Yerevan, 04.May.2024,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
BREAKING


Թռչող սարքերի պատմական ճանապարհը. ինչպե՞ս ստեղծվեց ինքնաթիռը. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Սկսած 17-րդ դարի կեսերից եղել են շարժիչավոր սարքերով թռչելու բավականին հաջողված նախագծեր։ Առաջինը Լեհաստանի Վլադիսլավ 4–րդ թագավորի արքունիքի ճարտարապետ, իտալացի Տիտուս Լիվիո Բուրատտինիի նախագիծն էր։ Ութ տարի անց անգլիացի Ռոբերտ Հուկն է օդ բարձրացրել իր կառուցած թռչող սարքը: 1716 թվականին գյուտարար Էմանուել Սվեդենբորգը հրապարակել է թռչող մեքենայի իր հեղինակային կառուցվածքը։ Այդ սարքը շատ առումներով արդեն մոտ էր «ինքնաթիռ» հասկացությանը, քանի որ կառուցվածքում օգտագործվում էր կոշտ թևեր՝ վերհան էֆեկտ ստանալու համար: Եվս կես դար անց գերմանացի գիտնական Մ.Բաուերն է առաջարկել ոչ միայն կոշտ թևերով սարք, այլ նաև պտտվող պրոպելլերի առկայություն: Ցավոք, թղթի վրա մշակված այդ նախագիծը հնարավոր չի եղել կյանքի կոչել։

18-րդ դարի վերջից ինքնաթիռների զարգացումը զուգահեռ է ընթացել պլաներների ակտիվ զարգացման հետ։ Հենց պլաներների կառուցման հիման վրա են մշակվել թևերի, ֆյուզելաժի, վերհանների և այլ նախագծեր: Չնայած պետք է խոստովանել, որ ամբողջ աշխարհի ինժեներներից և կոնստրուկտորներից պահանջվել է ևս մեկուկես դար զարգացում, որպեսզի առաջին ինքնաթիռը իրականացնի իր հաջող թռիչքը: Դա անգլիացի Սթրինգֆելոյի մեքենան էր։ 1848 թվականին այդ ինքնաթիռը կարողացել է օդ բարձրանալ, բայց թռել է ընդամենը մի քանի մետր: Եվս 10 տարի անց հաջողությամբ է ավարտվել ֆրանսիացի կոնստրուկտոր Դե Լա Կրուայի ինքնաթիռի փորձնական թռիչքը: Նրա գաղափարներն առաջադեմ են եղել։ Էլեկտրաշարժիչից և 4 թևանի պտուտակից բացի, կառուցվածքը համալրված է եղել թևով, հետ քաշվող շասսիով և ալ յումինե ֆյուզելաժով:

Ինժեներները վերադարձել են այդ գաղափարներին միայն մեկ դար անց: 1865 թվականին մեկ այլ ֆրանսիացի՝ Շառլ դը Լուվրիեն, առաջարկել է ռեակտիվ ինքնաթիռի նախագիծ, սակայն դա ևս չի հաջողվել իրականացնել: 1870 թվականին անգլիացի գյուտարար Ռ. Հարթը ստեղծել է մի մոդել, որը չի ունեցել առանձին ուղղահայաց կառավարման հարթություններ կամ պարզապես եղել է «անպոչ»: Այժմ այդ դիզայնն է օգտագործվում գերձայնային ինքնաթիռների կառուցվածքում։ Հարթի մոդելը համալրված էր ուղղանկյուն թևով և մղող պրոպելլերով։ Թեև նման կառուցվածքում կայունության խնդիրը չի լուծվել, բայց այն ներառել է այնպիսի կարևոր նորամուծություններ, ինչպիսիք են աերոդինամիկ արգելակները և պտուտակի բարձրության ավտոմատ փոփոխությունը: Որոշ ժամանակ անց ֆրանսիացի Ա.Պենոն Հարթի գաղափարի հիման վրա մշակել է սեփական մոդելը և նախագծել առաջին «անպոչ» երկկենցաղ ինքնաթիռը։

Ֆրանսիացի ինժեների սարքը հագեցած է եղել շոգեշարժիչով, իսկ ֆյուզել յաժը եղել է նավակի տեսքով։ Իրականում դա եղել է առաջին հիդրոինքնաթիռը։ Ընդհանուր առմամբ, պետք է ընդունել, որ ավիաշինության զարգացումը քսաներորդ դարի սկզբին հասել էր շրջադարձային կետի, և լիարժեք ինքնաթիռի ստեղծումը դարձել էր ժամանակի հարց: Ռայթ եղբայրները՝ Ուիլբուրը և Օրվիլն են կարողացել ստեղծել մեքենա, որը թռել է 278 մ հեռավորություն, ընդ որում՝ գետնից ավելի քան 13 մ բարձրության վրա: Այդ թռիչքը ցնցել է ավիացիոն աշխարհը։ Երկինք բարձրանալու նրանց երազանքը հայտնվել է մանկության տարիներին, երբ հայրը նրանց խաղալիք պլաներ է նվիրել։ Որպես չափահաս՝ նրանք հիմնել են հեծանվային բիզնես, որը նրանց մեծ գումարներ է բերել: Եղբայրները դրանք ներդրել են ինքնաթիռների մշակման մեջ: Տարեցտարի Ուիլբուրը և Օրվիլը նախագծել և կատարելագործել են իրենց սարքերը: Եվ վերջապես, 1902 թվականին նրանց մոդելը բարձրացել է օդ:

