Դեղորայքի որակի ստուգումը՝ «թանկ հաճույք». ուսումնասիրություն

Հայաստանյան դեղորայքի շուկայում կեղծ դեղերի շրջանառությունը միշտ էլ մնում է արդիական: Անցյալ տարեվերջին Ազգային ժողովում նույնիսկ քննարկվեց կեղծ դեղերի դեմ պայքարի կոնվենցիան վավերացնելու հարցը: Առողջապահության փոխնախարար Սերգեյ Խաչատրյանն այն ժամանակ հայտարարեց, որ երբ դեղերը, բժշկական սարքավորումները փաթեթավորում են այնպես, որ մոլորեցնում են մարդկանց, սպառնալիք են դառնում մարդու առողջության համար. «Տեխնոլոգիաների զարգացումը հանգեցրել է մի իրավիճակի, երբ ոչ մասնագետների համար դժվար է տարբերել կեղծ դեղերը, կեղծ արտադրանքն իրականից: Կեղծ դեղերի շրջանառությունը 100 մլրդ եվրոյից ավելի է կազմում: Դրա համար առաջ է եկել նման կոնվենցիայի ընդունումը»,- վստահեցնում էր նա:

Իսկ Հայաստանում հնարավո՞ր է պարզել, թե արդյոք դեղատնից գնված պատահական դեղի պարունակությունը համապատասխանում է այդ դեղամիջոցի համար սահմանված միջազգային և բժշկական չափանիշներին, այլ կերպ ասած՝ որքանով իրատեսական է ինքնուրույն պարզել գնված դեղորայքի որակը:

Այդ նպատակով Past.am-ը որոշեց հետաքննել, թե արդյոք քաղաքացին կարող է դեղատանը գնել պատահական որևէ դեղամիջոց և տալ այն փորձաքննության՝ որքա՞ն դա արժե, որքա՞ն կտևի և պարզեցվա՞ծ է արդյոք փորձաքննության ընթացակարգը, թե՞ ոչ: Պարզվում է, որ երկրում գործող ոչ բոլոր լաբորատորիաներն են պատրաստ անել նման փորձաքննություն, դրանք անում է միայն մի քանի փորձագիտական կենտրոն:

Զանգահարեցինք «Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոն» ՓԲԸ, ներկայացանք որպես քաղաքացի և փորձեցինք պարզել, թե ինչ արժե մեկ դեղամիջոցի փորձաքննությունը: Պարզվում է, որ որևէ դեղամիջոց փորձաքննություն տալն իրենից ներկայացնում է փաստաթղթային մի մեծ քաշքշուք, ընդ որում, այդ ընկերությունում մեզ հստակ չասացին, թե որքան կարժենա դեղամիջոցի փորձաքննությունը և որքան կարող է այն տևել՝ նշելով, թե փորձաքննության ավարտից հետո կարելի է խոսել փորձաքննության արժեքի մասին, իսկ փորձաքննությունը կարող է տևել մեկ շաբաթից մինչև մի քանի շաբաթ: Դրա փոխարեն մեզ ներկայացրեցին այն փաստաթղթերի ցանկը, որը պետք է ներկայացնել փորձաքննություն տալու վերաբերյալ ընկերության հետ պայմանագիր կնքելու ժամանակ:

Մեկ այլ՝ «Վերլուծական լաբորատորիա», «Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոն» ՓԲԸ-ում մեզ տեղեկացրին, որ 1 դեղամիջոցի փորձաքննություն արժե 100 հազար դրամ: Նման բարձր գինը, ըստ ընկերության, պայմանավորված է նրանով, որ փորձաքննություն բացառապես իրականացնում են ներմուծող կամ արտահանող դեղագործական ընկերություններ, ինչն էլ արվում է տվյալ դեղամիջոցը գրանցելու համար: Բնականաբար, բացի պահանջվող գումարից, քաղաքացին պետք է համապատասխան փաստաթղթեր ներկայացնի պայմանագիր կնքելու համար, չնայած դրան՝ աշխատակիցը խոստովանեց, որ մինչև այս ոչ մի ֆիզիկական անձ չի դիմել փորձաքննություն անելու նպատակով և գուցե ընթացքում փաստաթղթերի հետ կապված հարցեր առաջանան:

Ստացվում է, դեղատնից գնված և կասկածելի ծագումով դեղորայքը փորձաքննության ենթարկելը սովորական քաղաքացիների համար թանկ հաճույք է՝ լի քաշքշուքներով և ժամանակի կորստով: Բացի այդ՝ պետք է նշել, որ թանկ է ոչ միայն փորձաքննություն իրականացնելը, այլ առհասարակ դեղորայք գրանցելը: Համեմատությամբ նշենք, որ եթե Հայաստանում մեկ անուն դեղի գրանցումը կարող է արժենալ մոտ 2000 ԱՄՆ դոլար, ապա Վրաստանում այն կազմում է մոտ 400 ԱՄՆ դոլար:

Այսինքն՝ հայաստանյան շուկան այս առումով արտադրողների համար գրավիչ չէ, ուստի նրանք այս տարածաշրջանում իրենց ապրանքի օրինական վաճառքի համար գերադասում են հիմնականում Վրաստանը, որտեղ գրանցման համար անհամեմատ քիչ գումար է անհրաժեշտ: Հարց է առաջանում, թե ինչու պետք է ներմուծողը հսկայական գումարներ ծախսի փորձաքննության և գրանցման համար, իսկ ինչ վերաբերում է սպառողներին, ապա նրանք, հաշվի առնելով վերը նշված հանգամանքները, պարզապես հնարավորություն չունեն պարզելու, թե ինչ դեղամիջոց են գնել և օգտագործում:

Լիլիթ Լալայան