Yerevan, 30.May.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Նժդեհը քրիստոնյա՞

ANALYSIS
Կիսվել

Անցել են օրեր ՀՀԿ վերջին համագումարից, սակայն մամուլում և լրատվամիջոցներում չեն դադարում դրա վերաբերյալ քննարկումները։ Քննարկումներ կան, զի այդ համագումարում բարձրացվեցին բազմաթիվ անկյունաքարային խնդիրներ, որոնց պատասխաններին հասարակությունը սպասում էր։

Իհարկե, դրանց մեծ մասը պատասխաններ չունեցան, ինչպես և ակնկալվում էր։ Սակայն մեզ, այս համագումարից առավել հետաքրքրական է գաղափարական մասը, որն ընկած է նաև իշխող կուսակցության այսպես ասված գաղափարաբանության հիմքում։ Կուսակցության փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը, ի թիվս այլ հարցերի, իր ելույթում խոսեց նաև եվրոպական քրիստոնյա-դեմոկրատական կուսակցությունների ընտանիքին մաս կազմելու, նժդեհականության և այլ հարցերի շուրջ։ Կուսակցության փոխված Կանոնադրության մեջ ևս կային մի քանի հոգևոր եզրույթներ, որոնց հարկ է անդրադառնալ։

Նախ սկսենք Նժդեհից ու նժդեհականությունից։ Որպես այդպիսին, նժդեհականություն եզրույթ գոյություն չունի։ Դա հորինվել է մեր օրերում, ինչ-ինչ հիմնավորումներ տալու համար։ Անկախ Նժդեհի քաղաքական, գաղափական և պետական կերպարից, կարծում եմ, որ Նժդեհն ինքն ամենաշատը կզարմանար, եթե տեսներ, թե այսօր ովքեր են խոսում իր գործի մասին, կամ ինչ մեկնություն են տալիս իր մտքերին՝ երբեմն հասնելով մառազմային իրականության վիճակին։

Այս ամենը մի կողմ թողնելով անգամ, պետք է փաստենք, որ Նժդեհը ոչ քրիստոնյա էր, առավել ևս, ոչ էլ դեմոկրատ։ Այստեղ չենք փորձի ընդհանրապես աղերսեն գտնել ՀՀԿ-ի ու դեմոկրատիա միջև, զի դա կարող է դիտարկվել որպես Սիզիփոսյան աշխատանք։ Նժդեհը դեմոկրատ չէր, այլ Լեռնահայաստանում ամբողջատիրական վարչակարգի կրողն էր։ Այստեղ խնդիր դրված չէ, ասել դա վատ է, թե լավ։ Օրվա հրամայականը պահանջում էր դա, և նա վարվում էր ելնելով այդ հրամայականից։

Ինչ մնում է Նժդեհի քրիստոնյա լինել-չլինելու հարցին, ապա նա իր ուսմունքը հռչակել էր Ցեղակրոնությունը ՝ դրանից բխող բոլոր հատկանիշներով։ Նժդեհն իր այս ուսմունքի վերաբերյալ տեսակետներն արտահայտել է «Ամերիկահայությունը. ցեղը և իր տականքը» գրքում, որտեղ նա բերել է 27 կետ, որոնք վերաբերվում են Ցեղակրոնությանը։ Դրանցից մեկում փաստացի գրված է. «Ես ցեղակրոն եմ - և ահա երդվում եմ Վահագնի աջի վրա երբեք չմեղանչել ուխտիս դեմ - ապրել, գործել և մեռնել, որպես ցեղամարդ»։ Այսինքն, նա հստակ նշում է, որ իր համար երդման հիմք է, ասել կուզե սուրբ է Վահագնի աջը։ Վահագնը հեթանոսական աստված է և ամբողջությամբ հանդես է գալիս ի հակակշիռ քրիստոնեությանը։ Նախ նա հեթանոսական աստված է, որն արդեն բավարար է, սակայն ի լրումն սրա, նաև ռազմի աստված։ Իսկ ինչպես հայտնի է՝ քրիստոնեությունը կտրուկ մերժում է վերջին հանգամանքը։ Ընդհանրապես, ժամանակն է, որ մենք ավելի ռացիոնալ դաշտում Նժդեհի գործն ուսումնասիրելու հարցում։

Հայկական իրականության մեջ, այսօր չկա որևէ մասնագետ, ով ուսումնասիրել է այդ գործչի ամբողջ գործունեությունը և հսկայական ժառանգությունը։ Ուստի կարիք չկա նաև դիլետանտ դատողություններ անել նրա անձի և գործի շուրջ ու դնել մի գաղափարախոսության հիմքում, որը բացարձակ կապ չունի Նժդեհի հետ։ Հասկանալի է, որ հասարակական ընկալումներում, Նժդեհը հերոս է, սակայն օգտագործել նրան նեղ քաղաքական նպատակներով, բավականին անթույլատրելի է։ Հաշվի պետք է առնել նաև այն հանգամանքը, որ սրանով հերթական անգամ կեղծվում է իրականությունը։

Վահրամ Թոքմաջյան
 
Past.am վերլուծական
Կիսվել
Timeline
With IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBankUnibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1 Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in ArmeniaLove Is… card from Unibank can win a trip to Paris Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity EducationUnisport – Armenian Futsal Cup holderSummer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customersTeam Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia Unibank Launches Biometric Identification in UNIMobile App Unisport reaches the finals of the Futsal Armenian Cup and Premier League IDBank was the strategic partner of the “Women in Leadership Forum & Awards 2026”Unibank Launches Fee-Free Online Payroll Card IssuanceUcom Supported the First-ever Western Asia Regional FPV Drone Race in Armenia Protect Yourself from Fraud: Safety Tips from AraratBankUnibank Offers 50% Discount on Cards During WeekendsPlanning your trip from a scratch: tips from IDBankIDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” CampaignUnibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future Grant Akopian has been elected to the AmCham Board Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue” EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ FoundationThe international chess tournament supported by IDBank has concludedAraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial LiteracyFINTECH360 International Conference Held in Armenia Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 YearsBell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG AraratBank Announces Change in Executive Leadership Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian GenocideAraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar “Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone ScamsSoft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26 Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with OracleInternational Mother Earth Day. Idram&IDBankUcom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management ProgramUnibank issues USD bonds with a 5.6% yieldAraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 Projects
All Timeline »
Most Popular
1 IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026 2 Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1 3 Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference 4 Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate 5 “We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network upd...
Poll