«Բարդակ» Բագրատաշենի մաքսակետում. Ավելորդ քաշքշուկներն անխուսափելի են դարձել

Վերջին շրջանում, առավել քան երբեք, հանրության ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել մաքսային հսկողություն իրականացնող մարմինը: Ըստ շրջանառվող լուրերի` տվյալ կառույցն աշխատում է ըստ շահավետության` անտեսելով օրենք ու օրենսգիրք:

Քաղաքացիները մեկ անգամ չէ, որ իրենց դժգոհությունն են հայտնել մաքսակետերում իրականացվող հսկողության վերաբերյալ, որն իրականացվում է մաքսային մարմինների պաշտոնատար անձանց կողմից:

Հայաստանի Հանրապետության մաքսային սահմանով տեղափոխվող ապրանքների և տրանսպորտային միջոցների զննումը, ելնելով մաքսային ձևակերպումների և մաքսային հայտարարագրման ընթացակարգերից, ինչպես նաև ապրանքների և տրանսպորտային միջոցների զննումն ընտրողականությամբ իրականացնելու համար Հայաստանի Հանրապետության պետական եկամուտների նախարարության կողմից սահմանված չափանիշներից, իրականացվում է մի քանի եղանակներով՝ տրանսպորտային միջոցների նախնական արտաքին զննում, ապրանքների և տրանսպորտային միջոցների բացթողում՝ առանց զննման, ապրանքների մասնակի զննում, ապրանքների և տրանսպորտային միջոցների մանրակրկիտ զննում:

Ինչպես գիտենք, ապրանքների Հայաստան ներկրումը կատարվում է հետևյալ կերպ. մաքսակետի մուտքի մոտ ստուգվում է մեքենայի բեռնախցիկը, սահմանված չափից ավելի ներմուծվող ապրանք հայտնաբերելու դեպքում մեքենան ուղեկցվում է մաքսային տերմինալ, որտեղ ապրանքները փաստաթղթավորվում են (մաքսազերծում կամ հայտարարագիր), ինչից հետո քաղաքացին մուտք է գործում ՀՀ տարածք:

Նկատենք, որ մաքսային զննման, մաքսային զննման ընտրողականության, ֆիզիկական անձանց նկատմամբ հսկողության իրականացման մասին օրենքում նշված չէ, որ մաքսային մարմինների կողմից իրականացվող զննումը կարող է իրականացվել մեկ անգամից ավել: Սակայն պետք է նկատենք, որ, օրինակ ,Բագրատաշենի մաքսային անցակետում ապրանքների զննումն իրականացվում է երկու, հնարավոր է նաև երեք անգամ, նույնիսկ՝ չորս անգամ:

Վերջին օրերին, պատճառաբանելով ղեկավարից ստացված հրամանը, սույն մաքսակետում ապրանքների ստուգում և զննություն է իրականացվում նույնիսկ ուղեփակոցի մոտ, որտեղ հերթապահություն իրականացնող աշխատակիցների միակ գործառույթը մաքսային մարմնի տված փաստաթղթի առկայությունը ստուգելն է: Այսինքն քաղաքացին ընկնում է բյուրոկրատական և, ամենակարևորը, ապօրինի մի շղթայի մեջ, որը սրտամկանի ինֆարկտի և կոռուպցիայի լուրջ ռիսկեր է պարունակում: Եթե համապատասխան ապրանքները անցել են համապատասխանաբար հսկիչ կետ - մաքսատխկետ շղթայով, ինչու՞ է անհրաժեշտություն առաջանում ապօրինաբար երրորդ կետում, առանց կրկնակի զննության արձանագրության, կրկին ստուգումներ անցկացնել: Հարցի պատասխանը, կարծում եմ, կտա ցանկացած երրորդ դասարանի աշակերտ: Ի դեպ, առանց համապատասխան արձանագրության կրկնակի զննություն իրականացնելը խստագույնս պատժելի է օրենքով: ՊԵԿ ղեկավար Հովհաննես Հովսեփյանը, կարծում եմ, լուրջ մտածելու թեմա ունի այս առումով:

Եթե ձեզ թվում է, որ հերթերում քարշ գալով ստուգումների ու նյարդային պատերազմի եզրափակիչը ավարտվում է ուղեփակոցի մոտ՝ չարաչար սխալվում եք: Չի բացառվում, որ մաքսային տարածքը լքելուց հետո հանդիպեք գորշ գայլերին  մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցներին, ովքեր, կրկին առանց կրկնակի զննության արձանագրության, կքրքրեն ձեր ուղեբեռը:

Մեկից ավելի անգամներ իրականացվող զննությունը ոչ միայն անօրինական է, այլև խիստ կասկածելի, կասկածելի է կոռուպցիոն ռիսկերի առումով, քանզի անհասականլի է, թե ինչու հայրատարարագիր լրացնելու ու ապրանքների մեկանգամյա զննություն անցնելուց հետո մարդիկ ստիպված պետք է վատնեն թանկարժեք ժամանակն ու անցնեն նույն զննությունը երկրորդ ու երրորդ ու չորրորդ անգամ:

Դե իսկ նույն Բագրատաշենի մաքսակետում կատարվող մեկ այլ ապօրինություն ուղղակի թշմանություն է մեր քաղաքացիների նկատմամբ: Ենթադրենք ՀՀ քաղաքացին Հայաստան ապրանք է ներմուծում երկու ավտոմեքենայով. մաքսակետի աշխատակիցները ստիպում են յուրաքանչյուր մեքենայի բեռը մաքսազերծել առանձին հայտարարագրերով՝ քաղաքացուն դրդելով լրացուցիչ վճարումների և բյուրոկրատական քաշքշուքների:

Հույս ունեմ, որ ՊԵԿ ղեկավարները կձեռնարկեն հրատապ քայլեր, որոնք  կազատեն մարդկանց տվյալ կառույցի ճիրաններից: Փաստորեն ինչ է ստացվում, պետական կառույց ներկայացնող մարմինը սեփական ոչ օրինական քայլերով կարծես թե դրդում է ապրանք ներկրողներին՝ լուծել իրենց խնդիրները զարտռուղի ճանապարհներով:

Հուսով ենք, որ պատկան մարմինները հետևողական կլինեն խնդրի նկատմամբ ու կարգի կհրավիրեն տվյալ կառույցի գործունեությունը, ինչպես նաև Բագրատաշեն մաքսակետի ղեկավարությանը, որոնք այնքան փնթի են աշխատում, որ այնտեղ մտնելիս չես կարող պարզապես նողկանք չապրել:

Սոսե Չանդոյան