Այն ամբողջությամբ կառավարելի է եղել 3 հարթություններով՝ ուղղահայաց (պոչի ղեկ), երկայնական (թև), լայնակի (աղեղային ղեկ): Նախկինում ևս եղել են օդ բարձրացող սարքեր, սակայն եղբայրների հիմնական արժանիքը եղել է ինքնաթիռի պտտման երեք առանցքները որոշելը, ինչի շնորհիվ ինքնաթիռը լիովին վերահսկելի է դարձել։ Ռայթ եղբայրների սեփական գործարանը գրանցվել է 1909 թվականին։ Այստեղ նրանք զբաղվել են ռազմարդյունաբերության, ինչպես նաև մասնավոր առևտրականների պատվերների կատարմամբ, ովքեր ուրախությամբ ներդրումներ են կատարել այնպիսի հեռանկարային արդյունաբերության զարգացման մեջ, ինչպիսին է ավիացիան։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

The Power of One Dram to the Road of Life Charitable OrganizationAMIO bank issues bondsGeneral Director of Ucom gave a lecture at the French University in Armenia Amio Bank participated in Career City Fest 2K24Transfers to Visa cards of foreign banks are available in the Unibank mobile app ZCMC CJSC general director R.N. Khudoli on the օccation of Internatioanal Labour dayGagik Khachatryan's prolonged denial of medical care amounts to torture. attorneyMore and more smiles in the city. 'Kentron' branch of AMIO BANK was reopenedIdram and IDBank at Career City FestIdram and IDBank as participants of Career City FestUcom provides four bus stops in Ijevan with free Wi-Fi An exhibition dedicated to Charles Aznavour's centennial anniversary Yerevan, May 22 – July 22 Caring for nature, we have started with ourselves - Team Telecom Armenia Up to 10% cashback from GetTransfer with IDBank cardsAmio Visa Signature Business card. When the opportunities are unlimited Up to 1% cashback when shopping on Wildberries with IDBank cards Ucom continues network modernization in regions of ArmeniaCo-founders of Galaxy Group of Companies Co-Hosts Business Breakfast to Strengthen Armenian-French Business TiesLeasing agreement and a number of advantages. Amio is in the Leasing Expo with a special offerInternational transfers from card to card with IDBank VISA cardsIdplus Bonuses in Idram&IDBank ApplicationUcom has released a new package offer Ucom continues network modernization in regions of ArmeniaIdram and IDBank participated in the signing ceremony of the Declaration of Women's Empowerment PrinciplesGeneral Director of Ucom participated in Doing Digital Forum 2024AraratBank: General Partner of Face-to-Face Regional Forum4.017.648 Drams to My Forest Armenia: April Beneficiary of The Power of One Dram is 4090 Foundation Ucom continues to support green energy expansion in Armenia Spring brought so much profit. It is a profitable promotion at Amio Bank Director General of Ucom took part in a recruiting conference Ameriabank named the Best Bank in Armenia for 2024 by Global Finance magazineAraratBank places its 27th issue of dollar bonds Ucom launches network modernization efforts in few regions of ArmeniaUcom Launches Network Modernization Efforts in Regions of Armenia5 000 dram bonus from IDBank for pension card holders World Bank Armenia has organized discussion on facilitating women’s wider engagement in sectors that have been traditionally male dominated in the countryIDBank as a Participant in the Conference of My Forest Armenia NGOIDBank issues the 1st tranche of dollar bonds of 2024In 2023, the SME Loan Portfolio of Ameriabank Reported More Than 30% GrowthMining plays an important role in providing materials for energy transition and green economy: Roman Khudoli Amio digital cards with unlimited opportunities and 5% cashbackInternational Client’s Day at IDBank Termination of service of MIR cards. IDBankThree Sad Stories about FraudstersUcom showed high and stable growth in fixed and mobile communications in 2023 The number of Team mobile subscribers is over 1 million On the occasion of International Women's Day ZCMC employees were awarded 3,780,052 Drams to the City of Smile Fund: The Power of One Dram Will Go to My forest Armenia in MarchGlobal Finance Recognizes Ameriabank's Leadership in Sustainable Finance in ArmeniaHow AMIO succeeded in gathering its team, partners and customers around a common goal