Երևան, 27.Հոկտեմբեր.2021,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Էներգետիկ ճգնաժամի նախաշեմին ենք. ոլորտում ինքնահոս վիճակ է». «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Վերջին երեք տարվա ընթացքում և այժմ իրականացվող էներգետիկ քաղաքականություն ասվածը մեկ նախադասությամբ բնութագրելու համար բավական է նշել միայն էներգետիկայի նախարարության փակման փաստի մասին: Իսկ էներգետիկան և հանքարդյունաբերությունը, որոնք կառավարվում էին նշված նախարարության կողմից, այսօր մեր համախառն ներքին արդյունքի ամենախոշոր և կարևորագույն երկու ուղղություններն են:

«Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց ԳԱԱ արևելագիտության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, էներգետիկ աշխարհաքաղաքականության և միջազգային անվտանգության հարցերով մասնագետ Արմեն Մանվել յանը, որը մատնանշում է ոլորտում առկա բազում խնդիրների մասին: Նրա խոսքով, այս իշխանությունները էներգետիկ ոչ մի գործընթացի չեն մասնակցել: «Բոլոր գործընթացները, պայմանագրերը ձախողվել են: Օրինակ՝ հայ-իրանական երրորդ բարձրավոլտի կառուցումը, որը վաղուց սկսվել էր ու նախատեսված էր ավարտել 2019-ի վերջում, այդպես էլ չավարտվեց: Արդեն 2021 թվականն է, ու հազիվ դրա 30 տոկոսն է կառուցվել: Ընդհանուր առմամբ, էներգետիկայի ոլորտում չկա մի ուղղություն, որը կարող ենք հաջողված համարել: Այս ամենի հետևանքով Հրազդանի ՋԷԿ-ի 5-րդ էներգաբլոկը կանգնեց՝ չի աշխատում, մոտ 3-4 ամսով կանգնեցված է միջուկային ռեակտորի աշխատանքը, որը պետք է այս ընթացքում վերանորոգվի: Հուսանք՝ գոնե այդ գործընթացն ավարտին կհասցնեն»,-ասաց Ա. Մանվել յանը:

Նրա խոսքով, կարևոր մի քանի հարց կար, որ պետք է լուծվեր վերջին երեք տարվա ընթացքում: «Խոսքն առաջին հերթին Հայաստանից էլեկտրաէներգիայի արտահանման հզորությունների ստեղծման մասին է: Այսինքն, բարձրավոլտ երկու համակարգ պիտի ստեղծվեր, մեկը՝ դեպի Իրան, մյուսը՝ դեպի Վրաստան, Ռուսաստան: Նույնիսկ Երևանում կնքված Իրան-Հայաստան-Վրաստան-Ռուսաստան քառակողմ պայմանագիր կար: Հյուսիս-հարավ բարձրավոլտ համակարգի ցանցի ստեղծումը դեպի Ռուսաստան էլեկտրաէներգիա արտահանելու հնարավորություն կտար, ինչը շատ կարևոր էր Հայաստան ներդրումներ բերելու համար»,-ասաց նա՝ շեշտելով, որ սառեցված այլ ծրագրեր ևս կան, ինչպիսին նոր Երևան ՋԷԿ-ի կառուցումն է:

«Էլեկտրաէներգիայի արտահանումը կարևոր է, որովհետև Հայաստանի շուկան շատ փոքր է: Բայց եթե ունես արտահանման հզորություններ դեպի հյուսիս՝ Ռուսաստան, և դեպի հարավ՝ Իրան, ապա այդ դեպքում հնարավոր է ներդրումներ բերել էներգետիկայի ոլորտ: Այդ դեպքում հնարավոր է նաև ջերմակայաններ ու հիդրոկայաններ կառուցել: Եթե այդ հզորությունները չկան, ոչ ոք ոչ մի ներդրում չի անի: Որ ուղղությամբ նայում ենք, ցավոք, պետք է արձանագրենք, որ ամբողջությամբ ձախողել են»,-ասաց մեր զրուցակիցը:

Հիշեցնելով Արցախից ժամանակին ստացվող էլեկտրաէներգիայի մասին, որը փորձագետի խոսքով նաև էժան էր, Ա. Մանվել յանը նշեց. «Սա էլ, փաստորեն, տապալվեց, որովհետև հիդրոկայանների մեծ մասը մնաց թշնամուն, և, հետևաբար, պակասորդներ ունենք: Վստահությամբ կարող եմ ասել, որ մենք որոշակի էներգետիկ ճգնաժամի նախաշեմին ենք: Անջատումները, որոնք պարբերական բնույթ ունեն, ձմռանը կարող են ավելի մեծ թափ հավաքել, եթե, իհարկե, մինչև այդ գոնե Մեծամորի ատոմակայանը չսկսի աշխատել: Մեծ հաշվով, այսօրվա իշխանությունները շատ արագ տեմպերով գցում են այդ ճգնաժամի հիմքերը, և մենք կարող ենք դրան բախվել: Հզորությունները դադարում են աշխատել, երբ ներդրումներ չկան, մինչդեռ համակարգն անընդհատ ներդրումների և բարելավման կարիք ունի: Արդյունքում համակարգն սկսում է մաշվել, և որոշ ժամանակ հետո այդ ամենն իր հետևանքը թողնում է: Մենք, ի վերջո, կանգնելու ենք ճգնաժամի առաջ: Խնդիրը կարող է առաջանալ հատկապես ձմռանը, որովհետև ձմռանն էլեկտրաէներգիայի սպառումը մի քանի անգամ ավելանում է»:

Ինչ վերաբերում է Հայաստան-Ռուսաստան էներգետիկ հարաբերություններին, ապա, Ա. Մանվել յանի խոսքով, այստեղ որոշիչ է գազի գինը: «2019 թ. հունվարի 1-ից գազի գինը բարձրացել է, և այդ առումով ոչ մի դրական տեղաշարժ չկա: Գազի գնի շուրջ բանակցությունները ևս ձախողված են, այս իշխանությունները չեն կարողանում բանակցել: Մինչդեռ Մոլդովային, որը ո՛չ ԵՏՄ անդամ է, ո՛չ էլ ՀԱՊԿ անդամ, գազն ավելի էժան գնով է վաճառվում: Խնդիրն էներգետիկ քաղաքականությունը գրագետ կառուցելն է, և մեզ մոտ այդ ուղղությամբ ոչինչ չեն կարողանում անել: Էներգետիկ ոլորտում ամենախոշոր ներդրողը միշտ Ռուսաստանն է եղել: Հիմա այդ ներդրումները կանգնած են, Ռուսաստանից Հայաստանի էներգետիկ ոլորտ ներդրումներ չեն գալիս: Ընդհանուր առմամբ, ամենահիմնական խնդիրն արտահանման հզորությունների ստեղծումն է: Եթե այս երեք տարվա ընթացքում այս ուղղությամբ քայլեր լինեին, Հայաստանը լրիվ այլ իրավիճակում կլիներ: Չեմ բացառում՝ կարող է և մշակումներ կան, բայց այս ուղղությամբ ինչ-որ բան փոխելու ռեալ քայլեր ու ցանկություն ես չեմ տեսնում: Մեծ հաշվով, այս ոլորտում ինքնահոս վիճակ է: Ինչը ժառանգություն են ստացել, չեն կարողացել պահել, ինչն էլ քիչ թե շատ պահվում է, պարզապես ինքն իրենով աշխատում է: Նոր քայլեր, գաղափար, նոր մտածելակերպ ու տեխնոլոգիաներ չկան»,-եզրափակեց Ա.Մանվել յանը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ոստիկանները երիտասարդների մոտ թմրանյութ են հայտնաբերել. նրանց մոտ եղել է նաեւ մարիխուանա մանրացնող 3 աղաց Մակրոնը հանդես է եկել ԵՄ-ի և Աֆրիկայի միջև նոր համաձայնագրի ստորագրման օգտին Թուրքական անօդաչուների մատակարարումն Ուկրաինային չի նպաստում Դոնբասում իրավիճակի կարգավորմանը. Պեսկով Սարո Թովմասյանի որդու անունն ու երգչի ոգևորությունը տղա ունենալու առթիվ Խոշոր հրդեհ՝ Երևանում«Հուսով ենք, որ Իրանը խելամտորեն կգործի, այդ դեպքում խնդիրներ չի ունենա Ադրբեջանի հետ». Էրդողան Արագածոտնի մարզպետը հրաժարական է տվել «Դուք բոլորով, ես՝ մենակ. Ո՞նց, հլը դուրս արի». ԱԺ-ում իրավիճակը լարվեց Հայտնաբերվել է «օրենքով գող» Արմեն Կանևսկոյի քրոջ որդիների նկատմամբ ինքնաձիգով սպանության փորձ կատարողը. նա եղել է զինվածՇարունակվում են «Հայաստան» դաշինքի մարզային այցերը. Հռիփսիմե ՍտամբուլյանՈղբերգական դեպք Վայոց Ձորի մարզում. կա 4 վիրավորԱդրբեջանցիները հափշտակել են Ճարտար գյուղի բնակչի 32 կովն ու 13 հորթը. Արցախի ՔԿԿորոնավիրուսով վարակվածների թիվն՝ այսօր«Միանում եմ ձեզ, Արցախն ուրացողը դավաճան է». Ռուբինյանի խոսքերից հետո ընդդիմադիրները ծափահարեցին Արմեն Սարգսյանը զրուցել է Սաուդյան Արաբիայի թագաժառանգի հետ Ադրբեջանի և Թուրքիայի պաշտպանության նախարարները հանդիպում են անցկացրել Կովսականում Խորհրդարանն իր աշխատանքը սկսեց հոկտեմբերի 27-ի զոհերի հիշատակը հարգելով Բռնցքամարտ. Հովհաննիսյանը ԱԱ-ում մեկնարկել է հաղթանակով, Մանասյանը պարտվել է ԱՄՆ դեսպանատունը՝ «Գրին քարտի» խաղարկության մասին 8 ժամ գազ չի լինիՀոկտեմբերի 27-ի ոճրագործության 22-րդ տարելիցն է Ոչ թե խոստումներ, այլ ծրագրերի հստակ փաթեթ. ԲՀԿ թեկնածուն շարունակում է քարոզարշավը Ստեփանավանում Ամանորին ոչ աշխատանքային կլինեն դեկտեմբերի 31-ը, հունվարի 1-ը և 6-ը. նախագիծն ընդունվեց 1-ին ընթերցմամբ NYMEX. Թանկարժեք մետաղների գները նվազել են Նոր Երզնկա համայնքում շչակ է գործարկվելու Օդի ջերմաստիճանը հոկտեմբերի 27-ի գիշերը կնվազի ևս 3-5 աստիճանով Նավթի համաշխարհային գները՝ հոկտեմբերի 26-ի դրությամբ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ. Երեկ այս տանն է տեղի ունեցել ողբերգությունը՝ հատակին գտել են իրար գրկած 2 քույրերին. մի քանի օրից մեծ քրոջ հարսանիքն էր Լույս չի լինելուՏնտեսական ակտիվություն – աճ՝ -4.4%. Հռիփսիմե Ստամբուլյան«Իրավունք». Իշխանությունները մտահոգված են Իջեւանի վիճակից. Միակ հույսը այն է, որ ՀՅԴ-ի թեկնածուն էլ հայտնի մեկը չէ Խոշոր ավտովթար Սյունիքում․ կան տուժածներ ԱԱԾ-ն հաղորագրություն է տարածել «Ժողովուրդ»․ Դավիթ Տոնոյանի քրեական գործով բոլորը կմնան կալանքի տակ Ուկրաինայի ԶՈւ ԳՇ-ն հաստատել է թուրքական «Բայրաքթար» ԱԹՍ-ի կիրառումը Դոնբասում (տեսանյութ)Մեր սպաները բանակի ողնաշարն են, նրանց խնդիրները՝ մասնագիտական պատրաստությունից մինչև սոցիալական հարցեր, առարկայական պետք է լինեն պետության ուշադրության կենտրոնում. Տիգրան ԱբրահամյանՍյունիքում «Opel»-ը բախվել է «КамАЗ»-ի հետնամասին. կան վիրավորներԻլոն Մասկը դարձել է պատմության մեջ ամենահարուստ մարդը. ForbesՄեկ ամսվա զինծառայող Գևորգն ընկավ պատերազմում՝ կյանքը զոհաբերելով հայրենիքին. ի հիշատակ հերոսի մահվան տարելիցի` Երևանում հուշաքար և հուշաղբյուր բացվեց«Կգա մի օր, երբ մենք կկարողանանք Զանգեզուրից մեկնել Ստամբուլ». ԷրդողանՉավուշօղլուն Էրդողանին սպառնացել է հրաժարական տալԱՄՆ-ն մտադիր է վերացնել մուտքի արտոնագրերի տրամադրման ուշացումները ամբողջ աշխարհումԱրմեն Սարգսյանը պատմական այց է կատարել Սաուդյան Արաբիա (տեսանյութ)Արցախն ուրացողը դավաճան է. Հռիփսիմե ՍտամբուլյանԳերմանիայի նախագահը պաշտոնապես ընդունեց Մերկելի հրաժարականըՈւկրաինական բանակն առաջին անգամ օգտագործել է թուրքական «Bayraktar TV2» ԱԹՍ-նԵրևանը կենսունակ ծիրանի ծառն է. հիմնանորոգված դպրոցի յուրատեսակ բացումԷրդողանը խոսել է Հայաստանի հետ հարաբերությունները կարգավորելու մասին և պայման առաջ քաշելԻտալիան արգելել է ՀՀ քաղաքացիների մուտքը«Ես ավելի հպարտ եմ Արամով, բայց ինձ նման ապացույց պետք չէր»․ պատերազմում զոհված Արամի պատմությունը