Երևան, 19.Հուլիս.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Միջազգային առևտրային միջանցքների համար կոշտ աշխարհաքաղաքական պայքարի ազդարար՝ արտատարածաշրջանային լուրջ խաղացողների ներգրավմամբ. «Փաստ»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

svpressa.ru-ն «ԱՄՆ-ը մոտենում է Կենտրոնական Ասիային. ինչո՞ւ է արտերկրից «միջանցքային» գնացել Բաքու» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով օգնական Ջեյմս Օ’Բրայենը հերթական անգամ այցելել է Բաքու և բանակցություններ վարել հանրապետության ղեկավարության հետ։ Նախկինում նա նմանատիպ այցով եղել էր նաև Հայաստանում ու հանդիպել Նիկոլ Փաշինյանի և Արարատ Միրզոյանի հետ։ Ամերիկացիների մաքոքային դիվանագիտության պաշտոնական պատճառը ադրբեջանա-հայկական հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված Միացյալ Նահանգների միակողմանիորեն հայտարարված միջնորդական առաքելությունն է։

Իսկ իրականում Օ’Բրայենը ներկայացրել է Վաշինգտոնի նոր նախաձեռնությունը, այն է՝ վերակազմավորել աշխարհաքաղաքական տարածքը ոչ միայն Անդրկովկասում, այլ նաև Կենտրոնական Ասիայում: Բաքվում մամուլի ասուլիսում նա կրկնել է այն, ինչ նախկինում քննարկվել էր ԱՄՆ Կոնգրեսում լսումների ժամանակ: «Մենք շատ պարզ ենք նախագահ Ալիևի հետ, եկել է խաղաղություն հաստատելու ժամանակը։ Եվ դա ոչ միայն Ադրբեջանի, այլ նաև ողջ տարածաշրջանի ու Կենտրոնական Ասիայի խնդիրն է։ Այդ բոլոր երկրները ներկայում արտահանում են միայն Չինաստանի կամ Ռուսաստանի տարածքով, և որպեսզի նրանք այլ ելք ունենան, պետք է աշխատեն Ադրբեջանով։ Մի երթուղին անցնում է Վրաստանով դեպի Սև ծով, բայց մյուսը՝ պոտենցիալ առումով շատ ավելի մեծ երթևեկությամբ երթուղին, կանցնի Ադրբեջանի, Հայաստանի և Թուրքիայի տարածքներով»,- հայտարարել է Օ’Բրայենը:

Այստեղ խոսքը, ավելի կոնկրետ ասած, «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին է։ Այն Հայաստանի տարածքով անցնում է դեպի Նախիջևան և Թուրքիա, այսինքն՝ տեղավորվում է Անդրկասպյան միջազգային տրանսպորտային երթուղու մեջ, որը հայտնի է նաև «Միջին միջանցք» անունով, և որն անցնում է Չինաստանով, Ղազախստանով, Կասպից ծովով, Ադրբեջանով, Վրաստանով ու նրա սահմաններից դուրս, և ունի վերջնակետ եվրոպական երկրներում։ Բայց այստեղ անմիջապես առաջանում է աշխարհաքաղաքական սուր ինտրիգ։ Փաստն այն է, որ Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմում հաղթանակից հետո Իլհամ Ալիևը ակտիվորեն լոբբինգ է իրականացնում, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքի» համար և նույնիսկ սկսել է տրանսպորտային հաղորդակցությունները հասցնել Հայաստանի հետ սահմանին։

Բայց Երևանը չի ընդունում Բաքվի առաջարկը, առաջ դրան դեմ էր նաև Վաշինգտոնը։ Նախկինում ԱՄՆ-ը նաև չի աջակցել Բաքու-ԹբիլիսիԿարս երկաթուղու կամ Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղի կառուցմանը։ Եվ հանկարծ նման շրջադարձ: Ինչպես գրում են փորձագետները, «ԱՄՆ-ը սկսել է շտապեցնել Հայաստանին և Ադրբեջանին այդ հարցը լուծելու համար»՝ դա կապելով կողմերի միջև արագացված խաղաղության հասնելու հնարավորության հետ։ Միևնույն ժամանակ, Բաքուն ուշադրություն է հրավիրել նաև այն փաստի վրա, որ հունիսի 12-ին Եվրահանձնաժողովը և Ղազախստանը համատեղ Աստանայում բացել են Անդրկասպյան տրանսպորտային միջանցքի համակարգող պլատֆորմը, որը նպատակ ունի Ռուսաստանը շրջանցող «Միջին միջանցքը» «արդյունավետ, մրցակցային և կայուն առևտրային երթուղի» դարձնել:

Արևմտյան փորձագետները Ղազախստանն են նշում որպես Ասիայի և Եվրոպայի միջև կապող օղակ՝ կապելով այն Ադրբեջանի տարանցիկ գործառույթի հետ։ Հենց Ղազախստան-Ադրբեջան կապն է հանդիսանում «Միջին միջանցքի» մերձկասպյան հատվածի իրագործելիության բանալին (տարեկան ավելի քան 1 միլիոն կոնտեյներ է Ադրբեջանի տարածքով տեղափոխվում Վրաստան): Հիմա ԱՄՆ-ն է փորձում խաղի մեջ մտնել։

Նրանք փորձում են ապահովել այն, որ Կենտրոնական Ասիայից ապրանքների արտահանումը ոչ թե Ռուսաստանով ու Չինաստանով լինի, այլ այլընտրանքային ուղիներով։ Եվ դա այն դեպքում, երբ Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի երկրներն իրենց ապրանքներն արտահանում են հիմնականում Չինաստան և Ռուսաստան, այլ ոչ թե այլ երկրներ։ Իսկ «Միջին միջանցքն» ինքնին մեծապես նախատեսված է Չինաստանի և Եվրոպայի միջև առևտրային հարաբերությունների համար։ Այս ամենը ի՞նչ կապ ունի ԱՄՆ-ի հետ։ Առաջին հերթին՝ նրանք մտադիր են խախտել ուժերի հավասարակշռությունը Ռուսաստանի և Չինաստանի միջև Կենտրոնական Ասիայում։ Երկրորդ հերթին՝ արգելափակել չինական նախագիծը և «Միջին միջանցքով» արտահանել միայն բնական պաշարներ Կենտրոնական Ասիայից։

Կենտրոնական Ասիայի հետ Վաշինգտոնի առևտրի ծավալը ներկայում փոքր է, բայց եթե այս նախագիծն աշխատի, ապա ԱՄՆ-ի և այդ տարածաշրջանի միջև առևտրաշրջանառությունը կավելանա, ինչպես նաև կաճի Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի միջև երթուղային ինտեգրման կարևորությունը: Հետևաբար, Օ’Բրայենի առաքելությունն Անդրկովկասում կարող է դառնալ միջազգային առևտրային միջանցքների համար կոշտ աշխարհաքաղաքական պայքարի ազդարար՝ արտատարածաշրջանային լուրջ խաղացողների ներգրավմամբ։ Բացի այդ, Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների պատճառով Չինաստանի համար արդեն գնալով դժվարանում է Ռուսաստանով ապրանքներ տեղափոխել դեպի Եվրոպա, և նա ստիպված է դիվերսիֆիկացնել ռիսկերը։

Բայց կարելի է կանխատեսել, որ դա անելը Անդրկովկասով ևս հեռու է անվտանգ լինելուց: Ուստի, Չինաստանի համար խնդրահարույց է մնում Կասպից ծովով ուղիղ ճանապարհը դեպի Վրաստան կամ Թուրքիա, ապա և Եվրոպա։ Այսինքն, մրցակցությունը նույնիսկ Ռուսաստանին շրջանցող առևտրային միջանցքների միջև անխուսափելիորեն կմեծանա։ Իհարկե, «Միջին միջանցքի» ներուժի գիտակցումը կարող է փոխակերպել առևտուրն ամբողջ Եվրասիայում, բայց նաև խթանել մեծ ցնցումներ՝ հղի ռազմական սրացման բռնկումներով։ Հետևաբար, ամենայն հավանականությամբ, «Միջին միջանցքն» առայժմ կմնա ընդամենը տարածաշրջանային թղթային պլան, չնայած այն փոխկապակցված է չինական «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» ենթակառուցվածքային նախագծի տրանսպորտային ցանցի հետ։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Վերանայվում են Երևանում վարձակալությամբ տրված ու տարիներ շարունակ անխնամ մնացած այգիների պայմանագրերըՍյունիքում թեժ վիճաբանություն է եղել. 28-ամյա Գոհարը դшնակահարել է Մանվելին ու Գուրգենին, քերծել Իշխանի ձեռքը Օկուպացված Քարվաճառում ականի վրա ադրբեջանցի է պայթել ՌԴ ՊՆ-ն հայտարարություն է տարածել Արամ Ա Վեհափառ Հայրապետը Կիպրոսի Հայոց թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ է նշանակել Սյունիքում 7 հոգանոց ընտանիքի թունավորման պատճառը դեռ չի պարզվել Windows-ի խափանման պատճառով «Զվարթնոց»-ում ևս խնդիրներ կան․ չվերթների մասով հարցերը կարգավորվում են Արտակարգ դեպք՝ Արարատում. 6 հոգի, այդ թվում՝ երեխաներ, ծխահարված տեղափոխվել են հիվանդանոց Կլինեն համագործակցության նոր տարրեր, որոնք կնպաստեն Հայաստանի անվտանգությանը. ԵՄ դեսպան Վթարված ինքնաթիռի զոհերը 20 և 26 տարեկան ենԴուրս են բերվում վթարված ինքնաթիռի զոհերի մարմինները Նիկոլ Փաշինյանն ինքն իրեն, ու ողջ Հայաստանին ու հայ ժողովրդին, հանել է միջազգային աճուրդի, և ամեն ինչ անում է թանկով ծախվելու համար. Հովասափյան«Կերպարս վերջում հերոս է դառնում». Գարիկ Սեփխանյանը՝ «Դեպի ճամբար» գեղարվեստական ֆիլմի մասին Պարզվել է Սևանի հանգստյան գոտում կրակոցներ արձակողի ինքնությունը Ավիավթարից զnhված զինվորականները Երևանի բնակիչներ էին․ ի՞նչ է հայտնի Բաբկեն Սեդրակյանն ընդունել է Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, արտակարգ և լիազոր դեսպան Վասիլիս ՄարագոսինԱրժանի հոր արժանի զավակ. Կայացել է Բյուզանդ Ավետիսյանի որդու շքեղ հարսանեկան արարողությունը Ադրբեջանի քարոզչությունը հեռուն գնացող նպատակներ է հետապնդում. Տաթևիկ Հայրապետյան Խուլիգանություն և ոստիկանների նկատմամբ բռնության գործադրում՝ Կոտայքում. ՔԿ-ն մանրամասներ է հայտնում Կոշտ զգուշացում Մոսկվայից Կարմիր սարում հանք չպիտի՛ բացվի․ քաղաքացիները վճռական են տրամադրվածՈ՞վ է ստում Լոնդոնից Ձախողել պետության կառավարումը. ձեռնարկ Փաշինյանից Պրեմիերա՝ «Կյանքս ամառա». Մարտին Մկրտչյանն ու HAK-ը համատեղ տեսահոլովակ են ներկայացրել Այս օրերին մեր «ՀայաՔվե» նախաձեռնության ուսումնա-գործնական հավաքն է անցնում Վայոց ձորի մարզում. Ավետիք ՉալաբյանՀայտնի են ինքնաթիռի վթարի հետևանքով զոհվածների անունները Պեսկովն ասել է, որ Թրամփի նախագահության ժամանակ երկխոսություն է եղել ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի միջև ԱՄՆ-ն ձախողել է չինական արևային վահանակների դեմ պայքարը Ի՞նչ է կատարվում ԵղվարդումՀայկ Մաղաքյանը որոնվում է որպես անհետ կորած «3+3» ձևաչափով հանդիպում կլինի․ հայտնի է վայրը Փոխվում և արդիականացվում է Երևանի 47 փողոցի լուսավորությունՈւղևորի նկատմամբ ոչ պատճաշ վարք դրսևորած վարորդը կազատվի աշխատանքից Գոհար Գասպարյանի 100-ամյակին նվիրված համերգ՝ համաշխարհային օպերային աստղերի մասնակցությամբ Ներդրվում է ընտանիքների անապահովության գնահատման նոր համակարգ Հայտնի է՝ ովքեր են եղել Եղվարդում կnրծանված ինքնաթիռում Պատերազմ նախաձեռնելը Ադրբեջանի լեգիտիմ իրավունքն էր․ Ադրբեջանի ԱԳՆ խոսնակ Տեսանյութ՝ ինքնաթիռի կործանման վայրից Իրանը կարող է ապահովել Հայաստանի էներգետիկ պահանջարկի ուղիղ կեսըՀայաստանի կnրծանման սցենարում Նիկոլը սխալներ չի գործել, այլ ամեն ինչ արել և անում է դիտավորությամբ, կանխամտածված և ծրագրավորված․ Արմեն Աշոտյան Լոնդոնում Փաշինյանի փախուստի պատճառն Ալիևին տրված խոստումն է. Սուրենյանց (տեսանյութ) «Որդիս նորմալ կվերաբերվի, եթե ես նորից որոշեմ ամուսնանալ». Լիլիթ Կարապետյան Թանկարժեք մետաղների գները նվազել են Հս. Կորեայի և ՌԴ-ի բանակները պետք է ավելի սերտ միավորվեն՝ խաղաղությունը պաշտպանելու համար. Կիմ Չեն Ըն Կոտայքի մարզում վթարվածը ուսումնամարզական ինքնաթիռ է․ ՀՀ ՊՆ Զանգվածային անկարգություններ են եղել, որոնք ուղեկցվել են հրկիզումներովԿոտայքի մարզում ինքնաթիռ է կործանվել. կա երկու զոհ Բլենհայմյան պալատում տեղի է ունեցել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հանդիպումը Գերմանիայի կանցլեր Օլաֆ Շոլցի հետ Թրամփը նշել է, որ մահափորձի ժամանակ իրեն ապահով էր զգում Երեւանում այրվել է կայանված «Mercedes-Benz»-ը. կան տուժածներ, որոնց վիճակը կայուն ծանր է