Ազգային «խասյաթ»

Հայտնի առածն ասում է. «Մինչև չգա հետինը, չի հիշվի առաջինը»։ Սա թերևս տիպական է Հայաստանում գործող բոլոր կառավարությունների և նախագահների պարագայում։ Ի՜նչ ոգևորությամբ ենք աջուձախ «քլնգում» նոր կառավարությանը, ինչ բայղուշությամբ են շատերը սպասում նորերի ձախողմանը, ինչո՞ւ: Չէ՞ որ նույն նավի մեջ ենք:

 

Եթե հասարակության հիասթափությունն այս մասով հասկանալի է և մասամբ ընկալելի, ապա չի հասկացվում նույն իշխանության մաս կազմողների պարագայում։ Չնայած հասարակությունը, «կոնսոլիդացիա» ասված հասկացությունն ընկալում է միայն իշխանության մաս կազմելու տեսանկյունից։ Իրականում դա այդպես չէ։

 

Երբևէ, որևէ պատմական իրականության փուլում, չարախնդությունը չի եղել ավելի լավը կառուցելու միջոց կամ քաղաքական կատեգորիա։ Այն առավելագույնը կարող է լինել մաղձ արտահայտելու հերթական տեսակ, որից մեր հասարակության մեջ բազմազանության պակաս չի սպասվում։ Շատ տիպական է նաև հասարակության կամ քաղաքացիական հատվածի սպասումն առ այն, որ հերթականը ևս չի հաջողելու։ Յուրաքանչյուր չհաջողածից հետո, այդ հատվածը բավականությամբ շփում է ձեռքերը և լուրջ քաղաքական տեսաբանի դեմքով պնդում, որ ինքն արդեն գուշակել էր։ Այնինչ, նման մոտեցումների պարագայում, դժվար չէ գուշակել այդ իրականությունը։ Նույն խնդիրն է նաև իշխանության մեջ եղածների պարագայում, ովքեր տարիներ շարունակ օգտվել են, բայց այժմ, իրենց նաև ոչ բարեխիղճ աշխատանքի արդյունքում հայտնվել են լուսանցքում։ Սակայն այստեղ գործում է հասարակությունից անջատ տրամաբանություն։ Նրանց մոտ գործում է նեղացվածության սկզբունքը, որի կենցաղային համարժեքը չենք օգտագործում՝ ելնելով կոռեկտության նորմերից։ Լուսանցքում հայտնվելով և իրենց սխալները խմբագրելու փոխարեն, հները մեկ քայլ վեր են կանգնում հասարակության չարախնդության սկզբունքից։ Եթե առաջինները ոչինչ չանելով չարախնդում էին, ապա հները դրան զուգահեռ գործում են։ Գործում են նորերին խանգարելու համար։ Գործում են, որպեսզի հավաստիացնեն, որ իրենք ավելի լավն էին։ Սակայն ավելի լավն ունենալու համար, պետք էր ազատվել հենց այդ հներից։

 

Գործում են նաև վերադարձի հույսեր ունենալու պատճառով։ Ու զարմանալին այն է, որ նրանք ստանում են որոշակի խմբերի աջակցություն։ Սակայն ներեցեք, դա այդքան էլ զարմանալի չէ։ Այդ խմբերը, որոնք արտաքուստ ուզում են լավ երկիր, հայհոյում են բոլորին ու քննադատում բոլորից բարձր, պատրաստ են կաշառք տալ ու վերցնել անգամ պարզագույն հերթն առաջ գցելու համար։ Պատրաստ են վաճառվել ու վաճառել ամեն ինչ ՝ սկսած ստորագրությունից ու քվեից, վերջացրած...

 

Շարքը կարելի է շարունակել անվերջ։ Բայց հանգրվանը նույնն է. իրենցից հետո եկողները չեն հաջողելու և իրենք նորից չարախնդալու են։ Տողերիս հեղինակը չգիտի, թե սա խորհրդային վերջին փուլի պորտաբուծության արդյո՞ւնք է, թե հասարակության մեջ ձևավորված ազգային խառնվածք։ Երևի թե վերջինը։ Դրվագի հետ կապված հիշենք Շիրվանզադեին, ով Թբիլիսիի թեյարաններում թեյ խմելով ու «բուլվարներում» աչոնիկների հետ սեթևեթելով հանդերձ, չէր մոռանում չարախնդալ Անդրանիկ Զորավարի վրա, որ վերջինիս չի հաջողվում պայքարի դուրս բերել հայությանը և ազատագրել Արևմտյան Հայաստանը։ Այսօր նույն խնդիրն ունենք՝ ազատագրել սեփական միտքը, ազատվել չարախնդությունից, աշխատել ռացիոնալ դաշտում և օգնել, որ աշխատողներն աշխատեն։