«Հայաստանում անդունդ է գոյացել տնտեսության, իրական կյանքի և կրթության միջև». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Այն, որ բուհական ընդունելության քննություններից հետո թափուր մնացին անգամ անվճար տեղեր, մեր կրթական համակարգում առկա խորքային խնդիրների մասին է վկայում: Մյուս կողմից՝ վերջերս տարբեր զրույցների ու քննարկումների ժամանակ հասկանում ենք, որ մի քանի տարի հետո նաև արհեստավորների պակաս ենք ունենալու: Հիմա արդեն մի շարք ոլորտներում որակյալ աշխատանք կատարող արհեստավոր գտնելը բավականին բարդ է, գտնելիս էլ հեռախոսահամարը պինդ-պինդ պահում ես, փոխանցում ծանոթ-բարեկամներին:

Ստացվում է, որ խնդիր ունենք նաև արհեստագործական ուսումնական հաստատությունների հետ, որոնք գուցե դադարել են գրավիչ լինել: «Փաստը» պարբերաբար նյութեր է պատրաստել արհեստը՝ մասնագիտություն, ինչու ոչ՝ նաև ապրուստի հիմնական միջոց դարձրած մարդկանց մասին՝ կավագործ, փայտագործ, ասեղնագործության մասնագետ, երկաթի հետ աշխատող վարպետներ, արծաթագործ և այլք: Նրանցից շատերն այսօր էլ ունեն աշակերտներ և իրենց հմտությունները փոխանցում են նրանց, բայց քանիսն այս զբաղմունքը հիմնական մասնագիտացում կդարձնի, բարդ է ասել: Մի կողմից էլ՝ մեր ծնողների մեջ կա արմատացած կարծրատիպ, որ երեխան պետք է պարտադիր բարձրագույն կրթություն ստանա: Ավաղ, ինչպես լինում է շատ դեպքերում, մի կերպ ավարտի չորս տարին, իսկ հետո դիպլոմը դնի դարակում և լրիվ այլ աշխատանք կատարի: Իսկ, ասենք, ինչ-որ արհեստի տիրապետելը շատ ավելի լավ տարբերակ կլիներ, ի վերջո, ինչպես ժողովուրդն է ասում, «արհեստավորը մինչև կեսօր է սոված»:

Այս հարցերի շուրջ ենք զրուցել կրթության փորձագետ Ատոմ Մխիթարյանի հետ: Նա նշում է, որ Հայաստանում շատ մեծ անդունդ է գոյացել տնտեսության, իրական կյանքի և կրթության միջև:

«Այդ անդունդը ժամանակ առ ժամանակ լցվում է ինչ-որ նախաձեռնություններով, որ, օրինակ՝ պետք է բարեփոխումներ կատարվեն միջնակարգ մասնագիտական և բարձրագույն կրթության բնագավառներում, որպեսզի գործատուները կարողանան ինչ-որ ձևով մասնակցել կրթության կառավարման խնդիրներին՝ միջին մասնագիտական և բարձրագույն ուսհաստատություններում, սակայն կարելի է ասել, որ սայլը տեղից չի շարժվում: Իրականում ունենք շատ վատ պատկեր, երբ շրջանավարտներն, ավարտելով դպրոցը, երբեմն չեն էլ դիմում բուհեր՝ մտածելով, որ չորս կամ վեց տարին ուղղակի կորցնելու են, որովհետև մեր կրթությունը պրակտիկ գիտելիքներ և հմտություններ չի տալիս այնքան, որպեսզի բուհն ավարտելուց շրջանավարտը կարողանա միանգամից մտնել աշխատաշուկա»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Մխիթարյանը:

Ընդգծում է՝ բոլորս ենք հանդիպում այնպիսի դեպքերի, երբ բարձրագույն կրթության դիպլոմով շրջանավարտը իր մասնագիտությամբ աշխատանքի է ընդունվում, և գործատուն սկսում է նրան ամեն ինչ զրոյից սովորեցնել, այսինքն՝ այն աշխատանքի այբուբենը, որում նա պետք է հմտանա: Փորձագետը հավելում է՝ նաև սա է պատճառը, որ շատերը սկզբում որոշակի փորձ են ձեռք բերում այս կամ այն ոլորտում և դրանից հետո միայն սկսում մտածել բարձրագույն կրթություն ստանալու մասին՝ իրենց հետաքրքրող մասնագիտության մեջ էլ ավելի հմտանալու նկատառումով:

«Սա բարձրագույն կրթության թերությունն է, որն անընդհատ շեշտում ենք, դրա մասին խոսում: Մյուս կողմից՝ միջնակարգ մասնագիտական կրթությունը դեռևս այնքան հեղինակություն չունի: Այս խնդիրը ևս նոր չէ: Նույնիսկ շատ սուղ հնարավորություններ ունեցող ծնողները ձգտում են իրենց երեխաներին տալ բարձրագույն կրթության, որովհետև դրա հեղինակությունն ամեն դեպքում դեռևս բարձր է հասարակության մեջ՝ անկախ նրանից, թե նրանք ինչպիսի մասնագետ են դառնում: Այս դեպքում կարևորը դիպլոմի ձեռքբերումն է: Այս երկու հանգամանքը բերել է այն իրավիճակին, որը, ցավոք, այս պահին ունենք»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Բայց չէ որ մեր հասարակության մեջ արհեստավորը մշտապես մեծ հարգանք և հեղինակություն է վայելել: Չենք սխալվի, եթե ասենք՝ լինել արհեստավարժ պատշար ու դարբին շատ ավելի լավ է, քան ունենալ դիպլոմ, որը փոշոտվելու է դարակում:

«Համաձայնելով նշեմ նաև, որ լավ արհեստավոր այսօր դառնում են ոչ ուսումնական հաստատություններում սովորելով: Սա ևս խնդիր է: Օրինակ՝ եթե ինչ-որ մեկն այսօր ուզում է ոսկերիչ դառնալ, նա չի ցանկանա գնալ և ուսումնարանում սովորել: Գնում են հայտնի մասնագետի մոտ անհատական դասընթացների, «ձեռքի տակ» աշխատելով սովորում են և դառնում համապատասխան մասնագետը, հետագայում էլ նրանց որևէ մեկը չի հարցնում՝ իսկ դու դիպլոմ ունե՞ս: Այստեղ է հենց այն անդունդը, որ մեր կրթական համակարգը իրական կյանքից ու տնտեսությունից շատ հեռու է մնացել: Սա խնդիր է: Կրթական հաստատություններ պետք է հրավիրվեն լավագույն մասնագետները, որպեսզի սովորողները գնան դեպի այդ ուսհաստատություններ: Այնտեղ նրանք ոչ միայն տվյալ արհեստը կամ մասնագիտությունն են սովորում, այլ նաև ձևավորվում են որպես քաղաքացի: Սա մեզ մոտ բաց է մնում: Այո, շատերը կոնկրետ մասնագետների մոտ ուսանում են, ձեռք բերում մասնագիտացում, բայց նրանց համար բացակայում է համապատասխան միջավայրը, հնարավորություն չկա հասակակիցների հետ շփվելու, նրանցից ինչ-որ բան սովորելու, երիտասարդական-ուսանողական կյանք ունենալու, ինչն ավելի հարուստ բովանդակություն կարող է տալ նրանց հետագա կյանքին»,-եզրափակում է Ատոմ Մխիթարյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում