Yerevan, 17.July.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


«Հալ­վա ասե­լով՝ բե­րան քաղց­րաց­նե­լու» մշա­կույ­թը

ANALYSIS
Կիսվել

Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետում դասախոսների և ուսանողների հետ հանդիպման ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ու տնտեսագետ Վարդան Բոստանջյանի միջև ուշագրավ մի բանավեճ ծավալվեց, որը բացահայտեց, որ գործող իշխանությունը, մեղմ ասած, չի պատկերացնում, թե ինչպես առարկայացնի, նյութականացնի տնտեսական հեղափոխության կարգախոսը։

Հայտնի տնտեսագետը հիմնավորեց, որ չի աշխատելու Նիկոլ Փաշինյանի այն պնդումը, թե փորձում են տնտեսության զարգացման ոլորտում կիրառել այն, ինչ կիրառել են քաղաքական զարգացման ոլորտում, որովհետև հեղափոխության օրերին մարդկանց միավորել է նախկին համակարգի նկատմամբ ատելությունը։ «...Մենք տնտեսական հեղափոխության պարագայում ատելության նոր օբյեկտ ենք առաջարկում՝ մենք առաջարկում ենք, որ սկսենք ատել մեր աղքատությունը»,- սա էր Նիկոլ Փաշինյանի պատասխանը Բոստանջյանին։ Իհարկե, վարչապետը կոնկրետ դեպքում բանավեճի «տակից» դուրս եկավ, սակայն այդպես էլ հասարակությունն առարկայորեն չի հասկանում, թե ինչ է «տնտեսական հեղափոխություն» ասվածը։

Թեման համապարփակ հասկանալու համար նախ առաջարկում եմ իսկապես անդրադառնալ քաղաքական հեղափոխությանը, մանավանդ, որ այս օրերին լրանում է դրա առաջին տարեդարձը։ Մեկ տարի առաջ տասնյակ հազարավոր մարդկանց փողոցում իրապես միավորել էր ատելությունը նախկին համակարգի, քրեաօլիգարխիայի, ամենաթողության, արտոնությունների համակարգի, զոռբայության դեմ։ Հենց այս ամենը հանգեցրեց նրան, որ համակարգը փլուզվեց՝ չկարողանալով դիմադրել Փաշինյանի շարժման՝ սկզբնական փուլում սահմանափակ ռեսուրսներին։ Սա ակնհայտ է, որովհետև Նիկոլ Փաշինյանի հարթակը, օրակարգն ամենևին էլ քաղաքական չէին, ու անիմաստ կլինի պնդել, թե մարդիկ հրապարակում միավորվել էին ինչ-որ ռացիոնալ ծրագրի կամ օրակարգի շուրջ։ Մեկ տարի առաջ քանդվեց հին համակարգը կամ տրվեց այդ գործընթացի մեկնարկը, սակայն նույնիսկ այսօր մենք չենք կարող ասել, թե արդյո՞ք ունենք նոր համակարգ, կամ ո՞րն է դրա բովանդակությունը։ Խնդիրը շատ պարզ է. նույնիսկ քաղաքական հեղափոխությունը տակավին չունի բովանդակություն, որովհետև, ենթադրենք, մեկ օրինակելի ընտրությամբ կամ նախկիններից մեկ-երկուսին պատժելով՝ նոր համակարգ չի կայանում։ Անցած տարվա իրադարձությունները տեղի ունեցան, որովհետև հասարակության շրջանում շատ բարձր էր Սերժ Սարգսյանի ու նրա իշխանության անտիռեյտինգը, ու մինչև հիմա էլ, բնականաբար, որևէ պրոֆեսիոնալ սոցիոլոգ չի կարող ասել, թե որն է Նիկոլ Փաշինյանի բնական ռեյտինգը, հեղափոխության թիմը մինչև հիմա էլ իր բարձր վարկանիշը պահում է՝ հասարակությանը «նախկինների» կերպարով վախեցնելով։ Ի դեպ, նույնը այս օրերին կատարվում է Ուկրաինայում։ Իհարկե, այնտեղ տեղի ունեցածն, այսպես կոչված, էլեկտորալ հեղափոխություն է, սակայն զուգահեռը տեղին է, որովհետև կատակերգու Վլադիմիր Զելենսկու 73%-ը ոչ թե նրա քվեներն են կամ իրական վարկանիշը, այլ հեռացող նախագահ Պետրո Պորոշենկոյի անտիռեյտինգը։

