Երևան, 18.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

«Երբ մեր անձնական տվյալները կամովին փոխանցում ենք օտար մեկին, թույլ ենք տալիս նրան, որ խաբի մեզ». «Փաստ»

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Համացանցը խաբեբաների համար հրաշալի վայր է «զոհեր» գտնելու համար: Վերջին շրջանում խաբեությունների իրական շքերթ է, հայտնի ընկերությունների, կազմակերպությունների, խանութների անվան տակ «խաղարկություններ» են իրականացվում, «շահավետ» առաջարկներ արվում: Ու մինչ տեղեկատվական անվտանգության մասնագետները պարբերաբար իրազեկումներ են տեղադրում, զգուշացնում, որ քաղաքացիները չխաբվեն մեծ գումարներ աշխատելու կամ շահումներ ունենալու խոստումներին, շատերն ընկնում են խաբեբաների թակարդը: Այս ամենի հիմքում իրազեկվածության պակասն է, ինֆորմացիան ճշտելու անկարողությունը, թերահավատությունը, նորագույն տեխնոլոգիաներին հնարավորինս լավ ծանոթ չլինելը, բայց, իհարկե, ամենակարևորը՝ հեշտ գումար աշխատելու ցանկությունը:

«Սպառողների ասոցիացիա» ՀԿ փոխնախագահ, իրավաբան Սյուզաննա Չիլինգարյանը նշում է՝ եթե իքս ընկերությունից խաղարկությանը մասնակցելու մասին նամակ եք ստանում, ինֆորմացիան ստուգեք՝ տվյալ ընկերության պաշտոնական կայքէջ մտնելով կամ էլ այցելելով ընկերության գրասենյակ կամ մասնաճյուղ: «Կարող են նաև զանգահարել և տեղեկանալ մանրամասներին: Շատ հնարավոր տարբերակ է, որ ընկերությունն անգամ տեղյակ չլինի, որ իր անունից նման խաղարկություն է իրականացվում: Սա նաև օգնություն կլինի նրան՝ տեղեկացնելու, որ իր անունը շահարկվում է, դրանից հետո կարող են պաշտոնական մեկնաբանություն ներկայացնել, բնականաբար, դիմել նաև իրավապահ մարմիններին: Քաղաքացու մոտ առաջին կասկածը պետք է հարուցի այն, երբ իրենից խաղարկությանը մասնակցելու կամ իբր շահումը ստանալու համար պահանջեն անձնական տվյալներ: Սա առաջին ահազանգն է, որը պետք է մարդուն սթափեցնի»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասում է Չիլինգարյանը: Նշում է՝ համացանցում չկա վերահսկողություն և կանոնակարգում:

«Օրինակ՝ այսօր ֆեյսբուքում տարբեր խաղերի ու թեստերի անվան տակ կորզում են մարդու անձնական տվյալները՝ հեռախոսահամարները, անունազգանունը, ծննդյան տարեթիվը, էլեկտրոնային հասցեները: Իսկ այս տվյալներով շատ հեշտ է գտնել մարդուն տարբեր սոցիալական ցանցերում, իսկ դրանք խաբեությունների համար ամենանպաստավոր տիրույթներն են»,-հավելում է մեր զրուցակիցն՝ ընդգծելով, որ մարդուն խաբելու ամենահեշտ տարբերակը նրան շահագրգռելն է, իհարկե, ֆինանսական տեսանկյունից:

«Այս պարագայում իրազեկման խնդիր ունենք: Օրինակ՝ տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը պարբերաբար իրազեկում է, տեղեկացնում է խաբեությունների տեսակների մասին: Պետք է ավելի լայնածավալ աշխատանք տանեն նաև պետական համապատասխան գերատեսչությունները: Պետք է իրազեկեն մարդկանց, որ տարբերակեն կեղծն ու իրականը, բայց դա անելու համար մարդն անընդհատ զգոն պետք է լինի: Երբեմն սոցիալական ցանցերի միջոցով մեր ընկերներից նամակներ ենք ստանում, որով գումար են խնդրում կամ առաջարկում ինչոր խաղարկությունների մասնակցել, այստեղ պետք է մեր զգոնությունը գործի, չենք բացում հղումը, կապվում ենք այդ մարդու հետ, փորձում ճշտել նամակի իսկությունը, նաև իրեն ենք իրազեկում, որ իր անունից ինչ-որ նամակներ և հղումներ են տարածվում: Իհարկե, տեխնոլոգիաները զարգանում են, խաբեության տարբերակները և ռազմավարությունն է զարգանում, հետևապես այս պարագայում յուրաքանչյուր մարդ պետք է սթափ գործի, վերահսկի իր անձնական ինֆորմացիան, համակարգիչը:

