Yerevan, 14.July.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Վրեժխնդրությո՞ւն, թե՞ պետական կառավարում. ո՞ւր է գնում Հայաստանը

POLITICS
Կիսվել

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Երբ անձնական վրեժխնդրությունը դառնում է պետական քաղաքականության հիմք

Ժողովրդավարական պետությունում քաղաքական մրցակցությունը պետք է հիմնված լինի գաղափարների, ծրագրերի և հանրային շահի շուրջ բանավեճի վրա։ Սակայն այն պահին, երբ քաղաքական գործընթացների շարժիչ ուժը դառնում են անձնական վիրավորանքները, անհանդուրժողականությունը կամ քաղաքական հակառակորդներից վրեժ լուծելու ցանկությունը, պետական կառավարման տրամաբանությունը սկսում է աղավաղվել։ Այդ իրավիճակում պետական ինստիտուտները աստիճանաբար կորցնում են իրենց հիմնական առաքելությունը և սկսում են ընկալվել որպես իշխանության ձեռքում գտնվող գործիքներ՝ քաղաքական նպատակներ իրականացնելու համար։

Քաղաքագիտության մեջ այս երևույթը հայտնի է որպես իշխանության անձնականացում։ Դա այն իրավիճակն է, երբ պետական որոշումները պայմանավորվում են ոչ թե օրենքով կամ պետական շահերով, այլ մեկ քաղաքական կենտրոնի կամքով։ Նման համակարգում իշխանությունն ավելի ու ավելի է բաժանում հասարակությանը «յուրայինների» և «օտարների», իսկ պետական կառույցների գործունեությունը հաճախ գնահատվում է ոչ թե իրավական, այլ քաղաքական հարթության մեջ։

Հայաստանի վերջին տարիների ներքաղաքական զարգացումները ևս բազմաթիվ քննարկումների առիթ են տվել հենց այս տեսանկյունից։ 2018 թվականից հետո տարբեր ընդդիմադիր գործիչների, նախկին նախագահների, ազդեցիկ քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչների, խոշոր գործարարների, ինչպես նաև Հայ Առաքելական եկեղեցու ներկայացուցիչների նկատմամբ իրականացվող իրավական գործընթացները հասարակության զգալի հատվածի կողմից դիտարկվում են ոչ միայն որպես իրավական, այլև քաղաքական բնույթի քայլեր։ Այդ ընկալումը, անկախ առանձին գործերի իրավական գնահատականներից, արդեն իսկ ազդում է պետական համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության վրա։

Առավել վտանգավորն այն է, որ նման միջավայրում աստիճանաբար փոխվում է նաև պետական ինստիտուտների դերակատարությունը։ Իրավական պետության պայմաններում օրենքը պետք է ծառայի բոլոր քաղաքացիներին հավասարապես։ Սակայն եթե հանրության շրջանում ձևավորվում է համոզմունք, որ օրենքը կարող է կիրառվել ընտրովի սկզբունքով կամ քաղաքական նպատակներով, ապա վտանգվում է իրավունքի գերակայության գաղափարը։ Այսպիսի փոփոխությունները սովորաբար չեն կատարվում միանգամից։ Դրանք ձևավորվում են տարիների ընթացքում, երբ պետական կառույցների նկատմամբ վստահությունը կամաց-կամաց նվազում է։

Սկզբնական փուլերում իշխանությունները սովորաբար փորձում են ստեղծել այն տպավորությունը, թե իրավապահ մարմինների գործողությունները լիովին անկախ են քաղաքական ղեկավարությունից։ Սակայն երբ բարձրաստիճան պաշտոնյաների կոշտ քաղաքական հայտարարություններին անմիջապես հաջորդում են քրեական գործեր, ձերբակալություններ կամ այլ իրավական գործողություններ, հասարակության մի մասի մոտ ձևավորվում է պատճառահետևանքային կապի ընկալում։ Նման իրավիճակում դժվար է պահպանել իրավապահ մարմինների անկախության նկատմամբ վստահությունը։

Այս երևույթն ունի նաև տնտեսական կարևոր հետևանքներ։ Ներդրումային միջավայրը կայուն է միայն այն դեպքում, երբ գործարարները վստահ են, որ իրենց գործունեությունը կախված չէ քաղաքական համակրանքներից կամ հակակրանքներից։ Եթե բիզնեսը սկսում է ենթադրել, որ տնտեսական անվտանգությունը կարող է պայմանավորված լինել իշխանությունների հետ հարաբերություններով, ներդրումային գրավչությունը նվազում է, իսկ տնտեսությունը դառնում է ավելի խոցելի։

Նույն խնդիրը կարելի է նկատել նաև տեղական ինքնակառավարման ոլորտում։ Երբ ընդդիմադիր համայնքապետերի նկատմամբ իրականացվող իրավական կամ վարչական գործընթացները հասարակության կողմից ընկալվում են որպես քաղաքական պայքարի մաս, դա նվազեցնում է ոչ միայն տվյալ գործերի, այլև ամբողջ պետական համակարգի նկատմամբ վստահությունը։ Տեղական ինքնակառավարման մարմինները պետք է լինեն ինքնուրույն և պաշտպանված քաղաքական ազդեցություններից, հակառակ դեպքում վտանգվում է ժողովրդավարության կարևորագույն հիմքերից մեկը։

Ամենամեծ հարվածը, սակայն, հասցվում է հենց իրավապահ և դատական համակարգերին։ Դրանց հեղինակությունը հիմնված է անկախության, անաչառության և օրենքի նկատմամբ հավասար վերաբերմունքի վրա։ Եթե հասարակության զգալի հատվածը սկսում է կասկածել այդ սկզբունքների պահպանմանը, ապա վերականգնել կորցրած վստահությունը չափազանց դժվար է լինում։

Զարգացած ժողովրդավարական երկրներում հենց ինստիտուցիոնալ հակակշիռներն են կանխում իշխանության կենտրոնացումը մեկ անձի կամ մեկ քաղաքական ուժի ձեռքում։ Անկախ դատարանները, իրավապահ մարմիններն ու սահմանադրական վերահսկողության մեխանիզմները ծառայում են որպես երաշխիք, որ քաղաքական մրցակցությունը չի վերածվի պետական լծակների միջոցով իրականացվող պայքարի։

Վերջին տարիներին միջազգային տարբեր կազմակերպություններ իրենց զեկույցներում բազմիցս անդրադարձել են Հայաստանում դատաիրավական համակարգի անկախության, իրավապահ մարմինների գործունեության և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների թեմային՝ ընդգծելով, որ այդ ուղղություններով դեռևս առկա են լուծման կարիք ունեցող բազմաթիվ խնդիրներ։ Սա նշանակում է, որ համակարգի նկատմամբ վստահության վերականգնումը շարունակում է մնալ կարևոր օրակարգային հարց։

Քաղաքական կյանքում անձնական վիրավորանքների և թշնամանքի գերակայությունը վտանգավոր է նաև հասարակական համերաշխության տեսանկյունից։ Երբ քաղաքական պայքարը կառուցվում է հակառակորդի ոչնչացման գաղափարի վրա, հասարակությունն ավելի է բևեռանում, իսկ քաղաքացիները սկսում են միմյանց դիտարկել ոչ թե որպես տարբեր քաղաքական հայացքներ ունեցող համաքաղաքացիներ, այլ որպես անհաշտ հակառակորդներ։ Այդպիսի միջավայրում դժվար է ձևավորել ազգային համախմբում և արդյունավետ քաղաքական երկխոսություն։

Ի վերջո, պետության կայունությունը կախված է ոչ միայն օրենքներից, այլև քաղաքական մշակույթից։ Այն հասարակություններում, որտեղ ընդունված է հարգել քաղաքական մրցակցությունը, ճանաչել ընդդիմության լեգիտիմությունը և պահպանել պետական ինստիտուտների անկախությունը, ժողովրդավարությունն ավելի ամուր հիմքերի վրա է կանգնած։ Իսկ երբ քաղաքական պայքարի գլխավոր շարժիչ ուժը դառնում է անձնական վրեժխնդրությունը, վտանգվում են ոչ միայն առանձին քաղաքական գործիչների իրավունքները, այլև ամբողջ պետական համակարգի արդյունավետությունն ու հանրային վստահությունը։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Կիսվել
Timeline
Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBankHaik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 SeasonMy Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunityIDBank warns of scam calls impersonating pension fundsA little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped UpThe Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6
All Timeline »
Most Popular
1 Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity 2 Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference 3 Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank 4 Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds 5 A little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME
Poll