Երևան, 11.Մայիս.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Քանի՞ տեսակ արևային ժամացույց գոյություն ունի․ «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Արևային ժամացույցները ունեն մի քանի հազարամյակի պատմություն, բայց հստակորեն անհնար է ասել, թե երբ և որտեղ են մարդիկ սկսել առաջին անգամ օգտագործել դրանք: Հաստատված է, որ Հին Եգիպտոսում, Բաբելոնում և Չինաստանում նման սարքեր օգտագործվել են դեռ մեր թվարկությունից հազար տարի առաջ: Արևի ճառագայթների կողմից հատուկ սարքի միջոցով ժամանակը որոշելու առաջին հիշատակումները թվագրվում են մ.թ.ա. 1306-1290 թվականներով: Ցանկացած արևային ժամացույց ունի կլոր սանդղակ և մեկ սլաք, որը կոչվում է գնոմոն: Միևնույն ժամանակ, ըստ իրենց կողմնորոշման, արևային ժամացույցները բաժանվում են հորիզոնական, ուղղահայաց և հասարակածային տեսակների:

Բացի դա, կան դրանց այնպիսի տարատեսակներ, ինչպես աստիճանական, օղակաձև, ափսեաձև, հայելային, բիֆիլար և այլն: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ արևային ժամացույցն ունենա ուղղահայաց գնոմոն: Հասարակածային արևային ժամացույցը կարող է օգտագործվել բոլոր լայնություններում: Դրանք իրենց կառուցվածքում ներառում են միմյանց ուղղահայաց երկու օղակ և սլաք: Ժամանակը որոշելու համար օղակներից մեկի վրա պետք է տեղադրել գտնվելու վայրի լայնությունը և ամսաթիվը, ապա ժամացույցը շրջվում է ուղղահայաց առանցքի շուրջը, մինչև սանդղակի վրա ժամանակը ցույց տվող ստվերի հայտնվելը: Հորիզոնական արևային ժամացույցի դեպքում սանդղակի հարթությունը ուղղահայաց չէ գնոմոնին, այն պետք է զուգահեռ լինի երկրի առանցքին և նաև ուղղված լինի դեպի հյուսիս, այսինքն, նրանց միջև եղած անկյունը հավասարվի տարածքի լայնությանը:

Հորիզոնական արևային ժամացույցը ամենահարմարն ու պարզն է: Դրանում այլ լայնության վրա օգտագործելու համար բավական է փոխել անկյունը և գնոմոնը ուղղել դեպի հյուսիս: Հին Եգիպտոսում արևային ժամացույցների տարբեր մոդելներ են եղել, օրինակ՝ հորիզոնական ժամացույց, որը 90 աստիճանի անկյուն է կազմել հորիզոնի հարթության հետ, և գնոմոնների բարձրությունը անգամ եղել է մի քանի մետր: Ժամանակը պարզելու համար օգտագործվել է գնոմոնի ստվերը: Մեկ այլ արևային ժամացույց, որը կոչվում էր «աստիճանավոր», ունի երկու մակերես, որոնք թեքված են դեպի արևելք և արևմուտք և բաժանված են սանդղակների: Արևի տեղաշարժից գնոմոնի ստվերը տեղափոխվում է մի մակերեսից մյուսը, և ժամանակը որոշվում է հենց ստվերի երկարությամբ:

Կենտրոնական Եվրոպայում մինչև 15-րդ դարը լայն տարածում են գտել պատի ուղղահայաց արևային ժամացույցները, որոնց գնոմոնը եղել է հորիզոնական: Ճիշտ է, նման ժամացույցների ժամանակը որոշելու ճշգրտությունը բարձր չի եղել: Միևնույն ժամանակ, եղել են ճանապարհորդական արևային ժամացույցներ մի քանի տարբերակներով, օրինակ՝ օղակաձև արևային ժամացույցը: Եղել են նաև թիթեղային ժամացույցներ, որոնց դիզայնը ներառում էր երկու, երբեմն՝ երեք, նույնանման թիթեղներ, որոնք ունեն ուղղանկյուն ձև և ամրացված են միմյանց:

Բացի դա, տարածված են եղել պատուհանային արևային ժամացույցները, որոնց ևս կարելի է համարել ուղղահայաց: Նման արևային ժամացույցի սկզբունքն այն է, որ ռատուշայի կամ եկեղեցու պատուհանն է օգտագործվել որպես սանդղակ, որը հնարավորություն է տվել շինության ներսում գտնվելու ժամանակ, ըստ արևի թափանցած ճառագայթի դիրքի, որոշել ժամանակը: Հայելային արեգակնային ժամացույցում օգտագործվում է հայելու միջոցով արտացոլված արևի ճառագայթը, որը ուղղում է շինության պատին պատկերված սանդղակի վրա և ցույց տալիս ժամանակը:

Կամո Խաչիկյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Դատական հայցեր՝ Նիկոլ Փաշինյանի դեմ․ հիմնական պահանջները՝ հերքել զրպարտությունը Փաշինյանի հայտարարություններն ու իրական պատկերըՆիկոլ Փաշինյանը երկրորդ անգամ չընտրվեց վարչապետ«Թող իրենց գործերով զբաղվեն». Ալիևը «մատ է թափ տալիս» Կանադայի և Ֆրանսիայի վրաՏեսանյութ. Հայաստանին Ազգային-Քրիստոնյա իշխանություն է պետք ցնցումներից խուսափելու համարՂարաբաղի կարգավիճակի հարցն ակտուալ չէ. ԱլիևՆոր սկանդալ` Աշոտ Փաշինյանի մասնակցությամբ (տեսանյութ)Իլհամ Ալիևը Նախիջևանում մասնակցել է ռազմական աերոդրոմի «բացմանը»Մահացել է Գագիկ Թամրազյանը«Եկել ենք՝ մեր դավաճան Նիկոլին տանենք». իջևանցին էշով ԱԺ-ի մոտ է (տեսանյութ)Կայացավ «DigiCode 2021» հանրապետական մրցույթըՄինչ մեզ փորձում են համոզել, որ խաղաղություն է, Ալիևը Հայաստանի հետ սահմանային հատվածում ռազմական օդանավակայան է բացում. փորձագետ Վերլուծաբանները կանխատեսում են համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամՆիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ Միքայել Խաչատրյանն ազատվել է պաշտոնից, նրա փոխարեն նշանակվել է Արմեն Եսոյանը Վանեցյանը բարձր տրամադրությամբ է վերադարձել. Տեսանյութ Արարատ Միրզոյանը կլքի կառավարական ամառանոցը Լեհաստանում եզակի գանձ են հայտնաբերել Դու այնքան հանգստություն բերեցիր մեր բոլորի կյանք. Քարդաշյանը որդուն նմանեցնում է հայիԹուրքական զորախմբերը կմասնակցեն ՆԱՏՕ-ի զորավարժությանը Նախընտրական մթնոլորտը լարված է լինելու․ հարկավոր է «ճգնաժամային կառավարություն» Դոլարի փոխարժեքն աճել է. եվրոն թակնացել է ավելի քան 9 դրամով Գողություն կատարած անձը բռնվել է դեպքի վայրում. ոստիկանություն Հայ-ռուսական «աննախադեպ» հարաբերությունների մասին. Արմեն Աշոտյան Քաբուլում դպրոցի մոտ պայթյունից զոհերի թիվը հասել Է 85-ի Ստեփանակերտ քաղաքի տարածքում կիրականացվի հայտնաբերված կասետային հրթիռի վնասազերծում Նիկոլ Փաշինյանը Սերգեյ Լավրովի այցի վերաբերյալ որոշման մեջ լրացում է կատարել Մեյսոն Գրինվուդը գերազանցել է Ռունիի ռեկորդը ԱՍՀՆ-ն՝ չաշխատող անձին տրվող մայրության նպաստի տրամադրման մասին Պուտինն ու Ալիևը հեռախոսազրույց են ունեցել Անցած շաբաթ զինծառայողների աճյուններ չեն հայտնաբերվել. Արցախի ԱԻՊԾ Հայտնի են 2021-ի առաջին եռամսյակում ՌԴ-ից միջազգային դրամական փոխանցումների գծով առաջատար երկրները Նիկոլ Փաշինյանի ավտոշարասյան ավտոմեքենայի վթարից տուժածի վիճակը կայուն ծանր է. Կոտրվածք ունի Գազամատակարարումը ժամանակավորապես կդադարեցվի Պարտքից պետք չէ վախենալ, եթե պետք լինի, 1-2 միլիարդ էլ կվերցնենք. Նիկոլ Փաշինյանը՝ պետական պարտքի մասին Սոս Ջանիբեկյանը քիթը խոթում է այնտեղ, որտեղ պետք չի. Կարապետյան Քաղաքապետի եղբայրը վիրավորել է Նիկոլ Փաշինյանին, կռիվ է սկսվել, կրակել են գազային ատրճանակովԱմերիկյան ռազմական նավը մտել է Օդեսսային նավահանգիստ Հայաստանին Ազգային-Քրիստոնյա իշխանություն է պետք ցնցումներից խուսափելու համար Ռուսական լրատվամիջոցները՝ Նիկոլ Փաշինյանի ավտոշարասյան ավտոմեքենայի վթարի մասին Ինչպես կանցկացվեն Վերջին զանգի միջոցառումները․ ԿԳՄՍ փոխնախարար Ժաննա Անդրեասյանը մանրամասնում է Թող շատ չհուզվեն, ամեն ինչ հաշվարկված է․ Մելքումյանը՝ մինչև 3 մլն դրամի վարկից ազատելու առաջարկի քննադատներին ՌԴ պաշտպանության նախարարությունը հաղորդագրություն է տարածել Պետք է կայացվի կարևոր որոշում Հայտնի է, թե ինչու է Լավրովը մեկնում Ադրբեջան. Մանրամասներ՝ օրակարգից Ուղիղ 29 տարի առաջ՝ այս օրը, երբ Շուշին արդեն ազատագրված էր, հակառակորդը հարձակման անցավ Ասկերանի շրջանի Սառնաղբյուր գյուղի ուղղությամբ. Հասրաթյան Նիկոլ Փաշինյանին ուղեկցող մեքենայի մասնակցությամբ խոշոր վթար է տեղի ունեցել ԿենտրոնումԱՄՆ-ում արտակարգ դրություն են հայտարարել կիբերհարձակումից հետո Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսի 83 դեպք Արցախումը Մայիսի 9-ի առիթով կայացած շքերթի հրամանատարը Ռուստամ Մուրադովն էր Ալիևը գնացել է Նախիջևան