Օտարերկրյա ներդրումները պաշտպանված չեն հետհեղափոխական Հայաստանում. Սարգիս Գրիգորյան
ANALYSISՆերկայումս միջազգային արբիտրաժային դատարանների վարույթներում են գտնվում երեք հայցեր ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության։ Այս քանակը կավելանա, եթե Կառավարությունը շարունակի չստեղծել նպաստավոր պայմաններ եւ չտրամադրել բարենպաստ իրավական ռեժիմ, որը կարող է ապահովել օտարերկրյա ներդրողների իրավունքները, օրինական շահերը եւ գույքի պաշտպանությունը։
Կառավարության ներկայիս վարած քաղաքականությունը հանգեցնելու է մի շարք այլ վեճերի` Սանիտեք, Լիդիան եւ այլն։ Այս ներդրումային վեճերը հիմնականում քննվում են Ներդրմանն առնչվող վեճերի լուծման միջազգային կենտրոնի միջոցով («ICSID»), որը գտնվում է Վաշինգտոնում, իսկ հայցերը ներկայացվում են միջազգային համաձայնագրերի շրջանակներում։ Հայաստանը վավերացրել է մոտ 50 ներդրումների խրախուսման ու պաշտպանության համաձայնագրեր։
Այդ օտարերկրյա ներդրողները ունեն նյութական, ներառյալ՝ բաց թողնված օգուտի փոխհատուցման իրավունք, որոնք հասցվել են Հայաստանի պետական մարմինների կողմից, ինչպես նաեւ ներդրողի կամ օտարերկրյա ներդրումներով ընկերության նկատմամբ պետական մարմինների կողմից օրենսդրությամբ նախատեսված պարտավորությունների ոչ պատշաճ կատարման հետեւանքով:
Ներկայումս ներդրողներին պատճառած վնասի կամ կորուստի փոխհատուցման չափերը միջինում կազմում են մոտ 100 միլիոն ԱՄՆ դոլար, իսկ Լիդիանի դեպքում այն կարող է հասնել մինչեւ 1,5 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ Հարց է ծագում, իսկ ինչու Կառավարության սխալ քաղաքականության արդյունքում օտարերկրյա ներդրողին հասցված վնասը պետք է փոխհատուցվի հարկատուների հաշվին։ Ավելին, Կառավարությունը գումարներ է հատկացնում պետական բյուջեից վարձելու միջազգային գրասենյակներ, որոնք ապահովում են արբիտրաժային ներկայացուցչություններ։
Կամ այլ օրինակ` Քաղաքապետարանի ոչ պրոֆեսիոնալ գործունեության արդյունքում խախտվում են Սանիտեքի ներդրողների իրավունքները։ Փաստացի այսօր Քաղաքապետարանը եւ այլ պետական մարմիններ ձեռնարկում են այնպիսի միջոցներ, որոնք հավասարազոր են բռնագրավման (expropriation)։ Ավելին, Լիդիանի դեպքում Կառավարությունը չի կարողանում ապահովել ներդրողի նկատմամբ արդար ու անաչառ վերաբերմունք` միջազգային իրավունքի սկզբունքներին համապատասխան, ինչպես նաեւ տրամադրել լիարժեք պաշտպանություն եւ անվտանգություն:
Կարեւոր է նաեւ ընդգծել ՀՀ արդարադատության նախարության անգործունեությունը` թե՛ բարենպաստ իրավական ռեժիմի ստեղծման եւ թե՛ գործող վեճերի արդյունավետ կառավարման ուղղություններում։ Ցավոք, ներկայումս նախարարությունը լծված է միայն «առաջարկելու» այնպիսի «բարեփոխումներ», որոնք թե՛ հակասում են իրավունքի գերակայության սկզբունքին (ՍԴ դատավորների հետ կապված վերջին առաջարկվող փոփոխությունը) եւ թե՛ սպասարկելու մի շարք անձանց շահեր։
Կառավարությունը անհապաղ պետք է ձեռնարկի միջոցառումներ՝ բանակցելու օտարերկրյա ներդրողների հետ՝ վեճերը լուծելու «խաղաղ» եղանակով եւ ներդնելու վեճերի կառավարման արդյունավետ համակարգ։ Ավելին, ՀՀ արդարադատության նախարությունը վերջապես պետք է ստանձնի քաղաքականություն մշակող մարմնի դերը եւ մշակի նոր օտարերկրա ներդրումների պաշտպանության եւ խրախուսման մասին նախագիծ։
Սարգիս Գրիգորյան, GPARTNERS իրավաբանական ընկերություն
Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World Experience
Ucom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients
Unibank Became an A-Level Member of the Armenia British Business Chamber
Winter adventures continue at Myler: Idram&IDBank
With the Support of AraratBank, KardaLove 5th Anniversary Festival Returns in a New Format
The Power of One Dram — to Mathemik NGO
IDBank’s Nor Nork branch has reopened
On the impossibility of making payments via Idram for telecommunication operators’ services and the current situation
When CSR Becomes a Driving Force for Business Development: Lala Bakhshetsyan
Five-Year Partnership Between AraratBank and 4090 Charity Foundation Comes to Successful Close
Idram and Weixin Pay (WeChat Pay) Launch Strategic Partnership in Armenia
The Winners of the Third Round of the Junius Competition Have Been Announced
What to gift men on January 28: Idram&IDBank
Idram Conducted a Financial Literacy Class for Roboton Participants
Regarding Payments for Viva Armenia Services via Idram
Vahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.am
Up to 2% Cashback with IDBank Mastercard and ARCA Card
Up to 2% cashback, free Mastercard and free ArCa card when you join IDSalary
AraratBank Sums Up “You Choose the Destination” Campaign Implemented in Partnership with Mastercard
Book by March 31 and get 15% off your FINTECH360 ticket
Ucom Launches Fixed Network Services in Zovuni
The FINTECH360 conference will be held in Yerevan from April 27 to 29
AraratBank Partners as General Sponsor of 4090 Charity Foundation's Five-Year Milestone Event
AraratBank Takes the Lead in Brand PR Performance 
Unforgettable Moments and a Profitable Offer at Myler. Idram&IDBank
Idram Summarizes 2025
The Power of One Dram Donates 5,788,105 AMD to the City of Smile Charity Foundation
Converse Bank Successfully Completes Globbing Bond Placement
Why the Pressure on Vahe Hakobyan Continues
Ucom Introduces Hecttor AI to Improve Call Center Communications
The Armenian Apostolic Church: Refutation of a False Premise
Vahe Hakobyan Is Being Politically Persecuted
Idram employees are the Secret Santa Claus for the students of the Orran Day Care Center
AraratBank Donates AMD 8 million to the Reconstruction of the Spandaryan Canal
Unibank Launches Gift Cards
New Education Platforms through Cooperation between AraratBank and Aren Mehrabyan Foundation
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation
Ucom Reopens Sales and Service Center on Tigran Mets Avenue 
AraratBank Receives Visa Trusted Partnership Award 2025 
Secret Santa at idplus: Anonymous Gift Cards
We condemn the unlawful actions by Armenia’s Gov. against the Armenian Apostolic Church. Jan Figel
Free Style issues Armenia’s first corporate bonds in the fashion retail sector, placed by Cube Invest
Unibank Completed the Placement of Its Third Issuance of Perpetual Bonds
Scholarship for 100 Artsakh Students as Part of IDBank’s “Side by Side” Program
The results of the second Junius financial literacy competition have been summarized
From idea to implementation: Ameriabank Presents the Programs Implemented under My Ameria, My Armenia CSR Campaign
Ucom and SunChild Launch the “Smart Birdwatching” Educational Program
AraratBank Supports Digitization of "Karin" Scientific Center Archive
Welcome to the ID booth: Big Christmas Market
Widest 5G Coverage, the Launch of the Uplay Platform, and the Integration of Cerillion: Ucom Summarizes 2025
