«Չի կարելի թույլ տալ, որ ամեն ինչ կախված լինի մեկ մարդուց»

Քարոզարշավի մեկնարկն արդեն հինգ օր է, ինչ տրված է, բայց, այդուհանդերձ, կողմերի մարտավարությունը որոշակիորեն հանգիստ է։ 

Արտաքին դաշտում չկա ընդգծված ակտիվություն, չկան հստակ ծրագրեր ու նպատակաուղղված քարոզչություն։ Խոսելով քարոզարշավի նման տեմպի հնարավոր պատճառների մասին՝ «Պոլիտէկոնոմիա» հետազոտական ինստիտուտի քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանն այս փուլի համար մի քանի հանգամանք է առանձնացնում։ «Նախորդ իշխանություններին մենք բազմիցս քննադատել ենք, այսպես կոչված, գիշերային որոշումներ կայացնելու համար։

 Այսինքն, երբ գործընթացը կարող էր գնալ մեկ ուղղությամբ, բայց առավոտյան կարող էինք արթնանալ ու իմանալ, որ, օրինակ՝ Մաքսային միության անդամ ենք դառնալու։ Հանրությունը, ինչպես նաև քաղաքական վերնախավն անհաղորդ էին այն որոշումներին, որոնք կայացվում էին իշխանության բուրգի գագաթին։ 

Նույնն իրականում այս դեպքում է։ Այս իշխանությունը սկզբից փորձեց Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ իրականացնել Ազգային ժողովում համապատասխան օրենսդրական փոփոխությունների հիման վրա։ 

Որոշ պատգամավորներ ստորագրեցին այս ամենի տակ, բայց ընթացքում իշխանության ներսում, մասնավորապես ստորին օղակներում հասկացան, որ հետագայում ցանկացած նոր իշխանություն այս գործողությունների մեջ քրեական տարրեր է տեսնելու»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը՝ ընդգծելով նաև հետագայում պատասխանատվության ենթարկվելու հնարավորության խնդրի մասին։ 

«Ընդհանուր առմամբ, այսպես ասած, կոլեկտիվ հանցագործության մեջ իր խմբակցության պատգամավորներին ներառելու վարչապետի փորձը չստացվեց, հետևաբար, պատասխանատվությունը գցեցին ժողովրդի վրա՝ հայտարարելով հանրաքվե իրականացնելու մասին։ 

Բայց, այդուհանդերձ, առաջին հերթին հենց իշխանությունը պատրաստ չէր հանրաքվեին՝ հաշվի առնելով վերոնշյալ գիշերային որոշման տրամաբանությունը։ Սա է պատճառը, որ նոր-նոր սկսում են թափ հավաքել, մրցույթ են հայտարարել, գրասենյակներ են բացում և այլն։ Մեծ հաշվով, այս որոշումն անակնկալ էր բոլորի համար։ 

Սա է նաև պատճառը, որ վարչապետի մի քանի հրապարակումներից զատ ոչինչ չկա։ Մինչև հիմա ակտիվ քարոզչություն չի իրականացվում»,-ընդգծեց Բ. Մաթևոսյանը։ 

Քաղաքագետը չի բացառում նաև զգուշավորության հանգամանքը։ «Վարչապետի՝ Գերմանիա կատարած վերջին այցը և Մյունխենյան գագաթաժողովին մասնակցելը պայմանավորված չէր միայն Ալիևի հետ հանդիպման հանգամանքով։ 

Նպատակներից մեկը միջազգային տարբեր կազմակերպությունների, ինչպես նաև տարբեր երկրների ղեկավարների հետ հանդիպելն էր, ներհայաստանյան խնդիրների վերաբերյալ մի շարք հարցեր քննարկելը։ Միևնույն ժամանակ տեսանք, որ անգամ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելն իր ելույթում անդրադարձ կատարեց Հայաստանում տեղի ունեցող խնդիրներին, բարձրաձայնվեց նաև Վենետիկի հանձնաժողովի մասին։ 

Իհարկե, իշխանությունները «մանր ժուլիկության» գնացին՝ հայկական տարբերակում հանդիպման վերաբերյալ հայտարարության մեջ չներկայացնելով կանցլերի խոսքերը, բայց 3 միլիոնանոց Հայաստանում գերմաներեն իմացողներ կային։ 

Մեծ հաշվով, քանի որ դրսից էլ չստացվեց լեգիտիմություն ապահովել, հիմա ակնհայտորեն սպասում են Վենետիկի հանձնաժողովի արձագանքին։ Կարծում եմ՝ նաև այս հանգամանքով է պայմանավորված որոշակի զգուշավորությունը գոնե հայտարարությունների մակարդակով։ 

Օրինակ՝ շտաբները դեռ կարող էին չձևավորվել, բայց պատգամավորները, գոնե իրենց սոցիալական ցանցերի ռեսուրսն օգտագործելով, այս փուլում ակտիվ քարոզչական պայքարի մեջ կմտնեին, ինչին, այնուամենայնիվ, ականատես չենք լինում»,-ասաց քաղաքագետը՝ հավելելով, որ միգուցե սպասում են արտաքին դաշտի գնահատականներին։ 

Մեր զրուցակցի դիտարկմամբ, այս պարագայում, իհարկե, շատ հանգամանքներ կախված են նաև հակադիր բևեռի գործողություններից։

 «Բայց, ամեն դեպքում, մի յուրահատկություն արձանագրենք։ Նախկինում տեղի ունեցած հանրաքվեների ժամանակ կողմ դիրքորոշում ունեցող հատվածում իշխանությունն էր, իսկ մյուս բևեռում (մի կողմ թողնենք ընդունելի կամ ոչ ընդունելի լինելու հանգամանքը) կայացած քաղաքական ուժեր էին։

 Բայց այս պարագայում քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներն են, փաստաբանները։ Եվ տրամաբանական է, որ ռեսուրսային բազան իրենց մոտ այդքան էլ մեծ չէ։ 

Այս պարագայում ստիպված են ոտքի վրա ինչ-որ գործողություններ իրականացնել. երբ այս ամենն անակնկալ է իշխանության ներկայացուցիչների համար, ապա քաղաքացիական հասարակության դեպքում ավելի մեծ ժամանակ է անհրաժեշտ, որպեսզի կայացնեն այն ինստիտուտները, որոնցով հնարավոր կլինի սաստել իշխանության ախորժակը։

Հետևաբար՝ սա երկար ժամանակ պահանջող գործընթաց է ենթադրում»,-ընդգծեց քաղաքագետը՝ միևնույն ժամանակ շեշտելով, որ իր տպավորությամբ սա առողջ գործընթաց է։ 

Բ. Մաթևոսյանի խոսքով, իշխանությունը փորձելու է ամեն դեպքում վարչական ռեսուրսների կիրառմամբ ապահովել ըստ օրենքի իրեն անհրաժեշտ 650 հազար քվեն՝ «այո»-ի օգտին. «Սա նաև պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ամեն դեպքում, այն էյֆորիան, որը կար 20-21 ամիս առաջ, նվազել է։ 

Պետք է ինչ-որ այլ ռեսուրսներով մարդկանց բերել հանրաքվեի։ Եվ այս պարագայում, երբ չունես հստակ արդյունքներ, մնում է հին ու բարի մեթոդներով, վարչական ռեսուրսների կիրառմամբ քվեարկության բերելու տարբերակը»։

 Հանրաքվեն, ըստ նրա, պետք է դիտարկել մեկ տրամաբանության շրջանակում. «Կոնկրետ մեկ մարդ, որն այսօր Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնն է զբաղեցնում, ցանկանում է ամբողջատիրական իշխանություն ձևավորել, ըստ որի՝ իշխանության բոլոր թևերն անձամբ իրեն կպատկանեն։ 

Հենց այս տրամաբանության շուրջ պետք է դիտարկենք թե՛ հանրաքվեն, թե՛ հանրային դաշտում Նիկոլ Փաշինյանի գրեթե ցանկացած գործողություն։ Եթե պատմությունը ուսումնասիրենք, տեսնենք թե՛ մեր հարևան Վրաստանի օրինակը, թե՛ 20-րդ դարի բռնատիրական համակարգերի պատմությունը, կեզրակացնենք, որ շարքային քաղաքացու շահերի սպասարկման տեսանկյունից սա բացասական երևույթ է։ 

Չի կարելի թույլ տալ, որ ամեն ինչ կախված լինի մեկ մարդուց։ Սա ոչ մի տեղ չտանող ճանապարհ է»։ Ամփոփելով՝ քաղաքագետը հավելեց. «Հիմա շատ ակներև է, որ ունենք պատահական մարդկանց իշխանություն։ 

Կան մարդիկ, որոնք 22-23 ամիս առաջ չէին պատկերացնում, որ կարող են իշխանության գալ, բայց ժողովրդի ցասումն ու ներիշխանական համակարգի լարումն այնքան ուժեղ էին, որ իշխանությունը փոխվեց։ 

Բայց, գալով իշխանության, այդ պատահական մարդիկ մինչև օրս փողոցից, ֆեյսբուքյան էջերից աշխատասենյակներ չեն տեղափոխվել։ Սա հանգեցնում է մի վիճակի, երբ Հայաստանի տնտեսական, սոցիալական զարգացման, ինչպես նաև քաղաքական համակարգի առողջացման տեսանկյունից փոփոխություններ տեղի չեն ունենում։ 

Ու քանի որ նման փոփոխություններ չեն լինում, իշխանությունը փորձում է արհեստական օրակարգ ստեղծել «կա՛մ մենք ենք լինելու, կա՛մ նախկինները» ասվածի շուրջ և լարվածություն է առաջացնում հասարակության մեջ։ 

Սա իր հերթին բերում է այլընտրանքի ձևավորման անհրաժեշտության, և այդ գործընթացն ակտիվանում է»։ Բ. Մաթևոսյանը հավելեց, որ այս առումով տրամաբանական է նոր քաղաքական ուժերի ձևավորման, տարբեր գործիչների կողմից քաղաքական հայտեր ներկայացնելու իրողությունը։

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