Հին համակարգի քավության նոխազն ու վերաիմաստավորվելու ժամանակը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը (հեղինակ՝ Լևոն Մարգարյան) գրում է

«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության առաջատարները՝ ընտրությունների արդյունքներն ամփոփելով, նշում են, թե եթե ընտրությունները չլինեին ռեյտինգային ընտրակարգով ու եթե այդ ընտրակարգով ԲՀԿ– ից չառաջադրվեր Էդուարդ Բաբայանը, ապա իրենք ԱԺ–ում կլինեին երկրորդը: Դաշնակցությունն էլ հայտարարում է, որ իրենք չհաղթահարեցին անցողիկ շեմը, քանի որ հասարակությունը ընտրեց անհատի, ոչ թե գաղափար ու ծրագիր: Հանրապետականներն էլ նշում են, որ չանցան նոր խորհրդարան, քանի որ իշխանության կողմից կար ատելության քարոզ, իրենց ձեռքերը կապված էին: Խորհրդարան չանցած ուժերից մի քանիսն էլ նույն տրամաբանությամբ փորձում են բացատրել իրենց ձախողումը: Տրամաբանության նույնությունն այն է, որ բոլորի փաստարկները ուղղված են դուրս: Չկա որևէ ներքին քննադատություն, սեփական սխալների մատնանշում, բոլոր պատճառաբանությունները արտաքին են:

Նախ, եթե քաղաքական ուժերը մասնակցում են ընտրության, նրանք պիտի որ վերլուծեն այն իրավիճակը, որում կայանում են այդ ընտրությունները: Ասել է թե՝ եթե ընտրություններն անցնում են հետհեղափոխական պայմաններում, երբ կա հին համակարգի տոտալ մերժում, կա հասարակության լայն հատվածների կողմից ընդունելի անհատ, ապա կարիք չկա հետահայաց կերպով բողոքել հին համակարգի ներկայացուցիչների դեմ նոր իշխանության ագրեսիվ քարոզչությունից, կամ էլ ընտրություններում անհատին տրված ահռելի վստահության քվեից:

Հետևաբար բոլոր նման հիմնավորումները կամ նշանակում են, որ ուժերը նախապես չեն վերլուծել առկա խաղի պայմանները ու մտել են խաղի մեջ առանց իրավիճակի նրբություններին տիրապետելու, կամ, որ ավելի իրատեսական է, շատ լավ հասկանալով իրավիճակն, այնուամենայնիվ, փորձել են իրենց բախտը, բայց ձախողվելով՝ փնտրում են պատճառներ իրենցից դուրս:

Կարող է թվալ, որ ձախողման պատճառները դրսում փնտրելու տրամաբանությունը միայն գեղագիտական իմաստով է սխալ: Մանավանդ, որ ընդունվեն, թե չընդունվեն սխալները, դրանք այլևս չեն կարող ազդել ընտրության արդյունքի վրա: Սակայն խնդիրը միայն գեղագիտական չէ, խնդիրը շատ կոնկրետ քաղաքական է: Սխալներ ընդունելը, սխալների ճիշտ ախտորոշումը նշանակում է առնվազն, որ կա հույս դրանք ապագայում ուղղելու: Խոսքը հատկապես ՀՀԿ–ի ու ՀՅԴ–ի մասին է, որոնք հանդիսանում են նախորդ քաղաքական համակարգի հենասյուները: 

Հատկապես հիմա, երբ թե՛ ՀՅԴ–ն, թե՛ ՀՀԿ–ն չեն անցել խորհրդարան, ավարտվել է քարոզարշավն ու արդեն կարելի է խոսել սեփական սխալներից՝ առանց վարանելու, որ դրանք կարող են քարոզարշավային մարտավարությանը վնասել: Ի վերջո, երբ խոսում ենք սխալներն ընդունելու մասին, նկատի չունենք հասարակության առջև պրիմիտիվ ապաշխարումը: Սխալների իրական ախտորոշումը պետք է նախ ունենա ներքին պահանջարկ ու տեղի ունենա նախ ներսում: Բայց բոլոր ազդակները հուշում են, որ առնվազն հիմա այդպիսի պահանջարկ վերոնշյալ ուժերը չունեն: 

Ի վերջո, քաղաքականությունը ենթադրում է ռեսուրսների չոր հաշվարկ և դրանց արդյունավետ կիրառում: Եթե խորհրդարանում չհայտնված ուժերը շարունակելու են նեղացածի կեցվածքով անել դատողություններ՝ իրենց ձախողման մեղքը փնտրելով իրենցից դուրս, ապա դժվար թե մոտ ժամանակներում նրանք կարողանան գալ ռեսուրսների ռացիոնալ հաշվարկմանն ու դրանց արդյունավետ կիրառմանը: Այս իմաստով, գուցե և լավ է, որ նմանատիպ մոտեցումներ ունեցող ուժերը չանցան խորհրդարան՝ ստանալով շանս կանգ առնելու և շունչ քաշելու: Ի վերջո, տարիներ շարունակ լինելով քաղաքական կոնյուկտուրայի գերին՝ այդ ուժերն այդպես էլ ժամանակ չեն ունեցել վերաիմաստավորելու իրենց գործունեությունը: Կոնյուկտուրան է պայմանավորել նրանց վարքագիծը: Իսկ հիմա, երբ նրանք հայտնվել են կոնյուկտուրայից դուրս, վերջապես կա շանս այդ վերաիմաստավորման ժամանակը գտնելու համար: Պարզապես նախապես անհրաժեշտ է ձերբազատվել նեղացածի կեցվածքից ու սկսել իրերը կոչել իրենց անուններով: