Yerevan, 17.July.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Փոքր բիզնեսի մեծ խնդիրները

ANALYSIS
Կիսվել
Նորանշանակ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը, մինչ ԱԺ կողմից կառավարության ծրագրի հաստատումը, բազմիցս հանդես եկավ փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության աջակցության մասին հայտարարություններով՝ մասնավորապես շեշտելով, որ փոքր ու միջին բիզնեսը հայաստանյան պայմաններում ոչ միայն տնտեսական, այլև սոցիալական արմատական խնդիրներ է լուծում։ Թե ինչքանով հետևողական կլինի վարչապետն իր կողմից հռչակած սկզբունքներին, այլ հարց է, սակայն միանշանակ է, որ փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ձևավորումն ու զարգացումը ցանկացած պետության կայուն տնտեսական աճի առաջնային գրավականներից է, բացի այս, փոքր և միջին բիզնեսն այն հիմնական միջոցն է, որը հասարակության մեջ ձևավորում է միջին խավ: Վերջինս երաշխավորում է պետության ներսում սոցիալական համերաշխությունն ու քաղաքական կայունությունը:
 
Նկատի ունենալով փոքր և միջին ձեռնարկատիրության կարևորությունը երկրի տնտեսական կյանքում՝ կառավարության կողմից վերջին տարիներին շրջանառության մեջ են դրվում տարբեր նախաձեռնություններ, որոնք նպատակ են հետապնդում օժանդակել ու զարգացնել փոքր ու միջին ձեռնարկատիրությունը Հայաստանում:
 
2001 թվականից ի վեր Հայաստանի Հանրապետությունում մշակվում և իրականացվում են փոքր և միջին ձեռնարկատիրության պետական աջակցության տարեկան ծրագրեր, որոնք նպատակաուղղված են ապահովելու «Փոքր և միջին ձեռնարկատիրության պետական աջակցության մասին» Հայաստանի հանրապետությունում օրենքով ամրագրված փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ոլորտի զարգացումը:
 
Հայաստանում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման քաղաքականության, ինչպես նաև փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ոլորտի զարգացման ու պետական աջակցության տարեկան ծրագրերի մշակման իրավասությունը վերապահված է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությանը, իսկ դրանք իրականացնող հիմնական կառույցը «Հայաստանի փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման ազգային կենտրոն» հիմնադրամն է (Հայաստանի ՓՄՁ ԶԱԿ), որը հիմնադրվել է ՀՀ կառավարության 2002թ. մարտի 19-ի որոշմամբ` փոքր և միջին ձեռնարկատիրության պետական աջակցության 2002թ. ծրագրի շրջանակներում որպես ծրագրային միջոցառում:
 
Ինչ խոսք, տնտեսության այս ոլորտի զարգացմանն ուղղված կառավարության նախաձեռնությունները կարևոր քայլեր են փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության աջակցության տեսանկյունից, սակայն փոքր ու միջին բիզնեսի մի շարք ոլորտներում վիճակը հեռու է բավարար լինելուց: Մասնավորապես փոքր ու միջին առևտրային գործունեություն ծավալող խանութներն ու կրպակները բավական ծանր կացության մեջ հայտնվեցին վերջին տարիներին հատկապես մայրաքաղաք Երևանում շարունակվող «սուպերմարկետային բումի» հետևանքով։
 
Քաղաքի կենտրոնական հատվածներում և վարչական շրջաններում սնկի նման աճող սուպերմարկետներն ու հիպերմարկետները չափազանց հզոր մրցակիցներ էին փոքր ու միջին տնտեսվարող սուբյեկտների համար, ինչի հետևանքով խոշոր առևտրային կենտրոնների շրջակայքում գտնվող բազմաթիվ փոքր խանութներ ու կրպակներ պարզապես փակվեցին կամ դադարեցին շահութաբեր լինելուց։ Իհարկե, խոշոր առևտրային կենտրոնների հիմնումը ինչ-որ առումով նաև ժամանակի հրամայականն էր և քաղաքակիրթ առևտրի կազմակերպման տեսանկյունից դրական երևույթ, և այստեղ խնդիրը ոչ թե նման սուպերմարկետների հիմնումն էր, այլ այդ ոլորտի կարգավորման մեխանիզմների բացակայությունը։
 
