Լավ գաղափարի վատ մատուցում. իշխանության խնդիրը

Պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանի նախաձեռնությամբ զինծառայողների կյանքի ապահովագրության համակարգի ներդրման նախագծի հրապարակումից հետո հայաստանյան լրահոսն ու սոցցանցերը գլխովին ներքաշվեցին նախագծի քննարկումների մեջ։

 

Կարծիքներն այս հարցում բավական տարբեր էին, հակասական, սակայն ամենաէական խնդիրներից մեկն այն էր, որ օրեր շարունակ տարվող քննարկումներում և քննադատություններում նախագծի բովանդակային ու գաղափարական կողմը հետին պլան մղվեց, ինչն արտահայտվեց է անգամ այդ նախագծի հրապարակային անվանման մեջ, որն սկսեցին կոչել «1000 դրամի նախագիծ»։ Ավելին` մոտավորապես նույն վերտառությամբ՝ «ընդդեմ 1000 դրամի» բողոքի ակցիա նախաձեռնվեց Ազգային ժողովի մոտ։ Հենց այստեղից ակնհայտ է դառնում, ուշադրության առանցքում է հայտնվել զուտ 1000 դրամը։

 

Դժվար է ասել, թե, արդյոք, իշխանությունը շրջանառության մեջ դնելով այս նախագիծը, ենթադրում էր նման զարգացում, թե` ոչ, և ինչքանով էր միտումնավոր այն, սակայն ակնհայտ է, որ այս պարագայում մենք գործ ունենք գաղափարի և վերջինիս մատուցման հակասականության հետ։

 

Խնդիրն այն է, որ բովանդակային առումով զինծառայողների կյանքի և առողջության երաշխիքային ապահովագրությունը այս կառավարության թերևս ամենակարևոր և արմատական նախաձեռնություններից մեկն է, որն ինչ–որ տեղ նաև բավական ուշացած է։ Գաղափարական տեսանկյունից նման համակարգը հրատապ խնդիր է, որի ներդրումը հասունացած էր։ Պետք է շեշտել, որ այստեղ էական էր հենց համակարգի բովանդակությունը, իսկ թե ինչ միջոցների հաշվին այն կլիներ, արդեն հարցի մյուս կողմն էր։ Սակայն ներկայում հրապարակային խոսակցությունների ու քննադատությունների մակարդակում առավել մեծ ուշադրության արժանացավ համակարգի հենց երկրորդային բաղադրիչը, այսինքն, այն միջոցների հայթայթումը, որը պետք է ապահովեր համակարգի գործունեությունը։

 

Այս իրավիճակ, ըստ էության, պայմանավորված էր մի քանի հանգամանքով, որոնցից առաջինը գաղափարի թերի մատուցումն էր։ Իշխանությունը հրապարակելով բավական հում նախագիծը, որն ուներ բազմաթիվ թերի և խոցելի կողմեր, ուղղակիորեն նպաստեց տարատեսակ հակասական խոսակցությունների ի հայտ գալուն, ընդ որում այդ խոսակցություններն ու քննադատությունները սկսվում էին կուլակաթափությունից և ավարտվում «չենք վճարելու 1000 դրամ» բողոքական ձևակերպումներով։ Վերջինիս մասով տպավորություն է ստեղծվում, թե մենք խոսում ենք քաղաքային տրանսպորտի թանկացման մասին, իրականում, սակայն, այստեղ արմատական բարեփոխման մասին է խոսք գնում, որն այդպես էլ ըստ արժանվույն ուշադրության չի արժանանում՝ զուտ գաղափարական տեսանկյունից։

 

Նման իրավիճակը ենթադրել է տալիս, որ անգամ լավ գաղափարների բարձրաձայնման հարցում իշխանությունները ունեն այն հասարակությանը մատուցելու խնդիր, որի արդյունքում էլ ցանկացած նախաձեռնություն կամ գաղափար հանրային քննարկումների մակարդակում արժեզրկվում է և զատվում իր բովանդակային բաղադրիչից։

Անշուշտ, պետք չէ բացառել, որ այս խնդրում իշխանության վարքագիծն ուներ նաև միտումնավոր բնույթ և նախագիծը ներկա հում վիճակով հրապարակվում էր տարբեր քաղաքական դիվիդենտներ հավաքագրելու համար։ Սակայն սա այլ խնդիր է և չի լուծում այն հարցը, որ իշխանության և լայն հասարակության միջև առկա է անհասկացվածության անջրպետ։

 

Այստեղ բնականաբար իր դերն է խաղում նաև իշխանության կամ վերջինիս անգամ ստորին օղակների նկատմամբ հասարակական անվստահության առկայությունը, որի պայմաններում ավելի լայն արձագանք ու ուշադրություն է ստանում գաղափարի կամ նախաձեռնության պրակտիկ և երկրորդական բաղադրիչը։ Սա արդեն իսկ ցույց է տալիս, որ առկա կառավարության և ընդհանրապես իշխանության բոլոր օղակների համար արդիական է մնում հանրային վստահության բագաժի ապահովումը, որն էլ պետք է յուրօրինակ քաղաքական կապիտալ դառնա այս կամ այն նախաձեռնության իրականացման համար։