Yerevan, 30.May.2026,
00
:
00
BREAKING


Օտարերկրյա ներդրումները պաշտպանված չեն հետհեղափոխական Հայաստանում. Սարգիս Գրիգորյան

ANALYSIS

Past.am

Ներկայումս միջազգային արբիտրաժային դատարանների վարույթներում են գտնվում երեք հայցեր ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության։ Այս քանակը կավելանա, եթե Կառավարությունը շարունակի չստեղծել նպաստավոր պայմաններ եւ չտրամադրել բարենպաստ իրավական ռեժիմ, որը կարող է ապահովել օտարերկրյա ներդրողների իրավունքները, օրինական շահերը եւ գույքի պաշտպանությունը։

Կառավարության ներկայիս վարած քաղաքականությունը հանգեցնելու է մի շարք այլ վեճերի` Սանիտեք, Լիդիան եւ այլն։ Այս ներդրումային վեճերը հիմնականում քննվում են Ներդրմանն առնչվող վեճերի լուծման միջազգային կենտրոնի միջոցով («ICSID»), որը գտնվում է Վաշինգտոնում, իսկ հայցերը ներկայացվում են միջազգային համաձայնագրերի շրջանակներում։ Հայաստանը վավերացրել է մոտ 50 ներդրումների խրախուսման ու պաշտպանության համաձայնագրեր։

Այդ օտարերկրյա ներդրողները ունեն նյութական, ներառյալ՝ բաց թողնված օգուտի փոխհատուցման իրավունք, որոնք հասցվել են Հայաստանի պետական մարմինների կողմից, ինչպես նաեւ ներդրողի կամ օտարերկրյա ներդրումներով ընկերության նկատմամբ պետական մարմինների կողմից օրենսդրությամբ նախատեսված պարտավորությունների ոչ պատշաճ կատարման հետեւանքով:

Ներկայումս ներդրողներին պատճառած վնասի կամ կորուստի փոխհատուցման չափերը միջինում կազմում են մոտ 100 միլիոն ԱՄՆ դոլար, իսկ Լիդիանի դեպքում այն կարող է հասնել մինչեւ 1,5 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ Հարց է ծագում, իսկ ինչու Կառավարության սխալ քաղաքականության արդյունքում օտարերկրյա ներդրողին հասցված վնասը պետք է փոխհատուցվի հարկատուների հաշվին։ Ավելին, Կառավարությունը գումարներ է հատկացնում պետական բյուջեից վարձելու միջազգային գրասենյակներ, որոնք ապահովում են արբիտրաժային ներկայացուցչություններ։

Կամ այլ օրինակ` Քաղաքապետարանի ոչ պրոֆեսիոնալ գործունեության արդյունքում խախտվում են Սանիտեքի ներդրողների իրավունքները։ Փաստացի այսօր Քաղաքապետարանը եւ այլ պետական մարմիններ ձեռնարկում են այնպիսի միջոցներ, որոնք հավասարազոր են բռնագրավման (expropriation)։ Ավելին, Լիդիանի դեպքում Կառավարությունը չի կարողանում ապահովել ներդրողի նկատմամբ արդար ու անաչառ վերաբերմունք` միջազգային իրավունքի սկզբունքներին համապատասխան, ինչպես նաեւ տրամադրել լիարժեք պաշտպանություն եւ անվտանգություն:

Կարեւոր է նաեւ ընդգծել ՀՀ արդարադատության նախարության անգործունեությունը` թե՛ բարենպաստ իրավական ռեժիմի ստեղծման եւ թե՛ գործող վեճերի արդյունավետ կառավարման ուղղություններում։ Ցավոք, ներկայումս նախարարությունը լծված է միայն «առաջարկելու» այնպիսի «բարեփոխումներ», որոնք թե՛ հակասում են իրավունքի գերակայության սկզբունքին (ՍԴ դատավորների հետ կապված վերջին առաջարկվող փոփոխությունը) եւ թե՛ սպասարկելու մի շարք անձանց շահեր։

Կառավարությունը անհապաղ պետք է ձեռնարկի միջոցառումներ՝ բանակցելու օտարերկրյա ներդրողների հետ՝ վեճերը լուծելու «խաղաղ» եղանակով եւ ներդնելու վեճերի կառավարման արդյունավետ համակարգ։ Ավելին, ՀՀ արդարադատության նախարությունը վերջապես պետք է ստանձնի քաղաքականություն մշակող մարմնի դերը եւ մշակի նոր օտարերկրա ներդրումների պաշտպանության եւ խրախուսման մասին նախագիծ։

Սարգիս Գրիգորյան, GPARTNERS իրավաբանական ընկերություն

On May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian championWith IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBankUnibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1 Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in ArmeniaLove Is… card from Unibank can win a trip to Paris Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity EducationUnisport – Armenian Futsal Cup holderSummer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customersTeam Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia Unibank Launches Biometric Identification in UNIMobile App Unisport reaches the finals of the Futsal Armenian Cup and Premier League IDBank was the strategic partner of the “Women in Leadership Forum & Awards 2026”Unibank Launches Fee-Free Online Payroll Card IssuanceUcom Supported the First-ever Western Asia Regional FPV Drone Race in Armenia Protect Yourself from Fraud: Safety Tips from AraratBankUnibank Offers 50% Discount on Cards During WeekendsPlanning your trip from a scratch: tips from IDBankIDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” CampaignUnibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future Grant Akopian has been elected to the AmCham Board Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue” EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ FoundationThe international chess tournament supported by IDBank has concludedAraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial LiteracyFINTECH360 International Conference Held in Armenia Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 YearsBell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG AraratBank Announces Change in Executive Leadership Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian GenocideAraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar “Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone ScamsSoft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26 Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with OracleInternational Mother Earth Day. Idram&IDBankUcom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management ProgramUnibank issues USD bonds with a 5.6% yield