COP29: greenwashing, գերիներ, մարդու իրավունքների աղաղակող խախտումներ
ANALYSISՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Նոյեմբերի 11-ից մինչև նոյեմբերի 22-ը Ադրբեջանը հյուրընկալում է ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության մասին շրջանակային կոնվենցիայի Մասնակիցների կոնֆերանսի 29-րդ նստաշրջանը կամ COP29-ը:
Միջազգային այս կարևոր միջոցառման անցկացումը Բաքվում հնարավոր դարձավ, երբ 2023 թ. դեկտեմբերի 7-ին Հայաստանն իր աջակցությունը հայտնեց Ադրբեջանի թեկնածությանը, իսկ Ադրբեջանն ազատ արձակեց ապօրինի պահվող հայ գերիների մի մասին: Փորձագիտական որոշ գնահատականներով՝ Հայաստանը հնարավորություն ուներ, մինչև իր համաձայնությունը տալը, պահանջել Բաքվում ապօրինի պահվող բոլոր հայ գերիների ու պատանդների, այդ թվում՝ Արցախի գործիչների ազատ արձակումը, և Ադրբեջանը ստիպված կլիներ բաց թողնել նրանց՝ հանուն նման միջազգային խոշոր միջոցառման հյուրընկալման: Սակայն, ցավոք, դա տեղի չունեցավ, և հիմա միջազգային ներկայությամբ գեղեցիկ ելույթներն ու ճառերը հնչելու են այն նույն քաղաքում, որտեղ մի քանի հարյուր մետր այն կողմ պահվում ու խոշտանգվում են հայ գերիներն ու պատանդները:
Ինչո՞ւ է կարևոր COP29-ը Ադրբեջանի համար
Վերջին ամիսներին միջազգային մամուլը հեղեղված է խնդրահարույց ավտորիտար այդ երկրում COP29-ի անցկացման նպատակահարմարության վերաբերյալ հոդվածներով: Անգամ Ադրբեջանի կողմից միջազգային PR-ի վրա ծախսվող հսկայական գումարները չեն փրկում իրավիճակը: Հեղինակներն ու վերլուծաբանները նկատում են, որ հյուրընկալելով այս հեղինակավոր միջոցառումը, Ադրբեջանը փորձում է «մաքրաջրել» (greenwashing) իր իմիջը, լեգիտիմացնել արցախահայության էթնիկ զտումը, մարդու իրավունքների աղաղակող խախտումները և ցույց տալ, թե իբր համապատասխանում է այդ միջոցառումը հյուրընկալող երկրի չափանիշներին: Շատերը հղում են անում Freedom House կազմակերպության «Ազատությունն աշխարհում» տարեկան զեկույցին, որով Ադրբեջանը 100-ից ստացել է ընդամենը 7 միավոր։
Պակաս ուշագրավ չէր OCCRP-ի հետաքննությունը, որը բացահայտում էր Ադրբեջանի նախագահի ընտանիքի մերձավոր շրջապատի և այս գագաթնաժողովի պաշտոնական գործընկերների միջև կապերը: Ընդ որում, պարբերականը Ադրբեջանը համարում է COP-ը երբևէ հյուրընկալած ամենաբռնապետական երկիրը:
Ովքե՞ր չեն մասնակցում
Միջազգային մամուլի բազմաթիվ հրապարակումները, միջազգային իրավապաշտպան կառույցների զեկույցներն անհետևանք չեն մնացել: COP29-ին տարբեր պատճառներով իրենց մասնակցությունը չեն հաստատել աշխարհի խոշոր երկրների առաջնորդները: Կարևորագույն այս միջոցառմանը չեն մասնակցելու G20-ի անդամներ Միացյալ Նահանգների, Չինաստանի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Հնդկաստանի, Ճապոնիայի, Բրազիլիայի, Մեքսիկայի, Ավստրալիայի առաջնորդները, Եվրամիության ղեկավարությունը՝ հանձինս Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի: Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի մասնակցության վերաբերյալ ևս դեռևս որևէ հաստատում չկա:
Փոխարենը՝ այս առաջնորդների մի մասը հայտարարել են հաջորդ տարի Բրազիլիայում կայանալիք COP30-ին պատրաստվելու կարևորության մասին: Այսպիսով, աշխարհի առաջնորդների հավաքը Բաքվում կազմակերպելու Ադրբեջանի ակնկալիքները հեռու են մնում իրականությունից:
Ադրբեջանի ցինիկ հայտարարությունները և COP-ի սկզբունքների խախտումները
Ադրբեջանի կողմից հնչող հայտարարությունները, թե COP29-ը լինելու է «Խաղաղության COP», միջազգային բազմաթիվ փորձագետներ առնվազն ցինիկ են որակում: Նրանց գնահատականներով՝ Ադրբեջանը պարզապես փորձում է միջազգային հանրության մոտ տպավորություն ստեղծել, թե հակված է Հայաստանի հետ խաղաղության պայմանագրի ստորագրման, մինչդեռ շարունակում է սպառնալ Հայաստանին և պայմանագրի ստորագրման համար նոր պայմաններ առաջադրել:
Փորձագետները նաև մատնանշում են ռեժիմի ընդդիմախոսների հետապնդումները, Լեռնային Ղարաբաղի հայերի էթնիկ զտումը, հայ պատանդների ապօրինի կալանքն ու խոշտանգումները, կոռուպցիոն սկանդալները: Նրանք համարում են, որ ՄԱԿ-ի այս միջոցառումը նման երկրում անցկացումը խաթարում է հենց ՄԱԿ-ի հեղինակությունը:
Փորձագետները վստահ են, որ կլիմայի հարցերն ու մարդու իրավունքի խնդիրները փոխկապակցված են, և որքան էլ COP-ը համարվի կլիմայի համաժողով, մարդու իրավունքների հարցերը ևս առաջնային են մնում:
Խախտված է նաև COP-ի համար կարևոր՝ ինկլյուզիվության սկզբունքը, որը նշանակում է, որ գագաթնաժողովը պետք է ամբողջական ներառականություն ապահովի՝ ընդգրկելով թե՛ երկրների առաջնորդների, թե ՛խորհրդարանականների, թե՛ քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների, թե՛ գործարարների ու ակտիվիստների: Մինչդեռ Ադրբեջանը արգելել է բազմաթիվ անձանց (օրինակ՝ ԵԽԽՎ պատգամավորների) ու ակտիվիստների մուտքը երկիր:
Հայաստանի մասնակցությունը
Ադրբեջանը մի քանի անգամ պաշտոնական մակարդակով հայտարարել է , թե Հայաստանին հրավիրել է մասնակցելու COP29-ին՝ «մոռանալով», որ այն ՄԱԿ-ի միջոցառումն է, և անդամ երկրներն ու կոնվենցիայի բոլոր կողմերը հրավիրված են:
Հայաստանը մինչ այս պահը չի հստակեցրել իր մասնակցության ձևաչափը: Մամուլում վերջերս տեղեկություն եղավ այն մասին, թե ԱԳ նախարար Միրզոյանը ՔՊ խմբակցության փակ հանդիպման ժամանակ հայտնել է, թե Բաքու կմեկնի մի պայմանով, որ Ադրբեջանը Հայաստանին գերիներ վերադարձնի, սակայն խոսքը ոչ թե Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության մասին է, այլ՝ գերեվարված շարքային քաղաքացիների։
Իրավապաշտպաններն ու փորձագետները հնարավոր են համարում ՀՀ ԱԳ նախարարի մակարդակով մասնակցությունը, ինչը քարոզչական դաշտում շահավետ կարող է լինել առաջին հերթին Ադրբեջանի, հետո՝ Հայաստանի իշխանությունների համար. Բաքուն մի քանի գերի կվերադարձնի՝ աշխարհին ի ցույց դնելով իր «մարդասիրությունը» և փրկելով իր դեմքը, իսկ Հայաստանի իշխանություններն այդպիսով կարդարացնեն իրենց Բաքու գնալը:
Կարինե Ավագյան
Առավել մանրամասն` այստեղ.
https://t.me/armenia24live
On May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian champion
With IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6
An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBank
Unibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders
IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026
Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate
Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference
“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”
Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1
Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in Armenia
Love Is… card from Unibank can win a trip to Paris
Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”
Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity Education
Unisport – Armenian Futsal Cup holder
Summer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank
AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customers
Team Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia
Unibank Launches Biometric Identification in UNIMobile App
Unisport reaches the finals of the Futsal Armenian Cup and Premier League
IDBank was the strategic partner of the “Women in Leadership Forum & Awards 2026”
Unibank Launches Fee-Free Online Payroll Card Issuance
Ucom Supported the First-ever Western Asia Regional FPV Drone Race in Armenia
Protect Yourself from Fraud: Safety Tips from AraratBank
Unibank Offers 50% Discount on Cards During Weekends
Planning your trip from a scratch: tips from IDBank
IDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” Campaign
Unibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers
AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market
“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’
Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future
Grant Akopian has been elected to the AmCham Board
Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue”
EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee
The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ Foundation
The international chess tournament supported by IDBank has concluded
AraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial Literacy
FINTECH360 International Conference Held in Armenia
Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages
Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 Years
Bell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG
AraratBank Announces Change in Executive Leadership
Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian Genocide
AraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar
“Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone Scams
Soft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26
Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank
A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with Oracle
International Mother Earth Day. Idram&IDBank
Ucom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management Program
Unibank issues USD bonds with a 5.6% yield 
