Սե­փա­կան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նից խու­սա­փե­լու մի­տում. մեղավորն էլի «հպարտ քաղաքացինե՞րն» են

Այս տարվա առաջին 6 ամիսների տվյալներով՝ 14,4 տոկոսով ավելի օտարերկրացի է ժամանել Հայաստան, քան նախորդ տարվա առաջին վեց ամիսներին:

Այս մասին իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը`միաժամանակ հավելելով. «Զբոսաշրջության սեզոնը, ի դեպ, նոր-նոր է սկսվում: Հույս ունեմ մեր տնտեսվարողները՝ սկսած տաքսու վարորդներից, վերջացրած կրպակավարներով, լավ կընդունեն ժամանող զբոսաշրջիկներին:

Մեր երկրից լավ տպավորություններով վերադարձած ամեն զբոսաշրջիկ բարձրացնում է Հայաստանի միջազգային համարումը եւ մեծացնում տնտեսական ու զբոսաշրջային գրավչությունը»: Անշուշտ, շատ լավ է, որ Հայաստան ժամանող օտարերկրացիները թիվն ավելացել է, և դժվար է չհամաձայնել, որ զբոսաշրջիկներին լավ ընդունելը կարևոր է մեր երկրի զբոսաշրջային գրավչությունն ապահովելու համար:

Սակայն տարօրինակ է, որ այդ հարցում շեշտադրումն արվում է տնտեսվարողների վրա, կարծես կառավարությունն իր մասով ամեն ինչ անթերի կատարել է, և տնտեսվարողներն ու պարզապես մեր քաղաքացիներն են փչացնում զբոսաշրջիկների տպավորությունները մեր երկրից:

Հայաստանում զբոսաշրջիկներին վանող գործոններն ամենից առաջ կապված են կառավարության, այլ ոչ թե տնտեսվարողների գործունեության հետ: Առաջին բանը, որ զբոսաշրջիկը տեսնում է Հայաստանում, փողոցներն են, իսկ այսօր փողոցներից չմաքրվող աղբը, տիրող գարշահոտությունը, կանաչ տարածքների ու ծառերի բացակայությունը, չխնամված վիճակը, հասարակական զուգարանների բացակայությունը, ճանապարհների ոչ բարեկարգ վիճակը, առհասարակ տրանսպորտային ենթակառուցվածքների անմխիթար վիճակը գերազանցապես կառավարության և համայնքային իշխանությունների իրավասության ներքո են:

Իհարկե, կան տաքսու վարորդներ, որոնք ավելի շատ զբաղված են զբոսաշրջիկների դրամաշորթությամբ, քան ծառայությունների մատուցմամբ, սակայն ո՞վ պետք է կարգավորի այդ ոլորտը, որպեսզի նման անձինք հնարավորություն չունենան առանց համապատասխան որակների մատուցել տաքսի ծառայություններ: Բնականաբար, կառավարությունը:

Իսկ վերջինս ոչ թե կարգավորում է ոլորտը, այլ լիովին ազատություն է տվել տաքսու վարորդներին, ինչը վերածվել է ամենաթողության: Այսօր ցանկացած ոք կարող է սեփական մեքենայով տաքսի վարել` անկախ նրանից, բավարարում է արդյոք իր մեքենան ու անձամբ վարորդը այդ ծառայությունը մատուցելու հասարակ պահանջներին:

Ուստի առնվազն տարօրինակ է, որ երկրի բարձրագույն ղեկավարությունը այդպես է պատկերացնում զբոսաշրջության հետ կապված խնդիրները մեր երկրում:

Այստեղ ևս ակնառու է սեփական պատասխանատվությունից խուսափելու միտում: Եվ տեղին է հարցը, թե ի՞նչ է արել կառավարությունը իր գործունեության ընթացքում, որպեսզի Հայաստան ժամանող զբոսաշրջիկները լավ տպավորություններ ստանան: Կառավարության ծրագրում կարդում ենք. 

«Զբոսաշրջիկների համար անհրաժեշտ է ապահովել անհրաժեշտ ենթակառուցվածքներ և սպասարկման բարձր մակարդակ։

Զբոսաշրջիկների համար տեղանքների և տրանսպորտային ուղիների հասանելիությունը բարձրացնելու նպատակով կարևորվելու է օտար լեզուներով ուղեցույցներով, համապատասխան փողոցային և զբոսաշրջային վայրերում նշաններով կահավորումը։

Զուգահեռաբար պետք է առանձնացվեն զբոսաշրջային մեծ ներուժ ունեցող զբոսաշրջային ենթաճյուղեր՝ էկոտուրիզմ, գաստրոտուրիզմ, էքստրիմ տուրիզմ, էթնոտուրիզմ՝ համաշխարհային շուկայում Հայաստանը թիրախավորված դիրքավորելու և համապատասխան հետաքրքրություններ ունեցող զբոսաշրջիկների համար մեր երկիրն առավել գրավիչ դարձնելու նպատակով։ Կառավարությունը կարևոր է համարում նաև Հայաստան մուտքի վիզային ռեժիմների ազատականացմանը և օդային տրանսպորտի գների նվազեցմանն ուղղված հարցերի կարգավորումը»։

Ինչպես նկատելի է, այնքան էլ մեծ և ծանր պարտավորություններ կառավարությունը չի ստանձնել զբոսաշրջության ոլորտում, սակայն անգամ այդ նվազագույնը քանի՞ տոկոսով է իրականացրել, որ մնացել է տաքսու վարորդների և կրպակավարների հույսին: Ենթակառուցվածքներ են զարգացվե՞լ, համատարած կահավորվե՞լ են զբոսաշրջային վայրերը, զբոսաշրջության ո՞ր ճյուղն է ավելի արագ զարգացել, իսկ գուցե օդային տրանսպորտի գները կտրուկ նվազե՞լ են:

Ոչ, իհարկե, հետևաբար քանի դեռ տրված խոստումներից գոնե մեկը լիարժեք չի կատարվել, այնքան էլ ազնիվ չէ թիրախավորել առանձին տնտեսվարողներին, կարծես նրանք են զբոսաշրջության ոլորտում խնդիրների պատճառը: Ինչպես ոչ մեկ անգամ, հիմա էլ են այս իշխանությունները ամբողջ մեղքը գցում «հպարտ քաղաքացիների» վրա:

Առհասարակ նախորդներից ավելի մեծ խանդավառությամբ նոր իշխանությունները հաճախ են ներկայացնում վիճակագրական թվեր: Նկատենք, որ Հայաստան ժամանած ոչ բոլոր օտարերկրացիներին կարելի է համարել զբոսաշրջիկ:

Կա մանիպուլ յացիայի տարր, երբ լիովին չի ներկայացվում, թե ինչ նպատակով և որքան ժամանակով են եկել օտարերկրացիները: Օրինակ՝ անզեն աչքով էլ նկատելի է, որ Հայաստան են ժամանել մեծ թվով հնդիկներ և այլ ազգի ներկայացուցիչներ, ովքեր սկսել են աշխատել առևտրի, սպասարկման ոլորտում և կարծես թե երկարաժամկետ նպատակներով են ժամանել:

Նրանց զբոսաշրջիկ չի կարելի համարել: 

Եվ հետաքրքիր կլիներ իմանալ, թե քանի տոկոս են կազմում այն օտարերկրացիները, որոնք եկել են ոչ թե զբոսնելու, այլ բոլորովին այլ նպատակներով կամ էլ ուղղակի Հայաստանի տարածքով անցել են մեկ այլ երկիր:

Շատ են Հայաստան ժամանողների մեջ նաև այլ երկրի քաղաքացի հանդիսացող մեր հայրենակիցները, ովքեր տարին մի քանի անգամ են գալիս: Էլ չենք խոսում, որ անցած տարվա առաջին կեսին Հայաստանում հեղափոխական իրավիճակ էր, և օբյեկտիվորեն շատ զբոսաշրջիկներ այդ ժամանակ չեն այցելել Հայաստան:

Իսկ հիմա երկրում քաղաքական ցնցումներ չկան, բնականաբար, անցած տարվա համեմատ արձանագրված աճը տրամաբանական է: Ըստ այդմ, աճի ցուցանիշը կարող է որևէ կապ չունենալ կառավարության գործունեության թվացյալ կամ ի ցույց դրվող արդյունավետության հետ:

ՏԻԳՐԱՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