Ереван, 20.Ноябрь.2026,
00
:
00
ВАЖНО

5 տարօրինակ բան, որ մեր ուղեղն անում է մեզ հետ

ФОТО

Մարդկային ուղեղն իսկապես ունիկալ է. այն կարող է հսկայական չափերի ինֆորմացիա կլանել ու պահպանել, ամենատարբեր ֆունկցիաները կատարել և ոչ միայն դարձնում է մեզ այնպիսին, ինչպիսին կանք, այլև օգնում է առաջ գնալ: Սակայն, ցավոք, այն կատարյալ չէ, ու հաճախ մեր ուղեղում կարող են տարօրինակ բաներ տեղի ունենալ: Մարդկությանը հաջողվել է որոշ չափով պարզել այդ տարօրինակ ու զարմանալի երևույթների պատճառները:

Գիտակցված երազատեսություն

Գիտակցված երազատեսության ժամանակ մարդիկ գիտակցում են, որ երազ են տեսնում ու կարողանում են այս կամ այն չափով կառավարել այն. օրինակ՝ կարող են որոշումներ ընդունել՝ փոխելով դեպքերի ընթացքը: Բեվերլի Դուրսոն, ով նման երազներ էր տեսնում, աշխատել է հոգեֆիզիոլոգների հետ ու ասել նրանց, որ իր երազներում փորձել է ամեն բան, նույնիսկ հայտնվել է արևի վրա: Հետաքրքիրն այն է, որ գիտակցված երազներ տեսնելու ժամանակ գիտնականները կարող են հետևել քնած մարդուն: Չնայած ուղեղի մի մասը չի թողնում շարժել մարմինը քնած ժամանակ, աչքերը, միևնույն է, շարժվում են: Այսպես՝ բրիտանացի հոգեֆիզիոլոգների հետ աշխատող մարդիկ քնած ժամանակ իրենց աչքերը շարժում էին հատուկ հետագծով, որ հասկացնեն բժիշկներին, որ իրենք գիտակցված երազ են տեսնում: Դա թույլ էր տալիս հետազոտողներին ուսումնասիրել նրանց ուղեղը երազի պահին, ինչի արդյունքում էլ նրանք պարզեցին, որ այսպիսի երազ տեսնելու ժամանակ մեր ուղեղն ավելի ակտիվ է: Մի տարօրինակ բան ևս. մենք նույնիսկ կարող ենք սովորել՝ ինչպես նման երազներ տեսնել:

Դռների էֆեկտ

Երբևէ եղե՞լ է այնպես, որ գնաք մեկ այլ սենյակ ու լրիվ մոռանաք, թե ինչու եք եկել այդտեղ: Եթե այո, ուրեմն՝ մի՛ անհանգստացեք. դուք մենակ չեք, դուք պարզապես դռների էֆեկտ կոչվող երևույթի զոհ եք:

Բանն այն է, որ երբ դուք մեկ դռնից դուրս եք գալիս ու անցնում նորով, փոխվում է ձեր ֆիզիկական միջավայրը, ու դրա հետ փոխվում է նաև ձեր մտային վիճակը, և հնարավոր է, որ ինչ-որ ինֆորմացիա դուրս գա ձեր ուղեղից: Համոզված եղե՛ք, որ դա կարևոր ինֆորմացիա չէ, քանի որ ուղեղն ինքն է որոշում՝ ինչն արժի պահել ու ինչը՝ դեն նետել:

Իմաստային հագեցում

Եկե՛ք այսպիսի մի բան փորձենք. անընդհատ կրկնեք կամ գրեք «շուն» բառը: Շարունակեք որոշ ժամանակ, այնքան ժամանակ, մինչ դա արդեն սկսում է զվարճալի հնչել, ու դուք նույնիսկ սկսում եք մտածել՝ այդպիսի բառ ընդհանրապես գոյություն ունի՞, ի՞նչ է այն նշանակում, ինչպե՞ս գրել, ի՞նչ է շունը, ի՞նչ է կատարվում: Այն կոչվում է իմաստային կուտակում և տեղի է ունենում, երբ մենք շարունակ ասում կամ լսում ենք նույն բանը: Հոգեբանները միշտ իմացել են այս երևույթի մասին, ու հիմա այն բավականին հաճախ է հանդիպում: Բանն այն է, որ, լսելով կամ ասելով նույնը, մեր ուղեղն սկսում է ձանձրանալ ու չի տալիս այդ բառի հետ կապված ոչ մի ինֆորմացիա: Կամ, օրինակ, երբ մենք ամբողջ օրն անցկացնում ենք սուրճի խանությում, օրվա վերջում մենք սուրճի հոտն այլևս չենք զգում, որովհետև մեր ուղեղը հոգնել է դրանից: Այո, մենք շատ քմահաճ ուղեղ ունենք:

Դեժավյու (Déjà vu)

Ձեզ ծանոթ կլինի դեժավյու երևույթը (Déjà vu - արդեն տեսած), երբ թվում է, թե նախկինում արդեն նման մի բան եղել է ձեզ հետ: Այս երևույթը բացատրվում են տարբեր վարկածներով: Վերջին հետազոտություններից մեկի համաձայն՝ երբ մեզ թվում է, թե նույնը եղել է անցյալում, մեր ուղեղը կապ է հաստատում մեր հիշողությունների հետ, որ տեսնի՝ ինչպես կարելի է լուծել ինֆորմացիաների միջև այս բախումը: Ասվում է նաև, որ եթե դուք երբևէ չեք զգացել դեժավյու, կարող եք հպարտանալ. դա նշանակում է, որ ձեր ուղեղը միջինից լավ է աշխատում, և թյուրիմացությունները շտկելու կարիք չի լինում:

«Լեզվի ծայրին»

Երբեմն լինում է, որ մենք ոչ մի կերպ չենք կարողանում ինչ-որ բառ հիշել, չնայած համոզված ենք, որ գիտենք այն: Բանն այն է, որ մեր ուղեղը դասակարգում է ինֆորմացիան ու յուրաքանչյուրը պահում մի տեղ: Այն բառերը, որոնք մենք այդքան էլ հաճախ չենք օգտագործում, մեր ուղեղը ավելի հեռվում է պահում, ու դրա համար էլ մենք չենք կարողանում այն հիշել միանգամից:

 

Ucom и Impact Hub Yerevan подвели итоги третьего этапа программы по развитию зелёного предпринимательстваIDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак Карапетян Европейский курс Армении между обещаниями и обязательствами При поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарии IDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностей Скидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летия Предварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак Карапетян Центр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресу Демократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничестве Оформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводов Ucom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектронике IDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологий IDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валюты Цифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке Ucom Ucom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природе