Երևան, 07.Դեկտեմբեր.2022,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


«Իրանը կարող է փչացնել ոչ միայն Ադրբեջանի ու Հայաստանի խաղերը». «Փաստ»

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

iarex.ru-ն «Իրանը կարող է փչացնել ոչ միայն Ադրբեջանի ու Հայաստանի, այլ նաև ուրիշների խաղերը» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ այն բանից հետո, երբ Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի շրջանակներում Իրանի արտգործնախարար Հոսեյն Ամիր Աբդոլլահիանը հանդիպեց իր ադրբեջանցի գործընկեր Ջեյհուն Բայրամովի հետ, պարզ դարձավ, որ Թեհրանը մտադիր է ակտիվորեն ինտեգրվել Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև ընթացող բանակցային գործընթացին։ Միևնույն ժամանակ, ինչպես նշվել է Իրանի ԱԳՆ կայքում, Աբդոլլահիանը, «մատնանշելով Հարավային Կովկասում փոփոխությունների և տեղաշարժերի մասին հաղորդումներն ու ապացույցները, ընդգծել է Թեհրանի հստակ դիրքորոշումը տարածաշրջանում աշխարհաքաղաքական և սահմանների որևէ փոփոխության անընդունելիության վերաբերյալ»։

Ցավոք, այդ «հաղորդումներն ու ապացույցները» մնում են անհայտ։ Հանրային մակարդակով կողմերը կոնկրետ չեն նշում ենթադրյալ որևէ փոփոխություն տարածաշրջանի երկրների սահմաններում, ինչը դժվարացնում է իրավիճակի մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը։ Բայց, ըստ ամենայնի, ամբողջ աղմուկը բարձրացել է, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքի» շուրջ, որը կարող է Արևմտյան Ադրբեջանը Հայաստանի տարածքով կապել Նախիջևանի անկլավի հետ։ Փաստն այն է, որ Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի հրադադարի մասին 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ համաձայնագրի տեքստում խոսքը տարածաշրջանում հաղորդակցությունների ապաշրջափակման մասին է, բայց ոչ մի միջանցք չի նշվում։ Ներկայում շահագործվող երթուղին Գորիս-Կապան-Մեղրի ավտոճանապարհն է, որն անցնում է Ադրբեջանի տարածքով՝ Ճակատեն գյուղից հյուսիս և ունի 21 կմ հատված։

Հայաստանի կառավարությունը մայրուղու այդ հատվածը զիջել է Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմից հետո։ Բացի այդ, Երևանը պատրաստ է Բաքվի և Նախիջևանի միջև հաղորդակցության ևս մեկ երթուղի տրամադրել։ Հետևաբար, «Զանգեզուրի միջանցքը» ձեռք բերելու Բաքվի ցանկության մեջ Թեհրանը տեսնում է ոչ միայն ուղղակի ելք Հայաստանի տարածքով և, Ռուսաստանի հսկողության ներքո, դեպի Թուրքիա, այլ նաև վերահսկողության սահմանում Իրանը Երևանին կապող ճանապարհի վրա։ Նախիջևանի հետ հաղորդակցության հասնելու անհրաժեշտության մասին Ադրբեջանի թեզը հանելու համար Իրանը համաձայնել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ստորագրել պայմանագիր, որով Նախիջևանը դուրս է բերվում շրջափակումից, սակայն Իրանի տարածքով։ Դրանից հետո, եթե օբյեկտիվորեն գնահատենք աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, ապա «Զանգեզուրի միջանցքը» սկսում է ընկալվել միայն որպես Հյուսիս-Հարավ կամ Արևելք-Արևմուտք գծով ռազմավարական տրանսպորտային և այլ հաղորդակցությունների ստեղծման լայն համատեքստում հնարավոր տարբերակներից մեկը։

Ուստի, Իրանի՝ այդ «միջանցքի» շուրջ ծավալած բուռն քաղաքական քննարկումները մի փոքր այլ բնույթի հարցեր են առաջացնում։ Իրանը, ինչպես գրել է Tehran Times-ը, կասկածում է, որ Ադրբեջանը և Թուրքիան որոշակի հանգամանքներում կարող են Հայաստանին դուրս մղել Զանգեզուրից (Սյունիքից) և կտրել Իրանը Հայաստանից։ Թեհրանի համար դա կնշանակի Եվրոպայի հետ կապող ռազմավարական նշանակություն ունեցող ցամաքային հաղորդակցության կորուստ։ Դրանով է պայմանավորված Իրանի կոշտ դիրքորոշումը հին սահմանների պահպանման հարցում։

Այդ առնչությամբ նա գրեթե բացահայտ ակնարկում է, որ կարող է ընդունել «զանգեզուրյան նախագիծը», սակայն իր մասնակցությամբ նոր հատուկ համաձայնագրի ստորագրման պայմանով։ Նման պլանի իրականացման դեպքում նա իր վերահսկողության տակ գտնվող հյուսիսից հսկողության տակ է վերցնում Ադրբեջանը և Նախիջևանի անկլավը կապող «միջանցքները»։ Թեհրանը նաև կարծում է, որ երբ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին ստորագրվեց եռակողմ համաձայնագիրը, ինքը, ինչպես և Թուրքիան, մի կողմ մղվեցին Ռուսաստանի և Ադրբեջանի կողմից։ Այժմ Իրանը կարծում է, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խնդիրներն այլևս միայն այդ երկրների խնդիրները չեն։ Նա տեսնում է Թուրքիայի աճող դերը տարածաշրջանում, չնայած ինքն է դարեր շարունակ առանցքային դեր խաղացել այնտեղ:

Բացի այդ, փաստն այն է, որ Իրանում ժամանակակից Ադրբեջանի և Հայաստանի տարածքները գնալով սկսում են ընկալվել որպես իրենց բնական մշակութային և պատմական տարածքի մաս՝ «Գյուլիստանի» կամ «Թուրքմենչայի սինդրոմի» իներցիայի մակարդակով։ Այդ մոտեցումը ինչ-որ չափով նման է Ադրբեջանին և Հայաստանին որպես հետխորհրդային հանրապետություններ ընդունելու Ռուսաստանի պատկերացմանը, և որոնց «ավելի լավ է չթողնել, որ ընկնեն Իրանի կամ Թուրքիայի գիրկը»։ Անմիջականորեն անդրադառնալով հարցին՝ պետք է նշել, որ Ադրբեջանի համար շատ դժվար կլինի պոկվել Իրանի քաղաքական գրկից։

Իրանում, ի տարբերություն անցյալի, աշխարհաքաղաքականության պատմական մասը թարմացվում է, նորից գիտակցվում են սեփական տեղն ու դերը թե՛ Անդրկովկասում, թե՛ Մերձավոր Արևելքում։ Այս պարագայում Հայաստանը մինչ այժմ կարողացել է Իրանի վրա հիմնված թիկունքային քաղաքական մարտեր վարել, սակայն ամեն ինչ կարող է վտանգվել արևմտամետ հայերի ջանքերի շնորհիվ։ Բաքուն նույնպես սառել է՝ աշխարհաքաղաքական ռիսկերով պայմանավորված՝ մոտեցող դրամատիկ պատմական հանգուցալուծման ակնկալիքով, որոնք լուրջ են ինչպես տարածաշրջանային, այնպես էլ արտաքին շատ խաղացողների համար: Եվ դրանք շուտով իրական շոշափելի ուրվագծեր կստանան։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Օդի ջերմաստիճանը աստիճանաբար կբարձրանա 2-3 աստիճանով Բայդենի սխալները հանգեցրին Ուկրաինայում հակամարտության լուրջ սրացմանԱշոցքի տարածաշրջանում տեղում է ձյուն․ Սյունիքի մարզում մառախուղ էՀՀ ՄԻՊ-ն ԱՄՆ Պետդեպում քննարկել է թրաֆիքինգի դեմ պայքարի վերջին տարիների ձեռքբերումները «Ձմեռ պապիկ, ես ուզում եմ, որ ոչ մի մանուկ ինձ նման իր Հայրիկին չփնտրի աստղերի մեջ, և ոչ ոք Հոր կարոտ չմնա, ոնց որ ես մնացի». Նարե, 10 տարեկան Ռուսական խաղաղապահ զորակազմի պատասխանատվության գոտում միջադեպեր չեն գրանցվել․ ՌԴ ՊՆ Երևանի կենտրոնում հայտնաբերվել է տղամարդու դի (լուսանկար)ՀԱՊԿ-ի վերաբերմունքից Հայաստանի մտահոգությունն օբյեկտիվ է․ ԿլինցևիչՎանաձորի բժշկական կենտրոն է ընդունվել 1.5 տարեկան երեխա՝ դեմքի շրջանում ստացած այրվածքներով Քաղաքացիներին բերման ենթարկելու առնչությամբ ՄԻՊ խմբերը մեկնել են Ոստիկանության բաժիններ ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար Դավիթ Տոնոյանի պաշտպանական խումբը հայտարարություն է արել Ողբերգական դեպք՝ Կոտայքի մարզի գյուղերից մեկում. տանը հայտնաբերվել է 6-ամյա տղայի դի Կինը դիմել է դատախազություն և հայտնել` «Աստղիկ» ԲԿ-ի բժշկի պատճառով իր ամուսինը մահացել է Մանե Թանդիլյանը ամենաշատ հիշատակվող կին լիդերն է Հայաստանում ԱԺ-ն արտահերթ նիստ կհրավիրի Ավտովթար՝ Երևանում. Nissan Tiida-ն բախվել է էլեկտրական վահանակին ու ծառին Հուլուսի Աքարը կոչ է արել «փակել տարածաշրջանում առկա հակասությունների էջը» և բացել «Զանգեզուրի միջանցքը» Բադասյանը հանդիպել է ԱՄՆ Միջազգային անվտանգության հարցերով փոխպետքարտուղար Էլիոթ Քանգի հետ Ձերբակալվել է Երևանի նախկին քաղաքապետի տեղակալ Վահե Նիկոյանը «Նոր անուններ» միջազգային փառատոնն իր շուրջն է համախմբել հինգ տասնյակ շնորհալի պատանի երաժիշտ-կատարողների Այս ամբիոնից ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի մասին այդպիսի բաներ մի՛ ասեք, հնարավոր է՝ դիտարկեն որպես ՀՀ ԱԺ- ելույթ Թանկարժեք կտավը գնալով չի էժանանում. Լուսինե Բադալյանը հակադարձեց Արսենյանին Եղբայրը ԱԹՍ-ով տեսել է՝ եղբոր մարմինը քթի տակ է՝ ադրբեջանցիների մոտ, չի կարողանում վերադարձնել Դոլարն ու եվրոն էժանացել են Խոշոր ավտովթար Սյունիքի մարզում․ բախվել են Mercedes Sprinter-ն ու իրանական համարանիշներով Scania-ն Հյուսիսային Կովկասի հինգ դպրոցներում հայտնվել են արևային էլեկտրակայաններ Իրանում նավթի նոր պաշարներ են հայտնաբերվել Շարունակելու եմ ընդդիմադիր գործունեությունս ու պայքարը` գործող ապիկար իշխանությունների դեմ. Ռոբերտ Հայրապետյան«Ինտերը» հաղթել է 6:1 հաշվով, Հենրիխ Մխիթարյանը գոլ է խփել Գյումրիում բազմաբնակարան նոր շենքեր են կառուցվելՌուս խաղաղապահների հետ պետք է անենք առավելագույնը, որ Լաչինի միջանցքի դեպքը չկրկնվի. պատգամավոր Թուրքիան հետեւում է Շվեդիայի եւ Ֆինլանդիայի՝ ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու հարցին․ Աքար 36 ժամ ջուր չի լինի Կայացել է Դովեղ գյուղի այգու բացման արարողությունը Է հետո՞, հո մարդիկ կրակը չեն ընկե՞լ, տանը նկար ունեն. Արսենյանը բարկացավ Թունյանի վրա Հայկական կողմը ստացել է Ադրբեջանից պատասխան առաջարկները. Էդուարդ Աղաջանյան Աքարն ու Հասանովը միասին հետևել են Իրանի սահմանի մոտ Թուրքիայի և Ադրբեջանի համատեղ զորավարժություններին Քարվաճառում ադրբեջանցի զինծառայող է ինքնասպան եղել Ռուսական զորքերը Դոնբասի ևս մի քանի բնակավայր են ազատագրել. Շոյգու ՀՀ-Ադրբեջան սահմանը կապ չունի ԼՂ հիմնախնդրի հետ․ մեր դիրքորոշումը համապատասխանո՞ւմ է Լավրովի ասածին «Անմահ գնդի» ակտիվիստները ծաղիկներ են խոնարհել Անհայտ զինվորի գերեզմանին ԱՄՆ-ն կօգնի Ուկրաինային վերադարձնել կորցրած տարածքները. Բլինկեն Արևային ակնոց. ինչո՞վ էին տարբերվում Թութանհամոնի, Ներոնի «ակնոցները» ժամանակակիցներից. «Փաստ»ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (6 ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ). Արգելվել է ստրկությունը, պայթել է ռազմամթերք տեղափոխող նավ, ինքնաթիռն ընկել է բնակելի շենքի վրա. «Փաստ»Նայելով, թե որքան է հուզվում Ազարյանը, համոզվում ես՝ արվածը ճիշտ էրԻրա­վի­ճա­կը Անդր­կով­կա­սում թեք­վում է դե­պի զին­ված նոր սրաց­ման, որը Ռու­սաս­տա­նը հեր­թա­կան ան­գամ փոր­ձում է կան­խել. «Փաստ»Վախ կա մարդկանց մեջ, նույնը չէ, ինչ սեպտեմբերի 13-ից առաջ էր. հարցազրույց «Ապրելու երկիր» խմբակցության ղեկավարի հետԱԱԾ-ն հայտարարություն է տարածելՍա ոչ թե հույսերի, այլ քաղաքականության իրագործման տեղ է․ քաղաքացին չպետք է լսի՝ «անձնագիր չկա՛»․ Ռուբինյան Պայքարի բացակայությունը՝ ճանապարհ դեպի պարտություն. «Փաստ»