Եթե ուսումնասիրում ենք զարգացած երկրների՝ տարբեր խոշոր քաղաքներում քաղաքային առևտրի կազմակերպման փորձը, ապա տեսնում ենք, որ խոշոր հիպերմարկետներն ու առևտրային կենտրոնները գերազանցապես տեղակայված են քաղաքի արվարձանային վայրերում։ Նման մոտեցումն առևտրի կազմակերպմանը միաժամանակ մի քանի խնդիր էր լուծում։ Նախ՝ փոքր ու միջին առևտրի կետերը անհավասար մրցակցության մեջ չէին մտնում հիպերմարկետների հետ, բացի այս հիպերմարկետների տեղակայումը արվարձանային վայրերում դրական է անդրադառնում քաղաքի փողոցների բեռնաթափման ու երթևեկության կազմակերպման վրա։
 
Այս ամենից զատ՝ ռուսական ու եվրոպական մի շարք քաղաքներում քաղաքային առևտրի կազմակերպումը կատարվում էր հստակ սահմանված նորմատիվներով, ինչը նշանակում էր, որ որոշակի տարածքային մակերերս ու բնակչություն ունեցող վարչական շրջանի համար նախատեսված էր հստակ նշված թվով կամ մակերեսով առևտրային ու սպասարկման ոլորտի ծառայություններ մատուցող սուբյեկտների քանակ։ Նման նորմատիվներ ժամանակին գոյություն ունեին նաև Խորհրդային Միությունում, ինչը կարգավորում էր առևտրային և մանր ու միջին ձեռնարկությունների հիմնումն ու տեղաբաշխումը՝ համապատասխան քաղաքի կամ վարչական տարածքի բնակչության թվին։ Ներկայումս քաղաքային առևտրի կազմակերպման այդօրինակ մեխանզմներ ու նորմատիվներ չկան, և գրեթե ցանկացած սուբյեկտ ցանկության դեպքում կարող է ներդրում կատարել և հիմնել առևտրային տարածք։
 
Երևանի պարագայում վարչական շրջանների ղեկավարությունն այս հարցում փոքր լիազորություններ է օժտված և զբաղվում է միայն ծխախոտային ու ալկոհոլային ապրանքների վաճառքի լիցենզիա տրամադրելով։
 
Սակայն խնդիրն այն է, որ անգամ այս երկու ապրանքատեսակների լիցենզավորման պարագայում ևս առկա են խնդրահարույց հարցեր։ Բանն այն է, որ խոշոր առևտրային կենտրոններն ու փոքր կամ գերփոքր կրպակներն ու խանութները ծխախոտի ու ալկոհոլի առևտրի լիցենզիա ստանում են միևնույն կերպ և վճարելով միևնույն գումարը։ Հասկանալի է, որ նման իրավիճակը պահանջում է հստակ օրենսդրական կարգավորում, քանի որ դարձյալ մանր ու միջին տնտեսվարողները հայտնվում են անհավասար մրցակցային դաշտում։ 
 
Աղասի Մարգարյան

Pressmedia.am վերլուծաբան

Կիսվել
Timeline
Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori Unibank to Raffle a Trip to ItalyCustomer Appreciation Day in Vanadzor: IDBankHaik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 SeasonMy Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunityIDBank warns of scam calls impersonating pension fundsA little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped UpThe Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact
All Timeline »
Most Popular
1 Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity 2 Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBank 3 Unibank to Raffle a Trip to Italy 4 My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July 5 Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classi...
Poll