Ереван, 10.Март.2026,
00
:
00
ВАЖНО


Կայուն կուսակցական համակարգեր

БЛОГ

Արմեն Հովասափյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.

Ժամանակակից քաղաքական համակարգերի կայացման գործընթացն ուսումնասիրելիս` հետաքրքիր է հատկապես ուսումնասիրել արդեն կայացած ժողովրդավարություն ունեցող երկրների փորձը, որը զուգահեռաբար կհանդիսանա փայլուն օրինակ ինչպես հետխորհրդային, այնպես էլ Արևելյան Եվրոպայի երկրներում:

Հետխորհրդային տրանսֆորմացիայի երկրների համար արևմտյան ավանդական ժողովրդավարություններից թերևս առավել մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում Գերմանիայի փորձը, քանզի վերջինս 1945 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, առավել մոտ է եղել այն իրավիճակին, որում հայտնվել էին այդ երկրները 90-ականների սկզբին: Իհարկե, իրավիճակներն ունեն նաև զգալի տարբերություններ, սակայն ակնհայտ է, որ Գերմանիան այդ տարիներին ստիպված էր լուծել նույն քաղաքական հիմնախնդիրը՝ միանգամայն նոր քաղաքական համակարգի ձևավորում: Հատկանշական է, որ այդ խնդրի լուծումը սկսվեց Վեյմարյան սահմանադրության լրամշակումով, ինչը ևս մեկ փաստարկ է տրանսֆորմացիայի շրջանում սահմանադրական գործընթացների կարևոր նշանակության վերաբերյալ:

Ժողովրդավարական կուսակցական համակարգերին հատուկ է կայունությունը, ճկունությունը, գործունակությունն ու դիրքորոշումների գաղափարական հիմնավորվածությունը: Գերմանիայի «Կուսակցությունների մասին» օրենքն ուղղակիորեն արձանագրում է կուսակցությունների առաքելությունը. «Կուսակցությունները՝ մասնակցում են ժողովրդի քաղաքական կամքի ձևավորմանը հասարակական կյանքի բոլոր բնագավառներում, նախ նրանով, որ ազդում են հասարակական կարծիքի վրա, մղում են քաղաքական կրթության և զարգացնում են այն, խթանում են քաղաքական կյանքում քաղաքացիների մասնակցությունը»:

Կայացած ժողովրդավարության երկրներում հստակ սահմանվում են նաև կուսակցությունների սոցիալական հիմնական գործառույթները: Մասնավորապես, Գերմանիայի պարագայում դրանք հետևյալն են. մասնակցություն՝ քաղաքացիներն ունեն ոչ միայն ընտրություններում ձայնի իրավունք, այլև ակտիվորեն քաղաքական գործունեության մեջ ներգրավվելու իրավունք՝ կազմակերպելով կուսակցություններ:

«Քաղաքականության առաջարկների շուկան» գործում է որպես իշխանության բաժանման մեխանիզմ, սելեկցիա՝ խորհրդարանի և կառավարության կազմի ընտրությունը իրականացվում է բացառապես կուսակցությունների ներսում, ինտեգրացիա՝ կուսակցություններում հաջողության են հասնում նրանք, ովքեր կարողանում են համատեղել իրենց և կուսակցության շահերը, ովքեր շահագրգիռ են համագործակցելու ընդհանուր կուսակցական նպատակների իրականացման համար, սոցիալիզացիա՝ մուտք ժողովրդավարական արժեքների աշխարհ, ինքնակարգավորում՝ կուսակցություններն իրենք են լուծում իրենց առջև ծառացող խնդիրները՝ հարմարվելով արտաքին պահանջներին ու պայմաններին և իրականացնելով կազմակերպչական թարմացում, լեգիտիմացիա՝ հասարակական կյանքում փոփոխությունների առավելագույնս հաշվի առնելը ընդունվող քաղաքական որոշումներում: Մի փոքր այլ է ամերիկյան կուսակցությունների պարագայում:

ԱՄՆ քաղաքական համակարգում կուսակցությունների գործառույթներն են՝ քաղաքական գործընթացի կազմակերպում և կարգավորում: Երկու կուսակցություններն ունեն հիմնական դերակատարություն ընտրությունների անցկացման, երկրի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական զարգացման, էլիտայի ծրագրերի մշակման և կենսագործման հարցում, տարբեր մակարդակների քաղաքական ինստիտուտների կապերի ապահովում, փոփոխվող սոցիալ-տնտեսական պայմաններին քաղաքական ինստիտուտների հարմարվելու ապահովումը, բնակչության այն խմբերի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական հե- տաքրքրությունների ու տրամադրությունների արտահայտում, որոնց իրենք ներկայացնում են, միասնական ազգային-քաղաքական մշակույթի ձևավորում, որը հաշվի է առնում լիբերալիզմի ու կոնսերվատիզմի արժեքները, աջակցում և զարգացնում է ամերիկյան հասարակության հիմքերը:

IDBank выходит на международный уровень: интервью Мгера Абраамяна для Los Angeles TimesЧто скрывается за «паузой» антицерковной кампании? «Паст»Сумма, выделенная правительством, покроет только часть расходов, а размер гонорара держится в секрете: «Паст»Растущая экономика за счет потребления и новые инфляционные риски: «Паст»Сюрпризы в избирательном списке «Просвещнной Армении»: «Паст»Предвыборная кампания раньше срока с превышением полномочий: «Паст»Партия Альянс обещает вернуть смертную казнь в АрменииЛариджани считает маловероятным обеспечение безопасности в Ормузском заливе в текущей ситуацииПутин: Переключить поставки ближневосточной нефти без Ормузского пролива нельзяЭкс-форвард сборной Армении Юра Мовсисян выпустил автобиографиюЛегендарная «Великолепная семерка» возвращается на экраны спустя 60 лет с Мэттом Диллоном в главной роли Премьер-министр Армении Никол Пашинян выступит в парламенте в СтрасбургеУдары США и Израиля по Ирану: главные события на Ближнем Востоке к утру 9 мартаСаудовская Аравия предупредила Иран о последствиях нападений на страны Персидского заливаПри поддержке Ucom состоится региональный молодежный форум «ДемАрДем: Диалог поколений» СМИ: Новая партия зерна из РФ прибудет в Армению транзитом через Азербайджан и ГрузиюСердечно поздравляю вас с 8 Марта — Международным женским днём. Зангезурского медно-молибденового комбинатаПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Международного женского дня, 8 мартаДвижение «Нет “Западному Азербайджану”» приняло резолюцию и направило её политическим силам. TRIPP: кризис доверия и неопределённые перспективы. Сурен Суренянц Одной рукой дают, другой — забирают: «Паст»Дан старт «рисованию цифр»: где проводились опросы? «Паст»Почему Государственный симфонический оркестр Армении уклоняется от ответов на вопросы? «Паст»CNN: Трамп заявил, что его не беспокоит, станет ли Иран демократическим государствомДвижение «Нет “Западному Азербайджану”» организовало конференцию на тему: «Модели мира: гарантированный мир или “Западный Азербайджан”?»Катар предупредил о мировом кризисе и росте нефти до $150Стрельба на проспекте Баграмяна Еревана: Услышали звуки, выглянули в окно – никого не увиделиАльберт Паремузян – двукратный призер первенства России по джиу-джитсуИран заявил, что заранее предупредил страны Ближнего Востока, что базы США станут мишенямиНарек Карапетян: Мы создадим для сельчан пункты закупки по всей АрменииАзербайджан вывел воинские части на боевые позицииНовая акция в Yerevan Mall в преддверии 8 марта: Idram&IDBankUBPay и MoneyTO запустили переводы из Армении в Великобританию К весенним праздникам Ucom предлагает пакеты Unity на специальных условиях Начали перегружать суды с еще большей силой: «Паст»Армения в центре внимания авторитетного американского издания։ «Паст»Власти готовятся «нарисовать» цифры опросов: «Паст»Америабанк стал первой армянской компанией, включённой в список 100 крупнейших компаний Лондонской фондовой биржи, в составе Lion Finance GroupСурен Суренянц: «Не усилим границы с Ираном - впустим 30 миллионов азербайджанцев»Они хотят, чтобы мы исчезли․ Сурен СуренянцIDBank расширяет преимущества путешествий для обладателей премиальных картБесплатные звонки и SMS-сообщения от Ucom для абонентов, находящихся на Ближнем ВостокеНа пограничном пропускном пункте Армения – Иран километровые очереди из грузовиковМахмуд Ахмадинежад жив – телеграм-канал ColonelcassadАзербайджанцы построили укрытия вблизи границы, чтобы контролировать наши села — Арман ТатоянДепутаты парламента Армении одобрили ряд законодательных поправок к действующим законамИран сообщил о поражении американского эсминцаСрочная пресс-конференция Армана Татояна по вопросам безопасностиИзраиль собирается нанести удары по 16 селам и городам ЛиванаВ Иране сообщили, что церемония прощания с Хаменеи начнется сегодня