Եթե այս քայլերն անես, խաբեության զոհ չես դառնա, հակառակ դեպքում՝ համացանցում լրացնում ենք մեր անձնական տվյալները, լրիվ անծանոթ մեկին փոխանցում մեր բանկային տվյալները, հետո էլ դժգոհում, թե խաբեության զոհ դարձանք: Օրինակ՝ մի շրջան արտերկրից հարուստ բարեկամները շատերին ժառանգություն էին թողնում, և զարմանալին այն էր, որ մարդիկ հավատում էին դրան, փոխանցում անձնական ինֆորմացիա, բայց տեսնես՝ իրենք իրենց հարց տալի՞ս էին՝ ո՞վ է իմ այդ բարեկամը, որտե՞ղ էր մինչ օրս և այլն: Մինչդեռ, երբ մեր անձնական տվյալները կամովին փոխանցում ենք օտար մեկին, նշանակում է՝ թույլ ենք տալիս նրան, որ խաբի մեզ»,եզրափակում է Սյուզաննա Չիլինգարյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Պուտինը մեծ օգուտներ է ակնկալում Թրամփի և Սի Ծինփինի հետ առաջիկա եռակողմ հանդիպումից Հայտնի են 2027 թվականի ձմեռային զորակոչի և զորացրման ժամկետները ԱՄՆ-ը քննադատում է Ուկրաինայի հեռահար հարվածները Ռուսաստանին, Եվրոպան և ՆԱՏՕ-ն՝ աջակցում «Tara Gas» գազատար նավի վրա հարձակում է եղել, անձնակազմից մեկն անհետ կորել է (տեսանյութ) Ռումինիայում 5,7 մագնիտուդ nւժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել. կան տnւժածներ Գառնիում 19-ամյա երտասարդը կոկաինով 30 փաթեթ է տեղադրել (տեսանյութ) Որքան կէժանանա ոսկին 2027 թվականինԵս շատ կցանկանայի, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագիր ստորագրվի. Յոհան Վադեֆուլ Արմավիրի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրաշչակներ Ֆասթ Բանկն առաջարկում է արագ, առանց միջնորդավճարի ԱՄՆ դոլարով փոխանցումներ Նոր փաստեր վկաներիցԵրկրորդ շարքում կայանելու, տրանսպորտային միջոցի տարհանման, մինչև 12 տարեկան երեխայի տեղափոխման կանոնները խախտելու համար կբարձրացվի տուգանքի չափը Չինաստանը և ՌԴ-ն կնպաստեն բազմաբևեռ աշխարհի ձևավորմանը. Սի Ծինփին Խաղաղության մասին իշխանությունների պնդումները հակապետական են. Աննա ԿոստանյանԶՊՄԿ-ն հայտարարում է պղնձի և մոլիբդենի խտանյութերի տեղափոխման ծառայությունների մրցույթ Արտերկրում ՀՀ դեսպանատներում անձնագրերի տրամադրումը ժամանակավորապես դադարեցվել է՝ հասանելի կդառնա 2-4 ամսվա ընթացքում Բոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. Հովհաննիսյան Մեծ զեղչերի սեզոնին ընդառաջ արժե մի փոքր սպասել. անակնկալ` օնլայն շոփինգի սիրահար C360 Mastercard քարտապաններին «Total Chess World Championship Tour Pilot 2026»-ում խաղային առաջին օրն ավարտվել է Հայկ Մարտիրոսյանի հաղթանակով 18 արդարների գործով հաջորդ դատական նիստը տեղի կունենա նոյեմբերի 19-ինԱՄՆ-ը դիտարկում է Թրամփի և Կիմ Չեն Ընի հանդիպման հնարավորությունը. Ռուբիո Ինչո՞ւ է 2027 թվականը կարևոր լինելու. պատմական պահեր, որոնք տեղի կունենան հենց այս տարիՁայնագրության մեջ իսպառ բացակայում է որևէ հանցակազմ. Ավետիք Չալաբյան Ուկրաինական անօդաչուները հարվածել են Կրասնոդարի երկրամասի երկու նավթավերամշակման գործարանների Տարադրամի փոխարժեքները նոյեմբերի 18-ին Հայաստանի ճանապարհների իրավիճակը․ Քարի լիճ տանող ճանապարհը փակ է Ձմեռը կարող է անակնկալներ մատուցել․ որքան սառնամանիք է սպասվում ՀայաստանումԵրևանից մեկնած ինքնաթիռի վայրէջքը Քիշնևում ուշացել է ԱԹՍ-ների պատճառով Դուք հասկանու՞մ եք, որ անարդարությունը, որը այսօր կրծքով պաշտպանում եք, մի օր կարող է ձեզ հարվածել․ Մարիաննա ՂահրամանյանԻրանը hարվածել է Քուվեյթում ամերիկյան ավիաբազային Էլեկտրաէներգիայի ընդհատումներ կլինեն Երևանում և մարզերում Պուտինը և Սի Ծինփինը սկսել են ռուս-չինական բանակցությունները Ուիթքոֆն ու Քուշները Բեռլինում կքննարկեն Կիևի անվտանգության երաշխիքներըԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀամախմբվում ենք ըստ օրակարգի, ճիշտ չի, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն, երբեմն դժվար է լինում. ԳրիգորյանՎճռական գործողություններ լինելու են. Լևոն ԱզիզյանՉկա’ մի դեպք, երբ սահմանադրություն չփոխելու համար մի երկիր հարձակվում է մյուս երկրի վրա․ ԳրիգորյանԱյս իշխանության հեռացումից հետո Սահմանադրության փոփոխության հարց պետք է դրվի. Աննա Գրիգորյան44-օրյա պատերազմը ես հաճախ եմ բնորոշել որպես «տարօրինակ». Արմեն ԱշոտյանՆիկոլ Փաշինյանը զբաղված է Հայաստանի ազգային պետության կազմաքանդմամբ․ Լևոն ԱզիզյանԱյս իրավիճակում չի քննարկվում այլ պատասխան քան ոչը․ Արամ Վարդևանյան Հայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ ԳալստյանինՆոյեմբերի 18-ին, 19-ին և 20-ին ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուՄինչև 2026 թ.-ի դեկտեմբերի 31-ը. 3 ժամկետ, որոնք բաց թողնելու դեպքում կարող եք գումար կամ իրավունք կորցնելԻնչպե՞ս է իշխանությունը համարձակվում հրաժարվել Հայաստանի ծննդյան վկայականից՝ երկիրը թողնելով Ադրբեջանի տարածքային հավակնությունների առաջ անպաշտպան