որ կարողանանք ուղղակի ցանկությամբ հավաքագրել, կամ ում մտքով ինչ անցնի այդ պահին՝ անի: Կարծում եմ՝ այստեղ մեծ անելիքներ ունենք: Բնականաբար, շատ կարևոր է ստեղծված նյութական աջակցության շտաբը, որը պետք է հոգա նաև այն մարդկանց կարիքները, որոնք ռազմաճակատում գործողությունների պատճառով տեղահանվել են: Պետք է նրանց առաջին անհրաժեշտության խնդիրներն արագ լուծվեն: Կարևոր է նաև որոշակիորեն ապահովել նրանց զբաղվածությունը: Մեծ հաշվով, այս ամենը համակարգված աշխատանք է ենթադրում, որը պետք է արվի արտակարգ դրությունների ժամանակ, ինչպիսին հատկապես պատերազմական իրավիճակն է»,-ասաց նա՝ ընդգծելով, որ պատերազմական վիճակում առհասարակ ամենամեծ հարվածը ստանում է գյուղատնտեսությունը, քանի որ այս ոլորտից բազմաթիվ աշխատողներ ճակատ են մեկնում:

«Գյուղատնտեսության ոլորտից բազմաթիվ աշխատողներ ճակատ են մեկնում, ինչի հետևանքով այդ պահի դրությամբ բերքի հավաքումն ու այլ հարցեր չեն լուծվում: Դա կարող է խնդիրների հանգեցնել: Մեր տնտեսական բլոկն այս հարցը պետք է լուծի, կազմակերպի այնպես, որ բերքի հավաքումն այս շրջանում անպայման իրականացվի:Կարելի է ներգրավել բնակչությանը, կամավորների, որ բերքը դաշտում չմնա հատկապես այս ամիսներին, որոնք մեզ համար կարևոր են այդ առումով: Եթե գյուղացին չկարողանա այս տարի բերքը հավաքել և իրացնել, ապա սոցիալական խնդիրներ կունենա ոչ միայն այս, այլև հաջորդ տարի»,- նշեց տնտեսագետը: Ս. Պարսյանի խոսքով, այս պահին, ընդհանուր առմամբ, տնտեսական և սոցիալական բազմաթիվ հարցեր կան, որոնք լուծման անհրաժեշտություն ունեն:

«Ցանկացած ուժեղ բանակի թիկունքում ուժեղ տնտեսություն, ուժեղ հասարակություն է կանգնած: Ճգնաժամային իրավիճակները գալիս են ևս մեկ անգամ հիշեցնելու, որ պետությունը պետք է ուժեղ լինի: Մենք պետք է ամեն ինչ անենք, որ պետական ինստիտուտները հզորանան, ուժեղանան, կայանան և կարողանան դիմակայել ճգնաժամային իրավիճակներին: Նույն կորոնավիրուսի ճգնաժամը մեզ ևս մեկ անգամ հիշեցրել էր, որ մենք խնդիր ունենք առողջապահական համակարգում: Հիմնականում մասնավոր ընկերություններ են գործում, և պետական փողը տարիներ շարունակ ուղղվել է մասնավոր ընկերությունների հզորացմանը, իսկ պետական առողջապահական ընկերությունները զուգահեռաբար թուլացել են:

Եվ սա այն դեպքում, երբ կորոնավիրուսի առաջին հարվածը հենց իրենք ընդունեցին: Վերանայումներ են անհրաժեշտ: Առհասարակ, պետությունմասնավոր համագործակցությունն ավելի ուժեղացնելու կարիք կա: Պետությունը իր համար կարևոր ռազմավարական ոլորտներն իր ձեռքում պետք է պահեր, այդ ուղղություններում որոշումներ կայացներ: Օրինակն ավիացիան է: Ազգային փոխադրողի բացակայությունը կամ ավիացիայի պարկի փոքր լինելն այս ռազմական դրության պայմաններում խնդիր է: Մենք ստիպված ենք լինում այս կամ այն երկրին դիմել, որ շարունակի կամ չընդհատի ավիափոխադրումները: Սա ևս կարևոր հարց է, և մենք այս առումով պետք է որոշակի հետևություններ անենք: Մենք հաղթելու ենք այս պարտադրված պատերազմում, բայց նաև հետևություններ պետք է անենք մեր տնտեսության թույլ տեղերը բացահայտելով, նախանշելով ու լուծումներ առաջարկելով:

Վստահ եմ, որ արագ քայլերի միջոցով կարող ենք վերականգնել և՛ Արցախը, և՛ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսությունը»,-ընդգծեց մեր զրուցակիցը: Անդրադառնալով այս պահին տնտեսության որոշակի հատվածներում առկա իրողություններին՝ Սուրեն Պարսյանը նշեց. «Հայկական դրամն այս պահին կայուն է, բանկային համակարգը ցուցաբերում է բարձր հուսալիություն: Մենք նշված առումներով աժիոտաժ և խուճապային տրամադրություններ չունենք, ինչը պայմանավորված է նրանով, որ մեր ֆինանսական համակարգը բավականին կայուն է: Բայց, բնականաբար, մենք չպետք է դա որպես հանգստացնող երևույթ դիտենք. ուշադիր պետք է լինել բանկային, ֆինանսական համակարգի ցուցանիշներին, որ եթե հանկարծ ինչ-որ սպեկուլ յատիվ երևույթներ ի հայտ գան, անմիջապես կանխվեն:

Օրինակ՝ նույն Ադրբեջանը վերջին 9 ամիսների ընթացքում մեծ քանակությամբ դոլար է ներարկում իր տնտեսության մեջ: Ադրբեջանի պետական նավթային ֆոնդից մեծ քանակով դոլար է վաճառվում տնտեսության մեջ, որ մանաթի կուրսը կայուն մնա: Դրա արդյունքում նրանք այս տարվա ընթացքում արդեն 5-6 մլրդ դոլարի չափով գումար են մսխել և շարունակում են դա անել: Բարեբախտաբար, մեզ մոտ նման գործընթացներ այս պահին չկան: Միևնույն ժամանակ, մենք պետք է հասկանանք ու գնահատենք ապագայում նաև դրամի արժեզրկման հնարավորությունները, ինչը թույլ կտա խրախուսել մեր տեղական արտադրությունն ու մեծ քանակությամբ արտահանել այն»: