Yerevan, 27.October.2026,
00
:
00
BREAKING

Իշխանությունների «շնորհիվ» Հայաստանի մասնակցությամբ տարածաշրջանային նախագծերը գրվում են սառույցին․ «Փաստ»

POLITICS

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Համաշխարհային տնտեսությունն ու մատակարարման շղթաները վերջին տարիներին տեխնոլոգիական զարգացմանը զուգահեռ առավել փոխկապակցված են դարձել։ Եվ այդ է պատճառը, որ եթե աշխարհի որևէ մասում կարևոր գործընթաց է տեղի ունենում, ապա դա ազդում է ամբողջ աշխարհի վրա։ Հիմա աշխարհում նույնիսկ անհնար է պատկերացնել որևէ պետության բնականոն զարգացումը մեկուսացման պայմաններում։ Եվ ինչքան շատ էներգետիկ, լոգիստիկ, ենթակառուցվածքային և այլ նախաձեռնություններ են պետությունները իրականացնում և այդ համատեքստում համագործակցում միմյանց հետ, այնքան լայն զարգացման հնարավորություններ են բացվում նրանց առաջ։ Այս կոնտեքստում առավել քան կարևոր են տարածաշրջանային նշանակություն ունեցող նախագծերը, որոնք նաև ռազմավարական նշանակություն են ձեռք բերում։ Օրինակ՝ պատահական չէ, որ Թուրքիան հատուկ ջանքեր է ներդնում, որպեսզի դառնա գազային հանգույց կապույտ վառելիքի մատակարարումը դեպի Եվրոպա ապահովելու համար։

Չէ՞ որ այս իրողությունը նշանակում է նաև Եվրոպայի աչքերում Թուրքիայի քաղաքական կշռի ավելացում։ Տարածաշրջանային նախագծերը Հարավային Կովկասի երկրների համար նույնպես կենսական նշանակություն ունեն ու զարգացման հատուկ նախադրյալներ կարող են ապահովել։ Այս հանգամանքը կարևորելու արդյունքում է, որ Ադրբեջանը հրաժարվում է գնալ տարածաշրջանային կոմունիկացիաների ապաշրջափակման քայլին ու ձգձգում է այս հարցի շուրջ պայմանավորվածությունների իրականացումը։ Միաժամանակ, պատահական չէ, որ թշնամին Հայաստանից պահանջում է, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքը», որպեսզի պանթուրքական նախագիծն իրականություն դառնա, իսկ Հայաստանը շարունակի մնալ շրջափակված։ Իրականում Հայաստանը կարող էր և շատ մեծ հույսեր չկապել Թուրքիայի ու Ադրբեջանի սահմանների բացման հետ ու տարբեր նախագծեր իրականացնել մյուս հարևանների՝ Իրանի և Վրաստանի հետ համագործակցության պայմաններում։

Այս համատեքստում բավական հետաքրքրական է, որ 2018 թվականից ի վեր ՀՀ իշխանությունները խոսում են «Պարսից ծոց-Սև ծով» միջանցքի ստեղծման մասին։ Իսկ այդ ընթացքում փորձագետները վերլուծում էին, թե աշխարհաքաղաքական հավակնություններ ունեցող այս մեծ նախագիծը կարող է Հնդկաստանից մինչև Արևել յան Եվրոպայի երկրներ ձգվող տարանցիկ մեծ ճանապարհ ձևավորել՝ ակտիվացնելով Ասիայի և Եվրոպայի առևտրային կապերը՝ միաժամանակ մեծացնելով Հայաստանի տնտեսական և քաղաքական կշիռը ռեգիոնում: Անգամ հայտարարություններ էին հնչում, թե Հայաստանը այս նախագիծն իրականություն դարձնելու համար բանակցում է շահագրգիռ երկրների հետ։ Եվ թվում էր, թե ծրագիրն իրականացնելու համար գործնական պայմանավորվածությունները պետք է հետևեն մեկը մյուսին, բայց խոսքերից զատ մեր իշխանությունները ոչինչ չարեցին «Հյուսիս-Հարավ» տրանսպորտային միջանցքի երթուղու մաս կազմով այս կարևոր ծրագիրն իրականացնելու ուղղությամբ։

Դրա արդյունքում է, որ «Հյուսիս-Հարավ» ավտոճանապարհը մինչև հիմա վերջնականապես կառուցված չէ, անգամ Իրանի հետ կապող ժամանակակից պահանջներին համապատասխան ճանապարհ չունենք, քանի որ Գորիս-Կապան ավտոճանապարհի կարևոր հատվածը այսօր ադրբեջանական վերահսկողության տակ է։ Իսկ Իրան-Հայաստան երկաթուղու մասին խոսակցություններն ընդհանրապես գրվել են սառույցին։ Ու հանկարծ վերջին օրերին ՀՀ իշխանությունները կրկին հիշել են «Պարսից ծոց-Սև ծով» միջանցքի մասին։ Ու նորից նրանց կողմից հայտարարություններ են հնչում, թե Հայաստանը և Իրանը մտադիր են Հայաստանի, Իրանի և Հնդկաստանի մասնակցությամբ եռակողմ հարթակ ձևավորել «Պարսից ծոցՍև ծով» տրանսպորտային միջանցքի հետ կապված նպատակներն իրականացնելու համար: Ընդ որում, նախատեսվում է, թե Հնդկաստանից երթուղին պետք է գա Իրանի Չաբահար կամ Բանդար Աբբաս նավահանգիստ, ապա Իրանով, Հայաստանով և Վրաստանով հասնի Սև ծով, ապա նաև Բուլղարիա։

Իսկապես, երթուղու գաղափարը հրաշալի է թվում, միշտ կարելի է հայտարարել հավակնոտ մտադրությունների կամ հետաքրքրությունների մասին, բայց պետք են նաև գործնական պայմանավորվածություններ, որոնք չկան։Եվ եթե այսպես շարունակվի, ապա մի քանի տարի հետո ևս Հայաստանը կհայտարարի, թե հետաքրքրված է «Պարսից ծոց-Սև ծով» տրանսպորտային միջանցքի ստեղծմամբ։ Իսկ մինչ հայկական կողմը հապաղում է, Անկարան ու Բաքուն ակտիվ աշխատում են։ Ադրբեջանն ամեն ինչ անում է, որ նպատակահարմար համարվի «Հյուսիս-Հարավ» միջանցքն ամբողջապես անցկացնել հենց իր տարածքով։ Պատահական չէ, որ Իրանը, Ադրբեջանը և Ռուսաստանը մտադիր են համատեղ ներդրումներ կատարել Ռեշտ-Աստարա երկաթուղու նախագծի կառուցման համար, որը համապատասխանում է «ՀյուսիսՀարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի իրականացմանը։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yield