«Դի­վա­նա­գի­տու­թյան գոր­ծը եղած իրա­վի­ճա­կով և պայ­ման­նե­րով առա­վե­լա­գույն բա­րեն­պաստ գոր­ծար­քին հաս­նելն է».«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

«Փաստի» զրուցակիցն է «Ոսկանապատ» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Դավիթ Մաթևոսյանը: -Պարո՛ն Մաթևոսյան, թշնամին որևէ կերպ պատրաստ չէ պահպանել հրադադարը, որի շուրջ արդեն 3 անգամ համաձայնություն էր ձեռք բերվել: Հրադադարի անտեսումն ի՞նչ ցուցիչներ է իր մեջ պարունակում: -Ադրբեջանի կողմից հրադադարի անտեսումը կարելի է երեք մակարդակներում մեկնաբանել: Առաջինը վերաբերում է ռազմաճակատի դասավորվածությանը: Առաջնագիծը հստակ բնագիծ չունի, որոշ տեղերում այն զիգզագաձև տեսք ունի, կան ներթափանցած բազմաթիվ դիվերսիոն խմբեր: Այսինքն, ձևավորված չէ այնպիսի բնագիծ, որը հնարավորություն կտա գոնե որոշ ժամանակով պահպանել հրադադարը: Երկրորդը վերաբերում է Ադրբեջանին: Ալիևը որոշակի հաջողություններ է գրանցել Ղարաբաղի հարավային հատվածում և կարծում է, որ կարող է զարգացնել իր հաջողությունը, ուստի հրադադարն իր օգտին չէ: Երրորդ մակարդակը կապված է Թուրքիայի գործոնի հետ:

Թուրքիան ամեն կերպ ցույց է տալիս, որ քանի դեռ նա ներգրավված չէ բանակցային գործընթացում, կայուն հրադադար ապահովել հնարավոր չէ: Էրդողանը փորձում է հրադադարը թանկ գնով վաճառել համանախագահ երկրներին՝ մասնավորապես Ռուսաստանին՝ ներգրավվելով տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքականությանը: Ամփոփելով նշեմ, որ հրադադարի չպահպանումը կապված է բնագծի անհարմարության, Ադրբեջանի որոշակի հաջողությունների և Թուրքիայի աշխարհաքաղաքական հավակնությունների հետ: -Ի դեպ, կան պնդումներ, որ այս փուլում Ադրբեջանի կախվածությունը Թուրքիայից բավականին մեծ է, և պատերազմական գործողությունների հիմնական դերակատարը հատկապես Ադրբեջանին թելադրողի իմաստով հենց Թուրքիան է:

Ո՞րն է Թուրքիայի ուրվագծվող նպատակը, և արդյո՞ք Թուրքիային գործընթացից հանելու պարագայում այլ իրավիճակ կլինի: -Թուրքիայի ազդեցությունը Ադրբեջանի նկատմամբ էապես մեծացել է, ինչն առնվազն երկու ցուցիչ ունի: Առաջինը Թուրքիայի ռազմական և քաղաքական աջակցության աննախադեպ ծավալն է, որը, բնականաբար, առանց գին չի տրամադրվում Ադրբեջանին: Երկրորդ՝ Ալիևը պարբերաբար խոսում է առանց Թուրքիայի խնդրի կարգավորման անհնարինության մասին, ինչն անցյալում չէր նշվում: Թուրքիան տարբեր տարածաշրջաններում հանդես է գալիս որպես խնդիրների հարուցող և հետագայում խնդիրները լուծելու գործընթացում բարձրացնում է իր քաղաքական կշիռը: Նույնը տեղի է ունենում Հարավային Կովկասում:

Էապես աջակցելով Ադրբեջանին, Մերձավոր Արևելքի ահաբեկիչներ բերելով Ղարաբաղ՝ Թուրքիան աշխարհաքաղաքական այլ դերակատարների համար է խնդիրներ ստեղծում, մասնավորապես Ռուսաստանի, որը նրան հնարավորություն է տալիս առևտրի մեջ մտնել նրանց հետ և քաղաքական օգուտներ քաղել իրավիճակից: Ղարաբաղյան հարցը կամ Թուրքիայի համանախագահ դառնալու ցանկությունն ընդամենը միջոց են վերոնշյալ նպատակներին հասնելու համար: -Շատ է խոսվում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների կողմից ավելի կոշտ մեթոդների կիրառման անհրաժեշտության մասին: Այս փուլում հատկապես ի՞նչ մեթոդների մասին կարող է խոսք լինել, և արդյոք ավելի խիստ միջոցները կարո՞ղ են երաշխիք լինել թե՛ Ադրբեջանին, թե՛ Թուրքիային զսպելու առումով: -Նախ՝ համանախագահներն ունեն միջնորդի մանդատ, բայց նրանց վրա չէ դրված իրավիճակի ողջ պատասխանատվությունը, ուստի նրանք սեփական գործողությունները բխեցնելու են բացառապես իրենց աշխարհաքաղաքական շահերից:

Իսկ շահերը ցույց են տալիս, որ ոչ մի համանախագահ պետություն չի ցանկանում կողմնակալ դիրք գրավել: Իրավիճակի վրա ամենից շատ ազդեցության լծակներ ունի Ռուսաստանը, որի նախագահը նշեց, որ իրենց համար Հայաստանը և Ադրբեջանը հավասարապես թանկ են: Ուստի կարծել, որ Ադրբեջանի նկատմամբ կլինեն կոշտ գործողություններ, առնվազն պրոֆեսիոնալ չէ: Դա պարզապես մեր՝ հայերիս ցանկությունն է, որը հաճախ շփոթում են այլոց շահերի հետ: -Ադրբեջանի պահվածքը նորանոր դրսևորումներ է ստանում նաև խաղաղ բնակչությանը թիրախավորելու հարցում: Միևնույն ժամանակ, տեսնում ենք նույնաբովանդակ հայտարարություններ, օրինակ՝ ՄԱԿ գլխավոր քարտուղարի ու ԵՄ-ի կողմից: Խնդիրը հավասարության նշա՞նն է, անդեմ հայտարարություննե՞րն են, թե՞, բացի այդ, այլ հանգամանքներ էլ եք առանձնացնում, որոնցով կարելի է բացատրել թշնամու նման վարքագիծը:

Աննա Բադալյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում