Ցածր գնաճը հնարավորություն տվեց բարձրացնել վերաֆինանսավորման տոկսադրույքը

2015 թ. դեկտեմբերի 22-ին Կենտրոնական բանկի խորհուրդը որոշեց իջեցնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը 1 տոկոսային կետով՝ սահմանելով այն 8,75 տոկոս: Ի՞նչ է սա նշանակում եւ ինչո՞ւ:

ԿԲ-ն այս տարվա մեջ երրորդ անգամ գնաց տոկոսադրույքի իջեցման, այն դեպքում, երբ տարվա առաջին կեսին, ընդհուպ մինչեւ օգոստոս ամիսը, վերաֆինանսավորման տոկսադրույքը պահպանվում էր 10,5 տոկոսի վրա: Հիշեցնենք, որ իր տրամադրության տակ եղած այս գործիքով ԿԲ-ն անցած տարվա տարեվերջին կտրուկ միջոցների դիմեց: 2014-ի դեկտեմբերյան գնաճը, այսինքն նաեւ դրամի կտրուկ արժեզրկումը զսպելու նպատակով, ԿԲ-ն ստիպված եղավ թանկացնել փողը` վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը 6,75 տոկոսից բարձրացվեց 1,75 տոկոսով, սահմանելով 8,5 տոկոս: Արդեն այս տարվա հունվարին այն եւս 1 տոկոսային կետով բարձրացվեց, ապա եւս 1 տոկոսային կետով փետրվարին` հասնելով 10,5 տոկոսի:

ԿԲ այս գործողությունները, ինչպես նաեւ մեր տնտեսության, հատկապես գյուղատնտեսության մեջ արձանագրված դրական տեղաշարժերը թույլ տվեցին զսպել գնաճի տեմպը: Տարվա ընթացքում այն աստիճանաբար նվազեց` ցած իջնելով անգամ ԿԲ սահմանած թույլատրելի` 4 տոկոս + - 1,5 տոկոս միջակայքից: Ելնելով դրանից, արդեն օգոստոսին ԿԲ-ն փոքր-ինչ` 0,25 տոկոսով իջեցրեց վերաֆիանսավորման տոկոսադրույքը: Չնայած դրան գնաճի տեմպը շարունակում էր նվազել: 2015-ի նոյեմբերին արդեն արձանագրվել էր 0,6 տոկոս գնաճ՝ նախորդ տարվա նույն ամսվա 1,3 տոկոսի դիմաց, որի պարագայում 12-ամսյա գնաճը շարունակելով նվազել, ամսվա վերջին կազմել էր 1,2 տոկոս: Դրան արձագանքելով, ԿԲ-ն, նոյեմբերին, արդեն 0,5 տոկոսով իջեցրեց վերաֆինանսավորման տոկսադրույքը ԿԲ գնահատմամբ, արտաքին հատվածում պահպանվել են համաշխարհային տնտեսության դանդաղ աճի և միջազգային ապրանքային շուկաներում գների շարունակական նվազման միտումները, այդ զարգացումները նպաստել են գնաճի նվազմանը, ինչը կպահպանվի նաև մոտակա ամիսներին: Այսինքն, մեր ներքին գների վրա կփոխանցվի արտաքին գնանկումային ազդեցությունը:

Նշելով, որ առաջիկա ամիսներին գնաճը կպահպանվի ցածր մակարդակում, ԿԲ-ն տեղեկացրել է, որ նշված քաղաքականության արդյունքում այն դանդաղ կընդլայնվի՝ կանխատեսվող հորիզոնում կայունանալով նպատակային ցուցանիշի (4 տոկոս + - 1,5 տոկոս) շուրջ, իսկ ԿԲ խորհուրդն էլ հետագայում կշարունակի դրամավարկային պայմանների թուլացումը:

Բանն այն է, որ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի փոփոխությունը մի կողմից, եթե այն իջեցվում է` ազդում է գնաճի զսպման եւ ազգային արժույթի արժեզրկման վրա, մյուս կողմից, եթե այն բարձրացվում է` տնտեսական աճի խթանման եւ ազգայի արժույթի արժեւորման վրա: Նկատի ունենալով, որ գնաճի մակարդակը բավականին ցածր է, ԿԲ-ն իջեցնելով տոկոսադրույքը, նպաստում է տնտեսական աճի տեմպի բարձրացմանը: Տնտեական բարձր աճի դրական ազդեցությունը բնակչության վրա թեեւ ավելի ուշ է զգացվում, քան բարձր գնաճի անմիջական բացասական ազդեցությունը, բայց ակնհայտ է, որ հենց բարձր տնտեսական աճն է պարտադիր պայմանը սոցիալական խնդիրները լուծելու եւ կենսամակարդակի բարձրացման համար: