Ի՞նչ է Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը (ՏԱՑ) և որքա՞ն է այն Հայաստանում

Օրեր առաջ ՀՀ Ազգային վիճակագրական ծառայությունը հրապարակեց վերջին 5 ամսվա տնտեսական ակտիվության ցուցանիշները (ՏԱՑ), ինչպես նաև ցուցանիշի փոփոխության համեմատականը: Համաձայն հրապարակման՝ ըստ նախնական վիճակագրական տվյալների, տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը 2016-ի հունվար-մայիս ամիսներին աճել է 5.5%-ով՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ: Ասվածի էությունն առավել լավ հասկանալու համար ներկայացնենք՝ ի՞նչ է ՏԱՑ-ը և ինչպե՞ս է այն հաշվարկվում:

Համաձայն ԱՎԾ ներկայացրած մեթոդաբանության՝ ՏԱՑ-ը երկրի տնտեսությունում արտադրանքի թողարկման իրական ծավալի փոփոխության ամսական ագրեգացված ցուցանիշ է: Այն ընդգրկում է տնտեսական գործունեության բոլոր տեսակները և սկզբնապես հաշվարկվում է նախորդ տարվա միջին տարեկան գներով, ինչը հնարավորություն է տալիս ունենալ տվյալ ամսվա արտադրանքի թողարկման ծավալի իրական փոփոխությունը նախորդ ամսվա և նախորդ տարվա համապատասխան ամսվա նկատմամբ:

Ի տարբերություն Ազգային հաշիվների մեթոդաբանությամբ հաշվարկվող ՀՆԱ ցուցանիշի (որն ունի եռամսյակային և տարեկան պարբերականություն)՝ ամսական ՏԱՑ-ը բնութագրում է տնտեսությունում ապրանքների և ծառայությունների թողարկման ծավալների փոփոխությունը, այլ ոչ թե ավելացված արժեքի փոփոխությունը: Բացի այդ, ամսական ՏԱՑ-ը չի ընդգրկում արտադրանքի զուտ հարկերը և ֆինանսական միջնորդության անուղղակիորեն չափվող ծառայությունները, որոնք ներառվում են եռամսյակային և տարեկան ՀՆԱ-ի արտադրական եղանակով հաշվարկներում: Տվյալների ընդգրկունություն ՏԱՑ-ն ընդգրկում է տնտեսական գործունեության բոլոր ոլորտները և ամփոփում է տնտեսական գործունեության բոլոր տեսակները:

Վերադառնալով ԱՎԾ հրապարակած տվյալներին՝ ընթացիկ տարվա հունվար-մայիսին, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ, մեր երկրում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը աճել է 5.5%-ով, հունվար-ապրիլին գրանցվել էր տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի 6% աճ: Ըստ ներկայացված վիճակագրության՝ հաշվետու ամիսներին տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի աճին առավելապես նպաստել են արդյունաբերական արտադրանքի ծավալի աճը և բնակչության մատուցված ծառայությունների ծավալի աճը: Այսպես, հունվար-մայիսին մեր երկրում արդյունաբերական արտադրանքի ծավալն աճել է 8.8%-ով, իսկ բնակչության մատուցված ծառայությունների ծավալի աճը կազմել է 8.6%: Գյուղատնտեսության ոլորտում աճը տարեկան կտրվածքով կազմել է 4.7%, շինարարության ոլորտում գրանցվել է շուրջ 8% անկում, իսկ առևտրի շրջանառությունը պահպանվել է գրեթե այն նույն մակարդակում, ինչ գրանցվել էր նախորդ տարվա համադրելի ժամանակահատվածում: Բացարձակ արտահայտությամբ արդյունաբերության համախառն արտադրանքի ծավալը կազմել է 533.47 մլրդ ՀՀ դրամ, գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի ծավալը կազմել է 175.14 մլրդ ՀՀ դրամ, առևտրի շրջանառությունը՝ 774.33 մլրդ ՀՀ դրամ, ծառայությունների ծավալը՝ 468.04 մլրդ ՀՀ դրամ, իսկ շինարարության ծավալը՝ 90.37 մլրդ ՀՀ դրամ:

Հարկ է նշել, որ հաշվետու ամիսներին սպառողական գների ինդեքսը կազմել է 98.4%:

Նշենք նաև, որ 2015 թվականին մեր հանրապետությունում գրանցվել էր տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի 3.1% աճ:

Հայկ Բեջանյան

Past.am վերլուծաբան