Ամփոփեմ՝ տակավին անհասկանալի է, թե քաղաքագիտական տերմինալոգիայով ինչպես կարելի է կոչել անցած տարի Հայաստանում տեղի ունեցած մասշտաբային իրադարձությունը, կամ՝ եթե նույնիսկ անվերապահ ընդունենք, որ տեղի ունեցածը հեղափոխություն է, ապա որն է դրա քաղաքական բովանդակությունը։

Միայն այսքանը բավարար է՝ հասկանալու համար, որ նույն բանաձևով հնարավոր չէ տնտեսական հեղափոխություն իրականացնել, այստեղ մարդկանց անհնար է միավորել ատելության հենքով։ Իմ պատկերացմամբ՝ տնտեսական հեղափոխությունը ռացիոնալ նոր ծրագրերի, տնտեսության նոր կառուցվածքի, զարգացում ենթադրող ներդրումների հանրագումարն է ու, ասենք, տնտեսությունը չի կարող զարգանալ, եթե իշխանության պրոպագանդայի մակարդակով հիմա էլ թիրախավորվեն օլիգարխները կամ խոշոր սեփականատերերը։ Առայժմ տեսնում ենք այս տրամաբանությունը, ինչը հանգեցնելու է սեփականության վերաբաժանման փորձի ու կապիտալի արտահոսքի։

Իհարկե, նախօրեին Նիկոլ Փաշինյանը ԵՊՀ-ում նշում էր տնտեսական հեղափոխության ատելության նոր թիրախ՝ աղքատությունը։ Վարչապետն, անշուշտ, ճիշտ է, որովհետև ոչ միայն տնտեսական հեղափոխության, այլ նույնիսկ առաջընթացի մասին չենք կարող խոսել, եթե երկրում այդքան բարձր է աղքատության մակարդակը։ Տեսական դատողությունների մակարդակում ամեն բան ճիշտ ու հրաշալի է ասված, սակայն վարչապետից ու կառավարությունից մարդիկ այլ բան են ակնկալում։ Նրանք ուզում են լսել, թե կառավարությունն ինչպես է պատրաստվում պայքարել աղքատության դեմ, ինչ գործնական քայլեր է պատրաստվում իրականացնել, որպեսզի օտարերկրյա ներդրողները գան Հայաստան, ինչպես է մտադիր ապամոնտաժել տնտեսության հին կառուցվածքը՝ միևնույն ժամանակ սեփականության անձեռնմխելիության երաշխիքներ տալով բիզնեսին, այլ ոչ թե անընդհատ վախեցնելով։

Սրանք հռետորական հարցեր չեն, շատ կոնկրետ հարցադրումներ են, որոնց պատասխանները մենք ԵՊՀ-ում կամ վարչապետի այլ ելույթներում չենք լսում։ Մինչդեռ՝ գեղեցիկ խոսքերով ու կարգախոսներով մեզ հրամցվում է «հալվա ասելով՝ բերան քաղցրացնելու» մշակույթը։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ

Կիսվել
Timeline
Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori Unibank to Raffle a Trip to ItalyCustomer Appreciation Day in Vanadzor: IDBankHaik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 SeasonMy Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunityIDBank warns of scam calls impersonating pension fundsA little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped UpThe Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact
All Timeline »
Most Popular
1 Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity 2 Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBank 3 Unibank to Raffle a Trip to Italy 4 My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July 5 Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classi...
Poll