Զարգացումները կարող են քաոտիկ բնույթ ստանալ

Միացյալ Նահանգների դեսպանատան հայտարարությունը տարակարծությունների պատճառ դարձավ: «Միացյալ Նահանգները հանձնառու է աջակցել Հայաստանում անկախ դատական համակարգի ամրապնդմանը, ինչը ներառում է կոռուպցիայի դեմ ուղղված ջանքեր և իրավունքի գերակայության հաստատությունների ձևավորում: Սա պահանջում է վճռականություն, զգոնություն և կառավարման թափանցիկ ու հաշվետու հաստատությունների կառուցման երկարաժամկետ ռազմավարություն», - ասված է դեսպանատան տարածած հայտարարության տեքստում: «Հայաստանի ժողովուրդը հստակ մատնանշել է, որ սատարում է այս փոփոխություններին, և մենք կառավարությանը քաջալերում ենք հետամուտ լինել դատական բարեփոխումների՝ երկրի Սահմանադրությանը համահունչ ճանապարհով»:

Իշխանության ներկայացուցիչները կարծում են, որ այս հայտարարությամբ Վաշինգտոնը սատարում է վարչապետի վերջին նախաձեռնությունները։ Մի կողմ թողնենք ընդհանրապես որևէ երկրի դեսպանատան հայտարարությունից էյֆորիայի մեջ ընկնելու կամ որևէ երկրի մեջ «փրկիչ», «սատարող» տեսնելու մոլուցքի արդարացվածությունը: Այս հարթության վրա խնդիրն իրականում բազմաշերտ է։

Հայաստանում դատաիրավական բարեփոխումների անհրաժեշտությունը չի վիճարկվում որևէ մեկի կողմից՝ ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ՝ գործընկեր երկրների մակարդակով։ Ամբողջ խնդիրն այն է, թե ինչ ճանապարհով ու միջոցներով պետք է իրականացվեն այդ բարեփոխումները։ Այս հարցում է, որ առաջանում են տարակարծություններ՝ հաճախ իրարամերժ գնահատականներով։

Օրինակ՝ ԱՄՆ դեսպանատունը կոչ է անում «հետամուտ լինել դատական բարեփոխումների՝ երկրի Սահմանադրությանը համահունչ ճանապարհով»: Այս ձևակերպումն ինքնին ենթադրում է, որ Վաշինգտոնը չի խրախուսում դատարանի մուտքերն արգելափակելու Փաշինյանի նախաձեռնությունը։ Դրա սահմանադրականությունը խիստ վիճահարույց է, որովհետև ստացվում է՝ գործադիր իշխանությունը միջամտում է արդարադատության իրականացմանը, ինչը հակասում է ոչ միայն մեր երկրի Մայր օրենքի տրամաբանությանը, այլ նաև ժողովրդավարության համընդհանուր սկզբունքներին։

Ի դեպ, Հայաստանի խորհրդարանական երկու ընդդիմադիր կուսակցությունները նման բովանդակությամբ հայտարարություններ են տարածել, վարչապետի նախաձեռնությունը հարուցել էր անգամ արմատական բարեփոխումների դիրքերից հանդես եկող ՔՈ ՍԴԿ-ի տարակուսանքը։ Բանն այն է, որ Նիկոլ Փաշինյանի թիմը տիրապետում է բոլոր անհրաժեշտ ռեսուրսներին, խորհրդարանում ունի սահմանադրական մեծամասնություն ու անհրաժեշտ բարեփոխումները կարող է իրականացնել միանգամայն լեգալ ճանապարհով՝ ձեռնպահ մնալով փողոցի ճնշումը քաղաքական գործիք դարձնելուց։

Բացի այդ՝ ԱՄՆ դեսպանատունը կարևորում է բարեփոխումների «երկարաժամկետ ռազմավարության» առկայությունը, ինչն, անկեղծ ասած, տեսանելի չէր վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի նախօրեի ելույթում։ Հնչեցված հինգ առաջարկություններն առայժմ հռչակագրային բնույթ ունեն ու ամրապնդված չեն կոնկրետ նախաձեռնություններով։ Ի դեպ, ուշագրավ է, որ խորհրդարանական մեծամասնությունը հրաժարվում է ստեղծված իրավիճակը հրապարակային հարթակներում քննարկելու հնարավորությունից, ինչը նույնպես տարակուսելի է։ «Իմ քայլը» խմբակցությունը չի միացել ընդդիմադիր «Լուսավոր Հայաստանի» նախաձեռնած՝ արտահերթ նիստ հրավիրելու ստորագրահավաքին: Ընդդիմադիր «Լուսավոր Հայաստան» խորհրդարանական խմբակցությունում կարծում են, որ Ազգային ժողովը պետք է իր արձագանքը տա վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կոչին, դրան հաջորդած իրադարձություններին և արդարադատության համակարգում լրջագույն փոփոխություններ անելուն: Հենց այս նպատակով կուսակցությունը հանդես էր եկել խորհրդարանի արտահերթ նիստ հրավիրելու նախաձեռնությամբ, սակայն մեծամասնությունը խուսափեց միանալ ստորագրահավաքին: Այդուամենայնիվ, ԲՀԿ-ի պատգամավորները ստորագրեցին, և այսօր, ըստ օրենքի , կհրավիրվի արտահերթ նիստը: Ուղղակի չի բացառվում, որ «իմքայլականները» պարզապես բոյկոտեն արտահերթը:

Մինչդեռ ակնհայտ է, որ երկրում ստեղծվել է քաղաքական ճգնաժամ, որը հանգուցալուծվելու անհրաժեշտություն ունի։ Հակառակ պարագայում՝ մեծ է հավանականությունը, որ զարգացումները կարող են քաոտիկ բնույթ ստանալ։ Եթե խորհրդարանական մեծամասնությունը չտեսնելու է տալիս ճգնաժամի գոյությունը, ապա ՀՅԴ-ն վաղը այդ օրակարգով հանրահավաք է հրավիրել, որն առաջինն է այս կուսակցության՝ խորհրդարանից դուրս մնալուց հետո։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